MA CỘT NHÀ SÀN MAI CHÂU - Chương 16: Trạm Xá Và Sự Im Lặng
Trạm xá xã Chiềng Châu nằm ở cuối con đường bê tông chạy dọc chân đồi, mái tôn đã xỉn màu mưa, sân trước còn ngập một lớp nước mỏng sau đêm mưa dầm lớn.…
Nội dung chương
Trạm xá xã Chiềng Châu nằm ở cuối con đường bê tông chạy dọc chân đồi, mái tôn đã xỉn màu mưa, sân trước còn ngập một lớp nước mỏng sau đêm mưa dầm lớn. Sơn và Hải đưa ông Thành tới nơi lúc trời chưa sáng hẳn. Người cha nằm trên cáng vải, mặt trắng bệch, một tay vẫn ôm lấy bên đầu như cơn đau còn giữ ông trong giấc mê. Y tá trực đo huyết áp, truyền nước, hỏi đi hỏi lại mấy câu về tiền sử đau đầu, rồi lắc đầu bảo người nhà chờ bác sĩ chính lên ca sáng.
Sơn ngồi ngoài hành lang với chiếc áo mưa còn ướt sũng vắt trên đầu gối. Mùi thuốc sát trùng trong trạm xá lẫn với mùi ẩm của quần áo dầm mưa làm anh tỉnh táo một cách rã rời. Trong túi áo anh, cuốn sổ tay hiện tượng đã ngấm nước ở mép, những dòng ghi đêm qua nhòe đi một ít nhưng vẫn đọc được. Anh mở sổ, nhìn lại ba chữ cuối cùng anh ghi trước khi xe tới nhà: ba tiếng gõ. Dưới nhà sàn lúc này còn mẹ anh và Hằng. Anh đã dặn hai người ngủ ở gian giữa, khóa cửa buồng lại, và anh biết dặn như thế chỉ để yên lòng nhau, vì thứ ở trong nhà không cần cửa buồng mở mới chạm được người ngủ say trong gian ấy.
Hải đi đi lại lại ở đầu hành lang, thỉnh thoảng ghé vào buồng bệnh nhìn cha rồi lại bước ra. Người em trai gầy đến mức chiếc áo khoác mỏng dính sát vào hai vai. Sơn bảo em ngồi xuống.
- Anh, cha có sao không anh?
- Bác sĩ chưa nói gì chắc chắn. Truyền nước xong cha tỉnh lại đã. Đêm qua cha đau quá nên quỵ, không phải ngã đập đầu.
Hải gật đầu, hai tay đan vào nhau. Một lúc sau em nói khẽ, như sợ người trong buồng nghe thấy.
- Ở nhà thì đêm nào cha cũng đau. Có hôm em dậy đi vệ sinh, thấy cha ngồi ở gian giữa, ôm đầu nhìn cây cột. Em hỏi, cha chỉ bảo người già khó ngủ.
Sơn không đáp. Anh nhớ lại bao nhiêu năm anh học và làm việc ở Hà Nội, mỗi lần gọi điện về nhà, cha đều nói nhà vẫn ổn, mẹ vẫn khỏe, em vẫn khỏe. Sự ổn ấy giờ hiện ra trước mắt anh như một lớp trám khéo, giống hệt lớp trám trên chân cột cái: nhìn ngoài không thấy vết, gõ vào mới biết bên trong rỗng.
Gần tám giờ sáng, ông Thành tỉnh lại. Cơn đau đã dịu, ông mở mắt nhìn trần buồng bệnh một lúc lâu rồi mới nhận ra hai con trai đứng ở chân giường. Ông thều thào xin nước. Sơn đỡ cha ngồi dậy một chút, đưa cốc nước tới miệng ông. Uống xong, ông nắm lấy cổ tay con trai cả, bàn tay ông lạnh và còn run.
- Hằng nó thế nào rồi?
- Vợ con đỡ rồi cha ạ. Mẹ ở nhà với cô ấy. Cổ cô ấy còn rỉ máu một ít đêm qua, sáng nay mẹ nói đã cầm.
Ông Thành nhắm mắt lại. Hai hàng nước mắt chảy ra từ khóe mắt ông trước khi ông kịp nói thêm câu nào. Sơn chưa từng thấy cha khóc như thế. Trong trí nhớ của anh, cha là người đàn ông ít nói, ngồi ở gian giữa tiếp khách của họ, quyết việc họ bằng vài câu chậm rãi mà không ai dám cãi. Người đàn ông ấy giờ nằm trên giường trạm xá, kim truyền cắm ở mu bàn tay, khóc lặng lẽ vì một vết thương trên cổ con dâu và một cây cột trong nhà mình.
