MA CÂY GẠO ĐẦU LÀNG - Chương 33: Cai thầu rút lui
Sáng mồng mười tháng Năm, ngày hai mươi bốn tháng Ba âm, Kiên thu dọn đồ cá nhân ở lán trại. Ông làm việc ấy một mình, lặng lẽ, trong lúc phần lớn đội…
Nội dung chương
Sáng mồng mười tháng Năm, ngày hai mươi bốn tháng Ba âm, Kiên thu dọn đồ cá nhân ở lán trại.
Ông làm việc ấy một mình, lặng lẽ, trong lúc phần lớn đội thi công còn đang ăn sáng ở phía bếp tạm. Một chiếc ba lô cũ, vài bộ quần áo lao động, chiếc mũ bảo hộ đã sờn vành, một cuốn sổ tay ghi chép công nợ của gói thầu, và chiếc ấm trà ông vẫn dùng ở hiên lán. Chỉ có vậy. Người cai thầu từng điều hành cả một công trường với hàng chục công nhân và máy móc, khi rời làng, hành lý của ông gói gọn trong một chuyến xe máy và một chiếc túi xách tay. Nam biết tin không phải từ Kiên, mà từ Đức, người gọi điện cho anh từ sớm, giọng trầm và ngắn gọn, báo rằng sáng nay Kiên bàn giao hiện trường.
Việc bàn giao diễn ra trong phòng tạm của lán, không có nghi thức gì. Kiên trao cho Đức toàn bộ chìa khóa kho dụng cụ, sổ nhật ký thi công, danh sách công nhân còn ở lại, và bản sao các biên bản gần đây nhất về khu vực gốc cây. Ông ký vào biên bản bàn giao bằng nét chữ vẫn còn run nhẹ vì những đêm mất ngủ kéo dài, nhưng các con số và các mục việc ông đọc lại rất kỹ, như một người thợ cả làm nốt phần việc cuối cùng của mình cho tử tế. Công ty chủ thầu, ngay trong buổi sáng, cử một cán bộ hành chính từ thị trấn về tiếp quản phần giấy tờ còn lại của gói thầu. Còn Ban quản lý dự án huyện chấp thuận cho Đức làm chỉ huy hiện trường chính thức trong lúc chờ phương án mới được duyệt, đúng như vị trí ông đã tạm thay từ ngày Kiên bị đình chỉ.
Không ai trong đội nói lời tiễn biệt ồn ào. Vài công nhân đứng ở sân lán nhìn theo, có người gật đầu chào, có người chỉ lặng lẽ quay đi làm việc của mình. Tú, tay phải đã lành gần hẳn sau mười ngày nghỉ, đứng ở cửa kho, định nói gì đó rồi lại thôi. Hậu thì đứng gần cột điện ở góc sân, từ đầu tới cuối không rời mắt khỏi người cai thầu đã ứng cho anh một khoản tiền lớn để mẹ anh chữa bệnh. Khoản tiền mà cho tới đêm qua anh vẫn sợ sẽ bị đòi lại nếu mình trái ý chủ. Kiên đi ngang qua chỗ Hậu đứng, dừng lại một nhịp, nhưng rồi ông chỉ gật đầu rất khẽ, không nhắc một chữ nào tới tiền nong, rồi đi tiếp ra phía xe đang chờ.
Trước khi rời làng hẳn, Kiên xin người lái xe dừng lại một lúc ở đầu đường, cách gốc cây gạo một khoảng xa.
