MA CÂY GẠO ĐẦU LÀNG - Chương 6: Cành cây chảy nhựa đỏ
Ngày 22 tháng Tư, theo lệnh của cai thầu Kiên truyền qua điện thoại, đội thi công bắt đầu công việc phát quang quanh gốc cây gạo để chuẩn bị mặt bằng.…
Nội dung chương
Ngày 22 tháng Tư, theo lệnh của cai thầu Kiên truyền qua điện thoại, đội thi công bắt đầu công việc phát quang quanh gốc cây gạo để chuẩn bị mặt bằng. Công việc này trên giấy tờ là phần việc nhẹ nhất: cắt bỏ các cành thấp chìa ra đường, dọn cỏ dại, thu gom gạch đá và rác quanh gốc, tạo một khoảng trống sạch để sau này máy móc vào làm việc không bị vướng. Đức trực tiếp chỉ huy ở hiện trường, Nam có mặt từ sáng để giám sát phạm vi phát quang không vượt quá phần đã thống nhất tạm thời với thôn.
Buổi sáng hôm ấy trời nắng khô, đã cả tuần không có mưa. Công nhân bắc thang, dùng cưa tay và cưa máy nhỏ cắt từng cành thấp. Những cành gạo khô giòn, bên trong xốp, cắt không khó. Tú là người cắt chính, tay nghề nhanh và gọn, mỗi nhát cưa đều dứt khoát. Hậu và mấy công nhân khác ở dưới đỡ cành, kéo ra xa, xếp thành đống.
Rắc rối bắt đầu ở cành thứ ba.
Cành ấy không lớn, chỉ bằng cổ tay người, chìa ra phía đường ở độ cao chừng ba mét. Tú cưa rời cành, cành rơi xuống đất, mặt cắt ở phía thân cây còn lại trên cao bỗng rỉ ra một thứ nhựa khác thường. Nhựa cây gạo bình thường mà Nam biết có màu trắng đục hoặc vàng nhạt, loãng và chảy nhanh. Thứ nhựa này thì đỏ sẫm, đặc và chậm, rỉ ra từng giọt nặng, bám vào vỏ cây rồi mới từ từ chảy xuống thành vệt. Dưới nắng sáng, vệt nhựa đỏ nổi bật trên nền vỏ cây xám nâu, nhìn từ xa cũng thấy rõ.
Tú đứng trên thang, nhìn mặt cắt một lúc rồi buột miệng đùa, giọng cố làm ra vẻ nhẹ nhõm.
- Cây này chảy máu các anh ạ. Cưa vào thịt nó rồi.
Mấy công nhân ở dưới cười gượng theo, nhưng tiếng cười không kéo dài. Đức bước tới gần gốc, ngẩng lên nhìn vệt nhựa đang chảy, nét mặt thay đổi hẳn. Ông không cười, cũng không mắng Tú đùa vô duyên, chỉ ra lệnh ngắn gọn.
- Cắt nốt những cành đã đánh dấu rồi dừng. Cành cắt ra thu gom vào một đống riêng ở phía bến đò, không đốt tại chỗ, nghe rõ chưa. Lệ làng người ta dặn thế, mình cứ làm theo, đừng bày thêm việc.
Công nhân làm theo, không ai hỏi lại vì sao không được đốt cành ngay tại chỗ cho gọn như ở mọi công trường khác. Nam đứng ở mép đường, ghi vào sổ giám sát: nhựa cây tại các mặt cắt cành có màu đỏ sẫm bất thường, đặc, chảy chậm, cần lưu ý khi thi công phần thân chính. Anh ghi xong, nhìn lại dòng chữ và thấy nó vẫn chưa đủ. Anh đã đi nhiều công trường, đã thấy nhựa của nhiều loại cây, nhưng chưa bao giờ thấy một thứ nhựa có màu giống máu đến như thế này, nhất là khi nó xuất hiện đúng vào tháng Ba, trên một cây gạo mà cả làng đều kiêng dè.
