MA CÂY GẠO ĐẦU LÀNG - Chương 45: Cơn giông đầu mùa
Những ngày đầu tháng Sáu, đoạn tuyến cong thi công gấp rút trong nắng gắt. Phần nền đường đã thành hình rõ rệt. Từ cổng làng nhìn ra, con đường mới không…
Nội dung chương
Những ngày đầu tháng Sáu, đoạn tuyến cong thi công gấp rút trong nắng gắt.
Phần nền đường đã thành hình rõ rệt. Từ cổng làng nhìn ra, con đường mới không còn chạy thẳng về phía gốc cây gạo như vệt tim đường cũ trong bản vẽ đầu tiên nữa. Nó uốn một vòng cung mềm qua phía trong làng, ôm lấy khoảng đất vườn nhà cụ Duệ đã hiến và phần đất hai hộ đã nhường, rồi vòng ra nối lại với tuyến cũ ở phía bến đò. Giữ khoảng cách từ tim đường tới gốc cây đúng như cam kết trong quyết định phê duyệt: tối thiểu hai mươi lăm mét, không một đoạn nào lấn vào khoanh vùng bảo vệ. Máy lu đi chậm trên nền đất mới, xe chở vật liệu ra vào theo đúng đường tạm đã quy định, tránh hẳn khu vực quanh gốc. Bụi đường bốc lên trong nắng, phủ một lớp mỏng lên lá cây hai bên, nhưng riêng khu gốc cây, nhờ hàng rào và nhờ thói quen mới của đội, lúc nào cũng được giữ sạch và yên hơn phần còn lại của công trường.
Kiên có mặt ở hiện trường hằng ngày.
Ông không còn giữ vai trò cai thầu chỉ huy như trước. Sau buổi quỳ tạ tội và sau cam kết tài trợ, công ty chủ thầu cử người khác lo phần hành chính. Đức là chỉ huy hiện trường chính thức, còn Kiên tới công trường với tư cách người tài trợ kiêm giám sát phần việc của đội trên đoạn cong này. Nhưng ai ở công trường cũng thấy ông làm nhiều hơn một người giám sát. Buổi sáng ông tới sớm cùng đội, đi dọc tuyến kiểm tra mốc giới. Buổi trưa ông ngồi ăn cơm cùng công nhân ở lán, hỏi han Tú về bàn tay đã lành, hỏi Bộ về cổ chân. Buổi chiều ông ở lại sau cùng với Đức để xem lại phần việc của ngày. Thái độ hối hả, gắt gỏng, thúc tiến độ bằng mọi giá của hai tháng trước không còn nữa. Thay vào đó là một người cẩn thận tới mức đôi khi Đức phải nhắc ông rằng đoạn này làm đúng tiến độ rồi, không cần ở lại thêm.
- Tôi ở lại xem cho chắc. Kiên nói một lần khi Nam đi kiểm tra hiện trường vào cuối ngày. - Đoạn đường này mà làm ẩu một chỗ, sau này xe chạy qua, người làng nhìn vào, họ sẽ nhớ ngay tới sáng tôi quỳ ở gốc cây. Tôi không muốn lời hứa hôm ấy thành lời nói suông.
Nam ghi nhận xét ấy vào sổ, không bình luận thêm. Anh biết đối với Kiên, đoạn đường cong này giờ không còn là một gói thầu để nghiệm thu lấy tiền. Nó là bằng chứng vật chất của một lời tạ tội. Mỗi mét nền đường làm tử tế là một phần của lời hứa được giữ.
Chiều muộn ngày mồng hai tháng Sáu, khi phần việc của ngày sắp kết thúc, trời đổi gió bất ngờ.
Nam đang đứng ở đoạn giữa vòng cung, kiểm tra cao độ nền đường cùng Đức, thì anh thấy gió từ phía sông thổi vào mỗi lúc một mạnh. Bầu trời phía tây, mới nửa giờ trước còn nắng gắt, sầm xuống rất nhanh bằng một lớp mây đen dày, cuộn từ phía bến đò về phía làng. Những người làm vườn ở phía trong làng gọi nhau í ới thu đồ. Đức nhìn trời, huýt còi ra hiệu cho đội dừng việc, thu gọn dụng cụ, che bạt cho đống vật liệu chưa dùng và rút người vào đình làng ở gần đó, nơi có mái ngói chắc nhất trong khu vực công trường.
