MA CỘT NHÀ SÀN MAI CHÂU - Chương 28: Cha Và Con
Đêm mười hai tháng mười một, mưa nhỏ rơi từ chập tối và không có dấu hiệu tạnh. Sau bữa cơm lặng ngắt, Liên mệt nên vào buồng nằm sớm, Hằng ngồi với mẹ…
Nội dung chương
Đêm mười hai tháng mười một, mưa nhỏ rơi từ chập tối và không có dấu hiệu tạnh. Sau bữa cơm lặng ngắt, Liên mệt nên vào buồng nằm sớm, Hằng ngồi với mẹ chồng một lúc rồi cũng về gian buồng của vợ chồng cô, để lại gian giữa cho hai cha con Sơn như một sự sắp xếp không ai nói ra thành lời. Sơn chờ tới khi trong nhà chỉ còn tiếng mưa và tiếng gỗ kêu khẽ vì ẩm mới đứng dậy. Vào buồng của mình lấy ra tất cả những gì anh đã gom được trong hơn một tháng qua, mang đặt lên chiếc bàn gỗ giữa nhà, ngay trước mặt cha anh.
Anh đặt trang sổ của Xa Văn Thêu xuống đầu tiên, trang giấy ngả vàng được kẹp phẳng trong một bìa nhựa mỏng cho khỏi ẩm. Bên cạnh nó là cuốn sổ tay hiện tượng của chính anh, đã dày lên nhiều kể từ trang đầu tiên viết dưới gốc cây dổi, ghi từng ngày, từng giờ, từng mức độ của mọi dị tượng trong nhà. Rồi anh đặt điện thoại của mình xuống bàn, mở sẵn đoạn ghi âm tiếng cào trong thân cột mà anh đã ghi được trong đêm trực cuối tháng mười. Cuối cùng, anh đặt chiếc lược gỗ của Mận xuống, vẫn bọc trong chiếc khăn tay cũ của vợ Điệp, như đặt xuống bàn một người vắng mặt thứ ba trong cuộc nói chuyện này.
Thành ngồi ở phía bên kia bàn, lưng thẳng, hai tay để trên đầu gối, nhìn từng thứ con trai bày ra mà không chạm vào thứ nào.
- Cha nghe con nói hết một lượt, đừng ngắt lời con. Sơn nói. Con không mang cảm tính ra kết tội ông nội. Con bày như bày một hồ sơ công trình bị sự cố: có vật chứng, có nhân chứng, có số đo, và con sẽ nói rõ phần nào là con tự thấy, phần nào là người khác kể lại cho con nghe.
Anh bắt đầu từ những thứ đo được. Khoang rỗng ở chân cột cái, sâu mười hai phân, ở mặt khuất hướng vào gian buồng, thành khoang đều và thẳng, không phải lỗ mục, không phải hang mối. Máy siêu âm của anh đo được khoang ấy mà không đo được vật gì bên trong, đúng như một người thợ đã khoét bằng tay rồi trám lại bằng mùn lim và sáp ong tới mức mắt thường không nhìn ra. Vết khoan cháy đen do chính tay anh gây ra nằm ngay mép khoang, là bằng chứng cho việc hễ động vào chỗ ấy sai đường thì người trong nhà trả giá ngay trong ngày, như mẹ anh đã ngất ở trạm xá.
Rồi anh mở đoạn ghi âm. Trong gian nhà yên tĩnh, tiếng sột soạt từ trong gỗ vang lên qua loa điện thoại, đều, khẽ, có quãng nghỉ, có lúc như đổi vị trí trong thân cột. Thành nghe, mặt không đổi sắc, nhưng Sơn thấy cha mình nín thở ở đoạn cuối, nơi có một âm rất khẽ như tiếng rên bị nén lại. Anh tắt ghi âm, mở sổ tay, đọc to từng mốc: đêm tân hôn tiếng cào đầu tiên và vết bầm mờ trên cổ Hằng, đêm mưa đầu tiên dịch đỏ nhạt rỉ ở chân cột. Đêm đỉnh điểm đầu tháng mười một dịch đỏ thành dòng, dấu tay rỉ máu, và ba tiếng gõ như người bên trong gõ cửa xin ra. Anh đọc cả phần anh đã kiểm chứng bằng thực nghiệm: chỉ người ngủ trong nhà mới nghe thấy, người ngoài thềm không nghe thấy gì. Tiếng chỉ tới trong khung mười một giờ đêm tới ba giờ sáng, và hôm khoan cột là lần phá lệ ban ngày duy nhất, xảy ra vì mộng đinh bị động vào.