Buổi chiều, khi đội thi công đã rút về lán nghỉ, Nam đi qua hiện trường một lần nữa để kiểm tra các mốc và chụp ảnh đối chiếu. Đống cành cắt được xếp gọn ở phía bến đò như lời Đức dặn, phủ bạt cẩn thận. Quanh gốc cây, cỏ đã dọn sạch, mặt đất lộ ra khô và nứt nhẹ vì nắng. Một bông hoa gạo vừa rụng nằm ngay trên lối đi của anh. Nam cúi xuống nhặt lên theo thói quen của người làm khảo sát hay nhặt vật lạ trên hiện trường để xem xét.
Bông hoa nặng hơn anh nghĩ.
Hoa gạo vốn đã là loài hoa dày cánh, nhưng bông hoa trong tay anh có một sức nặng và một cảm giác ướt rất lạ. Cánh hoa đỏ thẫm, mát lạnh, như thể nó vừa được ngâm trong nước sông rồi mới rơi xuống, dù trời đã nắng khô cả tuần, mặt đất quanh gốc khô rang, và không có một giọt sương nào còn sót lại vào buổi chiều. Nam lật bông hoa lại, nhìn nhụy hoa, nhìn cuống hoa còn tươi, rồi đặt nó xuống một múi rễ cao cho khỏi bị giẫm nát. Anh đứng dậy, xoa hai tay vào nhau, cảm giác ẩm lạnh vẫn còn ở đầu ngón tay một lúc lâu sau đó.
Anh không kể chuyện bông hoa nặng và ướt ấy cho ai trong đội. Anh tự nhủ có thể do nhựa hoa, do mật hoa, do một lý do sinh học nào đó mà anh chưa biết. Nhưng khi anh quay về phòng trọ trên xã vào buổi tối và mở sổ tay ra, anh vẫn ghi thêm một dòng riêng ở cuối trang, dưới dòng về nhựa đỏ: hoa rụng buổi chiều, nặng và ướt bất thường, trời nắng khô.
Tối đó, chuyện lạ không dừng lại ở mặt cắt cành cây.
Khoảng sau chín giờ tối, khi Nam đang làm việc với bản vẽ trên máy tính trong phòng trọ thì nghe tiếng điện thoại. Đức gọi, giọng thấp và ngắn gọn, báo rằng hoa gạo tối nay rụng nhiều bất thường ở khu lán trại. Nam khoác áo ra ngoài, đi xe máy xuống làng. Tới nơi, anh thấy sân lán trại đã phủ một lớp hoa đỏ mỏng, không dày nhưng đủ để mỗi bước chân đi qua đều giẫm lên cánh hoa kêu lẹp xẹp. Công nhân không ai dám quét dọn ngay trong đêm, họ đứng túm tụm ở cửa lán, nhìn lớp hoa đỏ trải ra dưới ánh đèn bảo vệ vàng vọt. Tú, người ban sáng còn đùa cây chảy máu, giờ im lặng hẳn, tay cầm điếu thuốc đã tàn mà không hút.
Cùng lúc ấy, chó trong làng bỗng tru lên một hồi dài. Không phải một con, mà nhiều con ở các ngõ khác nhau cùng tru, tiếng tru nối vào nhau, kéo dài rồi im bặt cùng một lúc, đột ngột đến mức sự im lặng sau đó còn làm người ta khó chịu hơn cả tiếng tru. Hậu đứng ở cửa lán, mặt tái đi, thì thầm rằng đêm qua là tiếng ru con, đêm nay là hoa rụng và chó tru, không biết đêm mai còn gì nữa.
Đức đứng nhìn lớp hoa đỏ phủ sân lán một lúc lâu. Ông dụi tắt điếu thuốc, nói nhỏ với Tú đang đứng bên cạnh, đủ để Nam đứng gần đó nghe thấy.
- Mai bảo anh em đừng ai ngủ quên ngoài võng nữa. Ngủ thì vào trong lán mà ngủ, đóng cửa lại.
