MA CỘT NHÀ SÀN MAI CHÂU - Chương 32: Cả Họ Nhà Bùi
Sáng mười bốn tháng mười một, Thành cho người đi gọi khắp các chi trong họ Bùi tới họp ở gian giữa nhà sàn. Mưa chưa đổ xuống nhưng trời đã nặng mây, sân…
Nội dung chương
Sáng mười bốn tháng mười một, Thành cho người đi gọi khắp các chi trong họ Bùi tới họp ở gian giữa nhà sàn. Mưa chưa đổ xuống nhưng trời đã nặng mây, sân đất trước nhà còn ướt nhẹp sau đêm qua. Họ hàng tới dần, người chống ô, người khoác áo mưa, ngồi xếp theo thứ bậc quanh gian giữa, ngay trước cây cột cái. Sơn đứng ở phía cột, trước mặt đặt một chiếc bàn nhỏ. Trên bàn là những thứ anh đã giữ suốt những ngày qua như giữ vật chứng của một vụ án không có cơ quan nào thụ lý: chiếc điện thoại có bản ghi âm tiếng cào. Chiếc lược gỗ của Mận bọc trong khăn tay cũ, và cuốn sổ tay của chính anh, trong đó kẹp trang sổ nghề bị xé của thợ mộc Xa Văn Thêu.
Trang sổ ấy Sơn đã giữ từ chiều mười một tháng mười một, ngày Bường trao nó cho anh sau nén nhang lạy trước bàn thờ họ Bùi. Nó đã theo anh xuống bản Thung sáng mười ba, nằm trong sổ tay khi cha anh quỳ trước bàn thờ Mận. Rồi lại theo anh trở về nhà, và suốt từ đó tới sáng nay nó chưa rời khỏi tay anh, chưa được đưa cho một người ngoài nào xem. Sáng nay, lần đầu tiên, nó sẽ được đọc lên trước cả họ.
Thành ngồi ở vị trí chủ nhà, mặc áo dài tay sạch sẽ, chống gậy ở bên chân. Ông đợi họ hàng ngồi yên hết mới nói. Ông nói ngắn gọn, không vòng vo: nhà này sẽ làm lễ Mát Nhà vào đêm mười lăm, thầy Mo Hà Văn Phấn đã nhận lễ và đã đặt ba điều kiện. Và điều kiện đầu tiên là chính ông, người đứng đầu nhà họ Bùi, sẽ quỳ trước hai họ và dân bản, công khai nhận tội của cha mình. Ông nói rõ tội ấy là gì bằng mấy câu ngắn: cha ông giết một người con gái năm một nghìn chín trăm bảy mươi lăm và cho yểm hồn cô vào chân cây cột này.
Gian giữa lặng đi một lúc, rồi tiếng xì xào nổi lên như ong vỡ tổ.
Người lên tiếng to nhất là Bùi Văn Thắng, sáu mươi ba tuổi, trưởng chi họ Bùi. Ông đứng dậy khỏi chỗ ngồi, mặt đỏ lên.
- Anh Thành, anh có biết anh đang nói cái gì không? Thắng nói. Nhận tội giết người trước cả bản, trước cả hai họ, là tự đào mồ cho cả họ Bùi này. Chuyện năm mươi năm, không một ai còn giấy tờ gì, người làm thì đã chết hết rồi. Cứ để yên thì nó yên. Anh khơi ra, con cháu họ này đi đâu cũng bị người ta chỉ trỏ, đất đai nhà cửa đang yên cũng thành có tranh chấp. Tôi hỏi anh, anh nhận rồi ai chịu cho anh? Cả họ chịu.
Một vài người họ hàng gật đầu theo. Một người đàn ông trung niên ở chi dưới nói chen vào rằng sợ nhất là chuyện tới tai xã, tai huyện, rồi người ta về hỏi, về điều tra, nhà đang yên thành nhà có án. Một người khác nói có thể mời một thầy khác về trấn lại cây cột cho êm như cũ, tốn kém bao nhiêu họ cùng góp, cần gì phải giải, phải nhận, phải khui hết chuyện đời ông đời cha ra giữa sân cho cả bản nghe.