Cơn giông đầu mùa ập tới chỉ trong vài phút.
Gió lớn quật qua đầu làng, mang theo mưa rào xối xả đập xuống mặt đường mới làm còn chưa kịp khô hẳn. Mái tôn tạm của lán vật liệu ở phía cuối công trường bị gió giật tung một góc, bay lên rồi rơi xuống sân, kêu loảng xoảng trong mưa, may mắn không trúng một người nào vì đội đã rút vào đình từ trước. Cành cây trong làng rung lên dữ dội. Ở gốc cây gạo, tán cây lớn nghiêng theo gió, những cành cao vặn mình trong mưa, và giữa tiếng gió gào, Nam nghe một tiếng gãy khô, ngắn và rõ, vọng từ phía gốc cây sang tận hiên đình nơi mọi người đang trú.
Khi gió dịu xuống một chút, Đức là người chạy ra kiểm tra đầu tiên, Nam đi ngay sau ông, áo mưa chưa kịp mặc đã ướt sũng.
Một cành nhỏ của cây gạo đã bị gió quật gãy. Cành rơi xuống đúng khu vực hàng rào bảo vệ quanh gốc, đè lên một đoạn dây cảnh báo và làm đổ hai cây cọc tre ở phía hướng ra bến đò. Cành nằm gọn trong khoanh vùng, không văng ra đường, không trúng vào tấm biển bảo vệ, và quan trọng nhất, theo như cả đội kiểm tra ngay sau đó, không trúng vào một người nào. Lúc giông tới, theo lệnh của Đức, không một công nhân nào còn ở ngoài trời, và dân làng cũng đã vào nhà hết từ khi mây đen kéo tới.
- May quá. Đức thở phào, đứng trong mưa nhìn cành cây gãy nằm trên mặt đất ướt. - Cành này mà rơi lúc đội còn đang làm ở phía trong, gió tạt sang, thì không biết thế nào.
Một vài người làng trú mưa ở đình cùng đội, nghe tin cành cây gãy rơi đúng vào khu rào mà không ai việc gì, bắt đầu nói với nhau rằng các chị che cho cả đoạn đường. Có người nói cây gạo lớn như thế, giông đầu mùa gió mạnh như thế, mà nền đường mới không việc gì, người không việc gì, chỉ có một cành nhỏ gãy rơi vào đúng chỗ trống, thì không phải chuyện ngẫu nhiên nào cũng giải thích hết được. Nam đứng nghe, không cãi, cũng không gật đầu xác nhận điều gì. Sau tháng Ba âm, anh đã học được cách phân biệt rạch ròi giữa những việc thuộc về hồ sơ và những niềm tin thuộc về làng. Việc của anh là kiểm tra hiện trường sau giông. Niềm tin của dân làng là việc của họ, và anh tôn trọng nó như tôn trọng một phần của nơi này.
Sau khi mưa ngớt hẳn, Nam đi kiểm tra toàn bộ hiện trường cùng Đức và Kiên.
Anh đi từng đoạn của tuyến cong, xem xét nền đường mới dưới cơn mưa lớn đầu tiên. Kết quả làm cả ba người đều nhẹ nhõm: đoạn nền mới không hề sạt lở ở bất cứ điểm nào. Rãnh thoát nước tạm hai bên tuyến làm việc đúng như thiết kế, nước mưa chảy theo rãnh ra phía ruộng thấp, không đọng thành vũng lớn trên mặt nền, không xói vào chân phần đất vườn vừa nhường. Vật liệu ở lán, ngoài tấm tôn bị bay, không hư hỏng đáng kể. Hàng rào bảo vệ quanh gốc cây chỉ đổ hai cọc, dây đứt một đoạn, tấm biển vẫn đứng nguyên. Cành gãy sẽ được đội dọn ra khỏi khoanh vùng vào sáng hôm sau, theo cách thầy Hảo dặn: không cưa thêm vào thân, chỉ dọn phần đã gãy, và làm vào ban ngày, có người của thôn cùng chứng kiến.