- Đó là phần con tự đo, tự ghi, tự kiểm chứng. Sơn gấp sổ lại. Còn phần con không tự thấy, con nói rõ từng người kể. Cô Nguyệt kể: một đêm tháng tám năm một nghìn chín trăm bảy mươi lăm, cô về chịu tang bà, ngủ ở gian trong, tỉnh giấc vì tiếng đục gỗ rất khẽ. Hé cửa thấy ánh đèn dầu che kín ở chân cột và ông nội đứng canh ở cổng, sáng hôm sau chân cột có vết mộng mới được nói là sửa mối ăn. Ông Bường kể: ông mười bảy tuổi giữ đèn và mài chu sa, cha ông là cụ Thêu bị ông nội nắm thóp chuyện trộm gỗ lim năm một nghìn chín trăm bảy mươi ba nên phải làm. Khoét cột, đặt vào đó một lọn tóc, móng tay và một mảnh áo dính máu, chốt đinh gỗ dâu tẩm chu sa rồi trám lại. Ông Điệp kể: chị ông là Hà Thị Mận, mười chín tuổi, lên đồi sau nhà mình hái nấm vì nhà hết gạo, mất tích sau một đêm mưa. Chỉ tìm thấy giỏ nấm và một chiếc dép gần gò Mối, nhà mình loan tin chị ấy theo trai bỏ bản, nhà ông bị đưa tiền và dọa nên phải im suốt năm mươi năm.
Anh mở trang sổ của Thêu ra, đẩy nhẹ về phía cha, để dòng chữ cuối cùng của người thợ nằm ngay dưới ánh đèn.
- Còn đây là chữ của người đã làm việc ấy, không phải lời kể của ai cả. Cha đọc lại đi.
Thành cúi xuống. Ông đã đọc trang này từ tối hôm trước, đọc đi đọc lại tới mức tay run, nhưng đêm nay, sau khi nghe con trai bày đủ từng lớp bằng chứng, ông đọc nó như đọc lần đầu. Sơn đọc to cùng cha, chậm rãi, dòng chữ không giống sổ sách nghề nào: làm xong, tay run, tội này trời tính.
Trong nhà im lặng rất lâu. Ngoài hiên, mưa nhỏ gõ đều lên mái. Đồng hồ trong gian giữa chỉ gần mười một giờ, và Sơn biết chỉ ít phút nữa thôi, ở gian bên, cây cột sẽ bắt đầu có tiếng như mọi đêm. Anh không nói thêm một lời nào nữa. Mọi thứ cần nói đã nằm trên bàn: một trang giấy của người thợ, một cuốn sổ của người cháu, một bản ghi âm, một chiếc lược gỗ của người con gái đã mất. Phần còn lại không thuộc về bằng chứng nữa. Nó thuộc về người đàn ông bảy mươi tuổi ngồi đối diện anh, người đã giữ một lời dặn không đầu không cuối của cha mình suốt hai mươi hai năm.
Thành bỗng khóc thành tiếng.
Sơn sững người. Trong ba mươi ba năm làm con, anh chưa từng thấy cha mình khóc như thế. Thành không phải người đàn ông dễ lộ cảm xúc; ông đã đi qua đời bộ đội, qua những năm làm chủ một nhà lang đang mất dần vai vế, qua cả cái tát ông giáng cho con trai giữa sân mà không hề run tay. Vậy mà đêm nay, trước một trang giấy ngả vàng và một chiếc lược gỗ gãy hai răng, ông khóc như một đứa trẻ bị bắt gặp đang giấu một món đồ vỡ.