Ông xuống xe, đứng bên vệ đường, và nhìn về phía gốc cây rất lâu. Từ vị trí của Nam, người vừa tới lán để nhận lại một phần hồ sơ bàn giao và đang đứng cùng Đức ở sân, Kiên chỉ là một bóng người nhỏ và gầy đi nhiều, đứng im trước tán cây đỏ rực trong nắng sáng tháng Ba. Hoa gạo vẫn còn phủ dày trên mặt đất quanh gốc sau trận mưa hoa đêm qua, đỏ thẫm dưới nắng, và vết sẹo rìu ở thân cây phía hướng ra đường vẫn nhìn thấy được dù ở khoảng cách ấy chỉ còn là một vệt sẫm. Kiên đứng như vậy phải đến mười phút, không thắp hương, không bước lại gần, không làm bất cứ việc gì ngoài việc đứng nhìn.
Hậu là người đứng gần ông nhất lúc ấy, vì anh được Đức cử ra đầu đường xem xe của công ty chủ thầu đã về tới đâu chưa. Về sau, khi kể lại cho Đức và Nam nghe ở sân lán vào buổi trưa, Hậu nói anh nghe rõ Kiên lẩm bẩm một mình, giọng rất khẽ, như nói với gốc cây hơn là nói với bất cứ người sống nào đang đứng quanh đó.
- Tôi xin lỗi. Hậu kể lại, và ngập ngừng. - Ông ấy nói câu ấy hai lần. Giọng ông ấy khẽ lắm, như một người đang lẩm bẩm một mình với chính mình, chứ không phải nói cho người đứng quanh nghe. Nhưng lần này ông ấy nói thêm một câu nữa. Ông ấy nói: khi nào làng làm lễ cho các chị, cho tôi được về.
Nam nghe câu ấy và ghi nhớ ngay, vì anh biết đó không còn là lời nói mê sảng của một người hoảng loạn sau nhát rìu nữa. Kiên của buổi sáng nay tỉnh táo, bàn giao giấy tờ rành mạch, ký biên bản không sai một mục. Lời xin lỗi lẩm bẩm của một người tỉnh táo, và lời xin được quay về dự lễ cho những người mình đã động vào, là một thứ khác hẳn. Nó là hạt mầm đầu tiên của một việc mà lúc này chưa ai trong làng, kể cả cụ Duệ, dám nói chắc sẽ xảy ra. Nam không kể lại câu nói ấy cho ai ngoài Đức trong buổi trưa hôm đó, vì anh hiểu một lời xin lỗi nói khẽ bên vệ đường chưa phải là một lời tạ tội trước các chị. Và Kiên cần phải tự mình đi hết quãng đường còn lại, không ai đi thay ông được.
Nam ở lại lán thêm một lúc để cùng Đức kiểm kê lại máy móc đã rút ra khu vực bến đò từ sau vụ Bộ ngã giàn giáo. Máy cưa, máy xúc nhỏ và dàn giáo đều được phủ bạt, niêm lại theo danh sách, chờ phương án mới duyệt mới biết sẽ dùng vào đoạn nào. Đức đi một vòng, tay sờ vào từng mối khóa, và nói khẽ rằng làm công trường bao nhiêu năm, ông chưa từng bàn giao một hiện trường nào trong hoàn cảnh như hiện trường này: không phải vì hết tiền. Không phải vì thua thầu, mà vì người chỉ huy cũ đã tự tay động vào một thứ mà cả đội, tới giờ phút này, ai cũng hiểu là không được phép động vào. Ông cũng nói thẳng với Nam rằng chuyện Hậu nghe được điện thoại của Kiên và báo lại, ông sẽ giữ kín tới cùng, vì nếu chuyện ấy lộ ra theo hướng khác. Người chịu thiệt đầu tiên sẽ là công nhân trẻ nhất đội, người đã làm một việc đúng trong lúc vẫn còn nợ tiền của chủ.
