MA CÂY GẠO ĐẦU LÀNG - Chương 29: Tin rò về làng
Tin về đêm trấn cây rò về làng Xuân Đào vào sáng mồng tám tháng Năm, theo một đường mà Kiên không ngờ tới nhất. Buổi sáng hôm ấy, Nam tới lán trại để bàn…
Nội dung chương
Tin về đêm trấn cây rò về làng Xuân Đào vào sáng mồng tám tháng Năm, theo một đường mà Kiên không ngờ tới nhất.
Buổi sáng hôm ấy, Nam tới lán trại để bàn với Đức về phần việc ngoài phạm vi gốc cây trong những ngày chờ phương án. Anh vừa dựng xe ở sân lán thì thấy Hậu từ trong buồng bước ra, mặt cắt không còn giọt máu, tay cầm điện thoại mà cứ nhìn quanh như sợ có người nghe lén. Thấy Đức đang đứng ở kho dụng cụ, Hậu đi thẳng tới, nói một câu ngắn ngủn mà Nam đứng cách mấy bước vẫn nghe rõ vì sân lán lúc ấy vắng người:
- Anh Đức, em phải nói với anh chuyện này. Ngay bây giờ.
Ba người vào buồng trong của lán, đóng cửa lại. Hậu ngồi xuống mép giường, hai tay đan chặt vào nhau, rồi kể lại toàn bộ những gì anh vừa vô tình nghe được cách đó chưa đầy một giờ.
Sáng nay, Hậu dậy sớm quét sân lán và chuẩn bị nước cho đội như thường lệ. Buồng riêng của Kiên ở đầu hồi lán cửa khép hờ, và khi Hậu đi ngang qua với cây chổi trên tay, anh nghe rõ giọng Kiên ở trong buồng đang nói chuyện điện thoại với một người ở đầu dây bên kia. Kiên xác nhận lại giờ giấc: đêm mai, hai mươi ba tháng Ba âm, đúng nửa đêm có mặt ở gốc cây. Ông dặn người kia mang đủ bộ đinh, mang đủ dây, chuẩn bị mâm lễ nhỏ, tới nơi thì tắt đèn xe từ đầu ngõ, đi bộ vào cho kín. Hậu đứng chết lặng ngoài cửa, nghe tới câu mang đủ bộ đinh thì hiểu ngay toàn bộ câu chuyện, dù trước đó anh chưa từng nghe Kiên nhắc tới tên thầy Sâm hay quán nước ở thị trấn.
- Em nghe đúng hai chữ bộ đinh, anh Đức ạ. Hậu nói, giọng run. - Ở cái làng này, sau hôm thầy Hảo từ chối, còn ai nói tới đinh nữa. Anh Kiên thuê thầy ở đâu về đóng đinh vào cây thật rồi.
Đức ngồi lặng rất lâu sau khi Hậu kể xong. Nam nhìn ông và hiểu sự im lặng ấy nặng tới mức nào. Đây là lần thứ hai trong vòng ít ngày, Đức phải chọn giữa chủ thầu của mình và cái việc đang làm trên đất này. Lần trước, ở vụ đào thăm dò ban đêm, ông đã chần chừ không ngăn ngay và đã phải ký vào biên bản hiện trường với phần lỗi nhận về mình trước mặt huyện. Lần này, việc sắp xảy ra còn nghiêm trọng hơn đào thăm dò rất nhiều: đóng đinh đồng vào thân cây gạo, vào cây có người nằm. Trong khu vực đã niêm phong vì hài cốt liệt sĩ, do một người đang bị đình chỉ chỉ huy đứng ra thuê thầy ngoài làng làm kín vào nửa đêm.
Đức hỏi Hậu đúng hai câu: cậu có chắc về giờ giấc không, và còn ai khác trong đội biết chuyện này không. Hậu đáp chắc chắn là đêm mai nửa đêm, và ngoài anh ra, anh tin chưa ai trong đội biết, vì Kiên dặn người ở đầu dây bên kia là việc này chỉ hai người biết càng ít càng tốt, tới đội của ông cũng không được hé ra trước.