Sơn nhìn cha. Thành ngồi im, hai tay nắm đầu gậy, không cãi một câu nào trong lúc họ hàng nói. Ông để cho mọi người nói hết, nói tới khi tiếng xì xào tự nhỏ dần vì không có ai đáp lại. Lúc ấy Sơn mới đứng lên.
- Các bác, các chú cho cháu bày cái này ra đã. Sơn nói. Rồi nhà mình quyết cũng chưa muộn.
Anh mở điện thoại, bấm phát bản ghi âm anh thu trong đêm hai mươi tám tháng mười. Bản ghi ấy anh thu bằng chính tay mình, trong gian buồng cạnh cột cái, và từ hôm đó tới nay anh giữ nó trong máy của mình, đồng thời lưu thêm một bản nữa ở một chỗ riêng, không đưa cho ai, không gửi cho ai. Phòng họp họ im dần. Từ chiếc loa nhỏ của điện thoại, tiếng cào sột soạt vang lên giữa gian giữa, đều và rõ, tiếng móng tay cào từ trong lòng gỗ, kéo dài, có quãng nghỉ, có lúc đổi vị trí. Giữa ban ngày, giữa đông đủ họ hàng, tiếng cào ấy nghe còn rợn hơn cả khi nghe trong đêm, vì nó không còn đường nào để chối là mơ hay là nghe nhầm. Tới đoạn gần cuối bản ghi, một âm rất khẽ như tiếng rên bị nén lại trong gỗ vang lên. Một người đàn bà trong họ đưa tay lên che miệng.
Sơn tắt máy. Anh cầm trang sổ bị xé lên, giơ cho cả họ thấy vết rách ở mép giấy và nét chữ đã ngả màu của người thợ mộc viết cách đây năm mươi năm. Rồi anh đọc to, chậm từng dòng: ngày tháng của việc làm trong đêm tháng tám năm một nghìn chín trăm bảy mươi lăm. Danh sách những thứ được đặt vào chân cột, một lọn tóc, móng tay, một mảnh áo dính máu, chiếc đinh gỗ dâu tẩm chu sa, và dòng cuối cùng của người thợ: làm xong, tay run, tội này trời tính.
- Chữ này là chữ của ông Xa Văn Thêu. Sơn nói. Người làm việc ấy. Con trai ông ấy giữ trang này năm mươi năm, hôm kia mới trao cho cháu. Cháu giữ nó từ hôm ấy tới giờ, sáng nay là lần đầu nó được đọc ra trước người ngoài nhà cháu.
Rồi anh nói tới những điều không nằm trên giấy. Anh nói về vết bầm năm ngón tay trên cổ vợ mình đã rỉ máu trong đêm mưa lớn, về mẹ anh bốn mươi năm đau nửa đầu đi hết bệnh viện này tới trạm xá khác không ra bệnh. Về em trai anh hai mươi tám tuổi gầy rộc như người có bệnh nặng mà khám không ra, về chính cha anh ngã quỵ ở gian giữa này được cõng đi trạm xá trong mưa. Anh nói nhà này không phải đang yên. Nhà này đang chết dần trong cái yên ấy, và cái yên ấy mua bằng sinh mạng của một người con gái mười chín tuổi bị nhốt trong cây cột mà họ đang ngồi cạnh.
Gian giữa im hẳn. Nhưng Thắng vẫn đứng, và Sơn thấy ông chưa chịu. Ông nói bằng chứng ấy ai kiểm được thật giả, một bản ghi âm thì ai ghi chẳng được, một trang giấy cũ thì ai viết chẳng xong. Ông nói ông không tin đời mình phải cúi đầu vì một trang giấy và một tiếng cào trong điện thoại.
Đúng lúc ấy, từ gian trong có tiếng động. Hải và một người cháu họ dìu cụ Bùi Thị Nguyệt ra gian giữa.