Buổi trưa, bà chủ quán cơm ở đầu làng mang cơm vào lán cho đội như thường lệ, và lần đầu tiên sau nhiều ngày. Bữa cơm của đội thi công diễn ra trong tiếng nói chuyện bình thường, không còn những câu đùa gượng về chuyện ma quỷ, cũng không còn sự im lặng căng thẳng mỗi khi có người nhắc tới gốc cây. Tú kể chuyện tay mình đã cầm lại được đũa bằng tay phải, Bộ thì vẫn đang chống nạng ở nhà trọ gần trạm xá, nhắn về là chân đã đỡ sưng nhiều. Những chuyện nhỏ nhặt và đời thường ấy, nghe trong buổi trưa ngày hai mươi bốn tháng Ba, lại khiến Nam thấy rõ hơn bất cứ biên bản nào rằng một giai đoạn của dự án này đã thật sự khép lại sau lưng họ.
Ở làng, không khí nhẹ hẳn đi từ buổi trưa.
Tin cai thầu đã rời làng lan nhanh qua các ngõ, qua chợ, qua đình, nhưng điều lạ là không ai hả hê. Người làng nói về chuyện đêm qua bằng giọng nhỏ và chậm, như nói về một việc tang: hoa rụng kín đàn lễ, người thầy ngoài làng quỳ vái rồi bỏ đi, ba cây đinh được thầy Hảo gói vải đỏ giữ lại. Trưởng thôn Thành cho người dọn dẹp khu vực quanh gốc cây ngay trong ngày: quét lớp hoa đã héo ở rìa ngoài phạm vi niêm phong thành từng đống nhỏ để ủ gốc. Nhưng phần hoa phủ ngay dưới tán cây, theo lời thầy Hảo, cứ để nguyên cho tới khi tự rữa vào đất. Biển niêm phong tạm thời được cắm lại ngay ngắn, dây căng được thay mới, và bát hương đá được dọn sạch tro, thay nước, thắp lại hương mới.
Buổi chiều, Thành ngồi với Nam và Đức ở đình để chuẩn bị hồ sơ cho buổi làm việc về phương án tuyến cong tại xã vào hôm sau. Không còn ai trong ba người nhắc tới khả năng quay lại bản vẽ gốc nữa. Câu hỏi duy nhất còn lại trên bàn là đất của hai hộ, tiền đền bù bốn trăm mười hai triệu, và hạn chót ngày mười hai tháng Năm đang tới rất gần. Đức, với tư cách chỉ huy hiện trường chính thức, ký xác nhận vào bản cam kết của đội thi công: từ nay, mọi công việc của đội chỉ làm ngoài phạm vi gốc cây đã niêm phong. Máy móc không quay lại khu vực tán cây trong bất cứ hoàn cảnh nào khi chưa có quyết định mới của huyện và sự đồng ý của thôn.
Nam nhìn chữ ký ấy và thấy rõ một điều: phe thi công, sau gần một tháng giằng co, cuối cùng đã từ bỏ hẳn ý định đốn cây. Không phải bằng một mệnh lệnh hành chính, mà bằng chính những gì từng người trong đội đã tận mắt thấy, tận tai nghe, và tận tay sờ vào trong những đêm tháng Ba vừa qua.
Chiều muộn, xe chở Kiên và cán bộ hành chính của công ty chủ thầu rời làng về thị trấn. Đức đứng ở sân lán nhìn theo cho tới khi chiếc xe khuất hẳn ở đầu đường liên xã, qua khỏi khúc cua gần bến đò. Hậu đứng bên cạnh ông, vẫn còn bối rối về khoản tiền ứng chưa biết rồi sẽ tính ra sao. Đức như đọc được ý nghĩ ấy, ông vỗ nhẹ lên vai công nhân trẻ nhất đội của mình, rồi nói một câu mà Nam, đang thu dọn hồ sơ ở gần đó, nghe rõ từng chữ.
Đức nhìn theo xe của Kiên khuất ở đầu đường, quay sang nói với Hậu:
- Từ mai, đoạn đường này làm theo cách khác. Cách của người tử tế. Cậu cứ yên tâm làm việc của cậu, còn khoản tiền ứng kia, để tôi đứng ra nói với công ty, không ai được lấy nó ra để ép cậu làm việc gì nữa.