Đức đứng dậy, đi đi lại lại trong căn buồng chật một lúc, rồi ông quyết định, dứt khoát hơn hẳn con người chần chừ trong đêm đào thăm dò.
- Chuyện này không giấu được, và cũng không được giấu. Đức nói. - Tôi báo cho trưởng thôn Thành ngay trong sáng nay. Hậu, từ giờ cậu coi như không biết gì hết. Không nói với anh em trong đội, không nói với người làng nếu họ hỏi. Kiên mà biết cậu nghe được điện thoại, ông ấy sẽ vin vào khoản tiền ứng của cậu mà làm khó cậu tới cùng. Việc báo tin để tôi làm, cậu đứng ngoài.
Hậu gật đầu, mắt đỏ lên. Anh nói thêm một câu rất nhỏ, chỉ đủ cho Đức và Nam nghe, rằng đêm qua anh đã mở lại đoạn ghi âm cũ trong điện thoại. Vẫn chỉ nghe thấy tiếng gió và chỗ lặng đi ba nhịp ở quãng giữa, và chính cái lặng ấy làm anh không thể giả vờ như mình chưa nghe thấy cuộc điện thoại sáng nay. Người đã nghe được những thứ không ghi lại được bằng máy, anh nói, thì không thể quay lưng lại được nữa. Nam biết anh đang giằng xé giữa món nợ tiền ứng lớn đã nhận của Kiên để gửi về cho mẹ chữa bệnh, món nợ làm anh không dám bỏ việc dù sợ tới mất ngủ, và điều anh vừa tận tai nghe được sáng nay. Kể ra với Đức là anh đã đặt mình vào thế có thể bị chủ thầu trả đũa mất trắng khoản tiền ấy, nhưng im lặng để đêm mai đinh đóng vào cây thì anh sẽ phải sống với nó còn lâu hơn món nợ. Anh chọn kể, và cái gật đầu của anh lúc ấy cho thấy anh đã chuẩn bị sẵn cho phần thiệt về mình.
Ngay trong buổi sáng, Đức cùng Nam tới nhà trưởng thôn Thành. Đức trình bày lại toàn bộ tin Hậu nghe được, không thêm không bớt, và nói rõ nguồn tin phải giữ kín để bảo vệ người nghe được. Nam bổ sung phần pháp lý và chuyên môn mà anh đã nắm: khu vực gốc cây đang niêm phong theo biên bản làm việc với huyện ngày mồng sáu. Mọi hành vi xâm phạm thân cây trong thời gian này đều là việc cá nhân ngoài quyết định của huyện và xã. Và ông Kiên đang trong thời gian bị tạm đình chỉ quyền chỉ huy hiện trường nên càng không có tư cách cho phép bất cứ ai làm việc gì ở gốc cây.
Thành nghe xong, mặt ông tối sầm lại, nhưng ông không nổi nóng ồn ào. Ông cho người đi mời ngay các cao niên trong làng và đại diện thanh niên tới nhà ông họp kín vào tối hôm đó. Đồng thời dặn mời cả thầy Hảo tới, vì việc liên quan tới đinh đồng và lệ nghề thì phải có mặt người thầy của làng. Ông cũng dặn Đức một câu rất rõ: đội thi công từ giờ tới đêm mai giữ nguyên hiện trạng. Đức với tư cách người thay quyền chỉ huy phải bảo đảm không một công nhân nào của đội tham gia vào việc đêm mai, dù Kiên có gọi riêng ai.
Buổi tối, nhà trưởng thôn kín người mà im phăng phắc. Các cụ cao niên ngồi vòng trong, thanh niên đứng vòng ngoài, thầy Hảo ngồi cạnh cụ Duệ ở vị trí trang trọng nhất. Thành thông báo lại tin tức, không nêu tên người báo tin, chỉ nói làng đã có tin chắc chắn là đêm mai, nửa đêm hai mươi ba tháng Ba âm. Cai thầu Kiên sẽ đưa một thầy Lỗ Ban ở huyện bên tên là Lại Văn Sâm tới gốc cây, mang theo ba cây đinh đồng khắc bùa Kim Cang và dây tơ tằm bọc vải đỏ, định đóng đinh trấn cây trong lúc làng đang ngủ.