Sơn chờ cha bình tĩnh lại. Anh biết câu hỏi mình sắp đặt ra sẽ làm cha đau hơn cơn đau đầu đêm qua, nhưng nếu không hỏi lúc này, khi cha vừa đi qua một đêm suýt quỵ ngay trong gian giữa, có lẽ anh sẽ không bao giờ đủ can đảm hỏi nữa. Anh kéo ghế ngồi sát giường.
- Cha, con hỏi cha một việc. Cha trả lời con thật, dù cha biết ít hay biết nhiều.
Ông Thành mở mắt nhìn con.
- Con hỏi đi.
- Năm 1975, nhà mình có chuyện gì? Con Mận là ai? Vì sao cụ Nguyệt cứ nhắc tới cái tên ấy rồi lại không dám nói hết?
Tên Mận vừa ra khỏi miệng Sơn, bàn tay đang nắm cổ tay anh của cha siết chặt lại. Ông Thành nhìn con trai rất lâu, nước mắt lại chảy, và lần này ông không lau. Ông nói chậm, từng quãng rời rạc như người phải lội qua một quãng nước sâu để tới được bờ bên kia.
- Năm 1975 cha ở đơn vị. Xa lắm. Đơn vị đóng quân ở phía nam, thư từ về bản mất cả tháng. Năm ấy cha không được về phép. Một lần cũng không.
- Vậy chuyện ở nhà năm ấy cha biết được bao nhiêu?
- Không biết gì. Thật sự không biết gì. Tới năm 1978 cha về hẳn, cha hỏi cha của cha về những năm cha đi vắng, ông cụ chỉ nói nhà đã yên rồi, đừng hỏi chuyện cũ nữa. Cha hỏi mẹ của cha, bà cụ cũng chỉ lắc đầu. Sau này thỉnh thoảng cha nghe người trong họ nói xa gần về một chuyện không được nhắc, nhưng không ai nói thẳng với cha đó là chuyện gì.
Sơn cúi đầu. Mọi dữ kiện anh có đều khớp với lời cha: gia phả lặng đi ở quãng giữa những năm bảy mươi, khoang rỗng khoét sau ở chân cột, người con gái mất tích sau một đêm mưa. Và người đàn ông nằm trước mặt anh, người giữ lời dặn của cha mình suốt mấy chục năm. Người cấm con trai đụng vào cây cột bằng tất cả uy nghiêm của một người cha, lại là người không hề có mặt ở nhà vào năm mọi chuyện xảy ra.
- Cha thề với con một câu này, Sơn ạ.
Ông Thành cố chống tay ngồi thẳng hơn. Hải bước tới đỡ sau lưng cha. Ông nhìn cả hai con trai, giọng ông khàn nhưng rõ từng chữ.
- Cha mà biết cha của cha giết người, cha không để yên tới giờ đâu. Dù là cha của cha, dù là việc của nhà này. Cha giữ lời dặn không đụng vào cột vì cha tưởng đó là lệ, là vía nhà. Cha không biết trong cột ấy có người.
Ông nói xong thì kiệt sức, nằm xuống, mắt vẫn mở nhìn lên trần nhà. Sơn tin cha. Anh tin không phải vì cha là cha anh, mà vì suốt buổi nói chuyện, cha không né một câu hỏi nào, không bịa ra một chi tiết nào để lấp chỗ trống. Người không biết thật thường nói rời rạc như thế. Người dựng chuyện mới nói trơn tru.
Bác sĩ trạm xá vào khám lại vào cuối buổi sáng. Ông lật bệnh án của ông Thành, xem các kết quả xét nghiệm máu và đo lại huyết áp, rồi nói những điều Sơn đã nghe ở bệnh viện huyện khi đưa mẹ đi khám: huyết áp dao động, thiếu máu não thoáng qua, cần nghỉ ngơi và theo dõi. Không một chỉ số nào giải thích được vì sao một người đàn ông bảy mươi tuổi lại đau đúng một nửa đầu, đau nặng nhất vào đêm mưa. Và đau cùng một kiểu với vợ ông, với con trai út của ông, với con dâu mới về nhà hơn hai mươi ngày.
Sơn ghi vào sổ, ngay dưới dòng ba tiếng gõ: trạm xá cũng không tìm ra nguyên nhân. Cùng một kết luận như bệnh viện huyện. Nhà mình không có bệnh. Nhà mình có một điều chưa được nói ra.