Ông nói qua tiếng khóc, từng đoạn đứt quãng, điều mà ông đã chôn giấu hai mươi hai năm.
- Năm hai nghìn lẻ ba, đêm trước khi cha tao mất, tao ngồi bên giường ông cả đêm. Ông yếu lắm rồi, mắt đã mờ, tay không còn cầm được bát. Tới gần sáng, ông bỗng nắm chặt lấy tay tao, chặt tới mức tao đau, mắt ông nhìn thẳng về phía cây cột cái ở gian giữa, như nhìn thấy ai đang đứng ở đó. Ông nói được một câu, không đầu không cuối, rồi tắt thở ngay trên tay tao.
Thành ngẩng lên, nước mắt chảy xuống hai bên má, giọng ông khàn đi khi nhắc lại câu nói ấy nguyên văn.
- Cột ấy, có người.
Sơn ngồi lặng. Câu nói mà cha anh mang theo hai mươi hai năm bỗng khớp vào mọi thứ trên bàn như một chiếc đinh cuối cùng khớp vào lỗ mộng của nó. Anh hiểu ra vì sao cha anh giận dữ tới mức cấm tuyệt đối việc đụng vào cột, vì sao ông tát anh giữa sân khi anh khoan vào chân cột. Ông không bảo vệ một bí mật ông biết rõ. Ông bảo vệ một câu nói ông không hiểu, của người cha mà ông kính sợ cả đời, và ông chọn cách không hiểu nó suốt hai mươi hai năm, vì hiểu nó ra thì cả một đời làm con của ông sẽ phải viết lại từ đầu.
- Lúc ấy tao tưởng ông lẩm cẩm lúc hấp hối, người già sắp đi hay nói mê. Thành nói tiếp, chậm dần. Sau này, mỗi lần nhà có chuyện, mỗi lần mẹ mày đau đầu không rõ cớ, mỗi lần thằng Hải gầy đi trước mắt tao, câu ấy lại quay về. Tao nghe mà tao gạt đi. Tao gạt nó hai mươi hai năm, Sơn ạ. Tao là con, tao không dám nghĩ cha mình là người như thế. Tao thà nghĩ nhà mình có vía nặng, có phong thủy xấu, còn hơn nghĩ tới điều mà tối nay mày vừa bày ra trên bàn này.
Đúng mười một giờ, từ gian bên, tiếng cào đầu tiên trong đêm bắt đầu, khẽ và chậm, không dữ dội như những đêm mưa lớn, cũng không nghẹn như đêm Sơn bị đuổi khỏi nhà. Nó đều đặn và yếu, như người bên trong cũng đang lắng nghe cuộc nói chuyện ở gian giữa qua một lớp gỗ dày. Hai cha con cùng quay đầu nhìn về phía cây cột. Không ai nói gì. Tiếng cào kéo dài một lúc rồi thưa dần, và trong sự im lặng sau đó, Sơn cảm thấy đây là lần đầu tiên từ ngày cưới, anh và cha mình cùng ngồi nghe thứ tiếng ấy với cùng một cách hiểu.
Họ ngồi như thế rất lâu, tới khi mưa ngoài hiên nhẹ hẳn và tiếng cào trong cột đã tắt từ lúc nào. Thành tự tay gấp trang sổ của Thêu lại theo đúng nếp cũ, đặt trả vào giữa cuốn sổ tay của con trai, rồi đặt chiếc lược gỗ trở lại vào chiếc khăn tay, gói cẩn thận như gói một vật thờ. Ông làm những việc ấy chậm rãi, bằng hai bàn tay đã hết run.
Rạng sáng, khi trời còn tối và trong nhà chưa ai thức dậy, Thành nói với Sơn câu quyết định của đời ông: Để cha nhận. Tội của cha cha, cha gánh thay. Con đi mời thầy.