Một vài thanh niên trẻ nghe tới đó đã đứng bật dậy đòi ra lán trại hỏi tội Kiên ngay trong đêm. Thành giơ tay chặn lại. Thầy Hảo cũng lắc đầu: việc chưa xảy ra, tới lán gây sự chỉ làm làng mang tiếng cản trở và làm Kiên có cớ hủy hẹn rồi làm vào một đêm khác kín đáo hơn. Cách của làng từ trước tới nay với gốc cây này là giữ, không phải đánh nhau. Đêm mai làng sẽ có mặt ở gốc cây trước họ, đông đủ và đàng hoàng, thắp hương cho các chị, đứng giữ cây giữa thanh thiên. Ai muốn làm việc khuất tất trong đêm sẽ tự phải đối mặt với cả làng chứ không phải với vài người trực lẻ.
Cụ Duệ ngồi im suốt buổi họp, hai tay đặt trên đầu gậy, mắt nhìn vào ngọn đèn dầu trên bàn. Tới khi mọi việc đã bàn xong, ca trực đêm mai đã chia, hương hoa và nước ở đình đã có người chuẩn bị, cụ mới chống gậy đứng dậy. Cả nhà im lặng chờ cụ nói. Cụ nhìn một lượt từ các cụ cao niên tới đám thanh niên đang đứng, rồi nói câu chốt của cả làng trong đêm họp ấy, chậm rãi và dứt khoát:
- Đêm mai. Ai muốn đóng đinh vào cây của các chị thì phải bước qua người làng này trước.
Trước khi cuộc họp chốt lại, thầy Hảo còn dặn thêm một việc mà Nam nghe rồi ghi ngay vào sổ: đêm mai người làng ra gốc cây không mang theo gậy gộc hay bất cứ thứ gì có thể bị coi là hung khí. Chỉ mang theo đèn pin, hương và nước. Ông nói việc giữ cây của làng là việc đứng về phía người đã khuất, càng đàng hoàng bao nhiêu càng có sức nặng bấy nhiêu. Và nếu phía bên kia thấy cả một làng đứng lặng với hương trên tay, người thầy được thuê tới dù có ham tiền tới đâu cũng phải tự hỏi lại mình đang định làm gì trên đất của ai. Trưởng thôn Thành gật đầu, đưa lời dặn ấy thành quy định chung cho ca trực đêm mai, và yêu cầu thanh niên nhắc lại cho từng nhóm trước khi ra gốc cây. Chi tiết ấy làm Nam nhớ mãi, vì nó cho thấy làng Xuân Đào chuẩn bị cho đêm mai không như chuẩn bị cho một vụ xô xát. Mà như chuẩn bị cho một lễ đứng canh mộ, thứ lễ mà họ đã lặng lẽ làm suốt bảy mươi sáu năm nay mỗi khi có ai định động vào gốc cây này.
Không ai nói thêm gì nữa. Cuộc họp tan trong im lặng. Thanh niên ra về chia nhau ca trực ngay từ đêm nay quanh gốc cây, dù đêm trấn cây theo tin báo là đêm mai. Đức và Nam đi bộ về lán và phòng trọ trong bóng tối đầu làng, hoa gạo rơi lác đác trên vai áo, và cả hai cùng hiểu rằng chuỗi tin tức bắt đầu từ một cuộc điện thoại nghe lỏm ở cửa buồng lán trại sáng nay. Qua một người đội trưởng cuối cùng đã chọn đứng hẳn về phía làng, giờ đã thành một quyết tâm chung của cả Xuân Đào cho đêm mai, một đêm mà không ai trong làng định ngủ yên trong nhà mình nữa.