Chỉ có một chi tiết nhỏ làm Nam dừng lại lâu hơn ở khu gốc cây.
Trong cả một vùng công trường ướt sũng sau cơn giông, từ mặt đường tới sân đình, từ lán vật liệu tới những thửa vườn phía trong, mặt đất quanh gốc cây gạo, bên trong hàng rào bảo vệ, khô hơn hẳn. Nam nhìn kỹ thì thấy nguyên nhân cũng rõ. Tán cây lớn đã che đi phần lớn nước mưa. Nền đất quanh gốc cao hơn mặt đường. Lớp lá cùng hoa khô phủ kín mặt đất khiến đất bên dưới chỉ ẩm nhẹ. Trong khi đó, cách hàng rào vài mét, đất ngoài tuyến đã nhão thành bùn. Cành gãy nằm trên mặt đất ấy, lá còn xanh, nước mưa chỉ đọng thành giọt trên phiến lá chứ không thấm xuống đất thành dòng như ở khắp nơi khác.
Nam ghi lại chi tiết ấy vào sổ tay như một quan sát kỹ thuật bình thường sau cơn giông. Anh ghi thời gian kiểm tra, tình trạng nền đường không sạt, hàng rào đổ hai cọc. Anh cũng ghi khu vực bên trong khoanh vùng bảo vệ quanh gốc cây khô hơn xung quanh, nhờ tán cây che mưa, nền đất cao hơn và lớp lá hoa khô phủ mặt giữ đất chỉ ẩm nhẹ.
Kiên đứng cạnh anh, nhìn mặt đất khô quanh gốc cây, rồi nhìn đoạn hàng rào bị đổ.
- Sáng mai cho anh em dựng lại rào trước khi làm việc khác. Ông nói. - Và dọn cành gãy ra cho gọn. Chỗ này từ nay là chỗ phải kiểm tra đầu tiên sau mỗi cơn mưa, trước cả lán vật liệu của tôi.
Đức gật đầu, ghi việc ấy vào sổ công trường của đội như một quy định riêng của đoạn tuyến này.
Tối hôm ấy, sau khi hiện trường đã được thu dọn tạm và đội ăn cơm ở lán, Đức ngồi lại với Nam bên bếp lán, ngoài trời mưa đã tạnh hẳn, chỉ còn tiếng nước nhỏ giọt từ mái tôn xuống sân.
- Làm đường bao nhiêu năm, tôi chưa thấy đoạn đường nào người ta làm mà cứ như đang đi nhẹ qua sân nhà người khác như đoạn này. Đức nói, giọng chậm rãi. - Từ ông thầu tới thằng công nhân mới vào, đi qua gốc cây là bỏ mũ, nói khẽ. Làm nền thì tránh, đổ vật liệu thì vòng. Đoạn đường có trăm tám mươi mét phát sinh thôi, mà tôi thấy anh em nó làm cẩn thận hơn cả những đoạn thẳng dễ làm gấp mấy lần ở nơi khác.
Nam nhìn ra khoảng tối phía đầu làng, nơi gốc cây gạo đứng im sau cơn giông, chỉ còn thấy được bóng tán cây đen trên nền trời đã quang.
- Có lẽ vì ở những nơi khác, dưới đất không có ai nằm chờ người ta làm cho tử tế. Anh nói.
Đức không đáp, chỉ rót thêm chén nước chè, và hai người ngồi yên nghe tiếng dế bắt đầu kêu lại trong vườn sau cơn mưa đầu mùa. Ngoài đầu làng, đoạn đường cong nằm im trong bóng tối, nền đất đã qua được cơn giông lớn đầu tiên mà không sạt một chỗ nào. Và hạn nghiệm thu ngày ba mươi tháng Sáu, trong tính toán của Nam tối hôm ấy, vẫn nằm trong tầm kiểm soát của cả đội.