Chi tiết nhựa đỏ còn ám ảnh Nam theo một cách khác vào buổi tối hôm ấy, khi anh tra cứu nhanh trên điện thoại về đặc tính của cây gạo. Những thông tin phổ thông chỉ nói cây gạo có thân gai, hoa đỏ nở vào mùa xuân, gỗ xốp, nhựa không có gì đặc biệt được ghi nhận là màu đỏ như máu. Anh tắt điện thoại, tự cười mình vì đã mong chờ một lời giải thích khoa học gọn gàng cho điều mà cả một làng quê đã sống cùng gần hai trăm năm. Có những hiện tượng ở công trường không nằm trong sách hướng dẫn thi công. Và người kỹ sư giỏi, theo lời một thầy giáo cũ của anh ở trường đại học, là người biết ghi lại trung thực những gì mình thấy dù chưa giải thích được, thay vì vội vàng gán cho chúng một nguyên nhân quen thuộc để yên tâm. Nam đã ghi lại trung thực. Nhựa đỏ sẫm, đặc và chậm. Hoa nặng và ướt trong ngày nắng khô. Hoa rụng phủ sân lán trong đêm. Chó tru đồng loạt rồi im bặt cùng lúc. Bốn dòng ghi chép ấy nằm cạnh nhau trong sổ tay của anh như bốn mảnh của một bức tranh mà anh chưa nhìn thấy toàn bộ.
Ở lán trại, đêm ấy cũng không ai ngủ ngon. Theo lời Hậu kể lại với Nam sáng hôm sau, mấy công nhân nằm trong lán cứ trở mình vì mùi nhựa cây ngai ngái theo gió sông thổi vào, lẫn với mùi hoa gạo rụng đang bắt đầu héo trên sân. Tú, người ban sáng đùa cợt nhiều nhất, là người im lặng nhất trong bữa cơm tối. Anh ta ăn ít, thỉnh thoảng lại đưa tay xoa lên cánh tay đã cầm cưa chạm vào mặt cắt cành cây buổi sáng. Như thể cảm giác dính và lạnh của nhựa đỏ vẫn còn ở đó dù anh đã rửa tay nhiều lần bằng xà phòng và dầu máy. Đức cho người quét lớp hoa trên sân lán vào một góc, phủ bạt lên, dặn sáng mai mới mang đi đổ ở bãi đất trống phía sau bến đò, không đổ xuống sông và không đốt. Không ai hỏi vì sao phải cầu kỳ như thế với mấy bông hoa rụng. Sau hai ngày ở làng này, cả đội đã bắt đầu học được một điều: ở đây, làm theo lệ làng dặn bao giờ cũng ít rắc rối hơn là hỏi cho ra lẽ rồi làm ngược lại.
Tú gật đầu, không đùa thêm một câu nào. Nam nhìn lớp hoa đỏ trên sân, rồi nhìn lên tán cây đen đặc ở đầu ngõ, nơi hoa vẫn đang tiếp tục rơi xuống từng bông một trong đêm, tiếng bộp đều và chậm, như một nhịp đếm mà không ai biết đang đếm tới điều gì.
Sáng hôm sau, khi Nam quay lại hiện trường, anh còn để ý thấy những cành gạo đã cắt được Đức cho xếp rất ngay ngắn, cuống cành quay cùng một hướng, lá và hoa rụng trên cành được giữ nguyên chứ không giũ bỏ. Một bà cụ đi chợ qua thấy đống cành còn khẽ gật đầu với Đức, như cảm ơn một việc làm tử tế mà không cần nói thành lời. Nam nhìn cảnh ấy và ghi thêm vào sổ một nhận xét ngoài chuyên môn: đội thi công bắt đầu học được cách tôn trọng những lệ làng mà họ chưa hiểu hết. Và có lẽ đó là điều duy nhất giúp họ còn đứng được ở mảnh đất này cho tới ngày khởi công chính thức, khi chiếc cưa xích sẽ chạm vào thân cây chứ không chỉ là những cành thấp vô hại nữa.
Nam gật đầu cảm ơn bà cụ rồi quay về lán, trong lòng nhẹ đi một chút vì ít nhất trong buổi sáng hôm nay, chưa có ai bị tổn thương vì những việc đội anh đang làm quanh gốc cây này.