Buổi trưa, bà Liên bắt xe ôm của người trong bản xuống trạm xá, mang theo cặp lồng cháo và quần áo khô cho chồng. Hằng ở nhà với một người họ hàng sang trông nom, vết bầm trên cổ đã được che bằng khăn mỏng. Bà Liên vào buồng bệnh, thấy chồng tỉnh thì mừng, đặt cặp lồng xuống và trách yêu vài câu theo thói quen của người vợ đã sống với ông gần bốn mươi năm. Rồi bà bảo hai con trai ra ngoài mua thêm ít thuốc theo đơn, như muốn có một khoảng riêng với chồng.
Sơn và Hải ra hành lang ngồi chờ. Khoảng nửa giờ sau, bà Liên ra lấy nước ở vòi chung cuối hành lang. Sơn đi theo mẹ. Anh rót nước vào bình, đưa cho mẹ, rồi hỏi nhỏ, chỉ đủ hai mẹ con nghe.
- Mẹ, sáng nay cha nói hết với con rồi. Cha không biết gì về năm 1975 thật. Còn mẹ, mẹ về nhà này từ năm 1985, mẹ có nghe được điều gì không?
Bà Liên cầm bình nước mà không đi ngay. Bà nhìn ra sân trạm xá, nơi nước mưa đêm qua còn đọng thành vũng dưới gốc cây gạo. Giọng bà hạ xuống rất khẽ.
- Mẹ chỉ biết một điều thôi, Sơn ạ. Từ ngày mẹ về làm dâu, trong họ đã có một lệ không ai viết ra giấy mà ai cũng phải theo. Không ai được nhắc chuyện con Mận trong ngôi nhà này.
- Chuyện con Mận là chuyện gì, mẹ biết không?
- Mẹ không biết. Năm đầu về nhà chồng, mẹ nghe hai người đàn bà trong họ thì thầm với nhau ở bếp, nhắc tới con Mận rồi im bặt khi thấy mẹ. Mẹ tò mò hỏi mẹ chồng một lần. Bà mắng mẹ một trận, bảo nhà này có những chuyện đàn bà mới về không được hỏi, nhắc lại là mang họa vào nhà. Từ đó mẹ không dám hỏi nữa. Bốn mươi năm, mẹ chỉ giữ mỗi một điều ấy: cái tên ấy là điều cấm trong nhà mình.
Sơn đứng lặng bên vòi nước. Bốn mươi năm. Mẹ anh bước vào ngôi nhà sàn ấy năm hai mươi lăm tuổi, đau nửa đầu từ những năm đầu làm dâu, uống thuốc như cơm bữa. Và giữ trong lòng một cái tên cấm mà không bao giờ biết chủ nhân của cái tên ấy là ai, đã gặp chuyện gì. Sự im lặng trong nhà anh hóa ra không phải là không ai biết. Sự im lặng ấy có tổ chức, có người canh giữ, có một cái tên bị gạch ra khỏi mọi câu chuyện, và nó kéo dài lâu tới mức chính những người giữ nó cũng quên mất mình đang giữ điều gì.
Chiều hôm ấy, bác sĩ cho ông Thành về nhà theo dõi, dặn hễ đau lại thì xuống ngay. Trên đường về, ông Thành ngủ thiếp đi ở ghế sau xe, đầu tựa vào vai vợ. Sơn ngồi ở ghế trước, nhìn qua gương chiếu hậu thấy cha mẹ mình, hai người già đã ở trong ngôi nhà ấy phần lớn đời người. Và anh hiểu ra một điều mà cuốn sổ tay của anh chưa từng ghi: kẻ biết chuyện năm xưa, nếu còn sống, không ở trong nhà này nữa. Người biết hoặc đã chết theo ông nội anh xuống đất, hoặc ở phía bên kia của mối hận, trong gia đình của cô gái bị cả một họ tộc cấm nhắc tên.
Tối về tới nhà, khi cha đã nằm nghỉ ở gian giữa và Hằng đã ngủ sớm sau một ngày kiệt sức, Sơn mở sổ tay hiện tượng ra trang mới. Lần này anh không ghi số đo hay giờ giấc. Anh ghi chậm rãi, nắn nót, như ghi một quyết định: Cha không biết. Người biết còn sống chỉ còn phía nhà cô ấy, và người trong họ đã cấm nhắc tên cô ấy bốn mươi năm.