Cụ tám mươi tám tuổi, gần như mù lòa, đi từng bước rất chậm, tay lần theo tay người dìu. Cả họ đứng dậy theo thói quen kính bậc cao nhất trong nhà, rồi lại ngồi xuống khi cụ đã ngồi yên trên chiếc chiếu trải giữa gian. Cụ ngồi thẳng lưng theo cách của người già đã quen ngồi nghe việc họ, đầu hướng về phía cây cột cái dù mắt cụ không còn nhìn thấy nó nữa.
- Tao nghe hết từ trong buồng. Cụ nói, giọng yếu nhưng rõ từng tiếng. Chúng mày cãi nhau vì sợ mất mặt. Tao giữ cái mặt cho họ này năm mươi năm rồi, tao nói cho chúng mày nghe cái mặt ấy nó ra làm sao.
Rồi cụ kể, lần đầu tiên trước đông đủ họ hàng, chuyện đêm tháng tám năm một nghìn chín trăm bảy mươi lăm. Cụ kể đêm ấy cụ về nhà chịu tang mẹ ruột, ngủ ở gian trong. Sau khi con Mận mất tích ít hôm, vào một đêm, cụ tỉnh giấc vì tiếng đục gỗ rất khẽ trong sân nhà, hé cửa nhìn ra phía gian cột cái: một ngọn đèn dầu được che kín cháy ở chân cột. Có bóng người làm việc cúi sát xuống đất, còn anh trai cụ là Bùi Văn Cường đứng canh ở cổng, thỉnh thoảng lại nhìn ra đường. Sáng hôm sau, cụ thấy ở chân cột cái có một vết mộng mới, gỗ còn tươi, và người nhà nói qua quýt rằng thợ tới sửa chân cột bị mối ăn trong đêm cho kịp khô trước mưa. Sau năm ấy, nhà này phất lên trông thấy.
Cụ kể xong, cụ hướng mặt về phía Thắng dù không nhìn thấy ông.
- Tao giữ chuyện ấy năm mươi năm. Họ này có khá hơn không, hay người cứ chết dần trong nhà này? Mẹ mày đau đầu bốn mươi năm. Con dâu mới về một tháng đã có dấu tay trên cổ. Tao sắp chết rồi. Tao không mang cái tội im miệng này xuống mồ nữa.
Thành đập mạnh tay xuống mặt bàn. Tiếng đập vang lên trong gian giữa làm mấy người giật mình.
- Việc này tôi quyết. Ông nói, đứng dậy, chống gậy mà đứng rất thẳng. Lễ vẫn làm. Đêm mười lăm. Tội của cha tôi, tôi quỳ tôi nhận trước hai họ, trước cả bản. Ai trong họ không chịu được thì từ nay cứ bước ra khỏi nhà này, tôi không giữ. Còn ai ở lại, thì ở lại cho đàng hoàng, giúp một tay đưa người ta ra khỏi cây cột này, như đưa một người trong nhà mình đi chôn.
Không ai nói thêm một lời nào nữa. Việc nhận tội công khai được họ Bùi thông qua ngay trong buổi sáng ấy, bằng quyền của người gia chủ và bằng lời kể của người cao tuổi nhất họ. Thắng đứng một lúc, mặt nặng như đá, rồi ông quay người đi xuống thang, vừa đi vừa nói với lại rằng ông sẽ báo lên xã chuyện nhà này làm lễ mê tín tụ tập đông người gây nguy hiểm trong đêm bão, để xã biết mà xử lý. Không ai chạy theo giữ ông lại.
Họ hàng ra về dần trong lặng lẽ. Có người trước khi về tới thắp một nén nhang ở chân cột, điều mà Sơn chưa từng thấy người họ nào làm trước đây.
Tối đó, khi nhà đã vắng, Hằng ngồi với Sơn ở hiên nhà và kể cho anh nghe chuyện nhà ngoại gọi điện. Bố mẹ cô ở thị trấn nghe tin nhà chồng sắp làm lễ trong đêm bão, lo con gái ở lại nguy hiểm, bảo cô thu xếp về nhà ngoại lánh mấy hôm, qua lễ rồi hãy lên. Cô nghe điện thoại ngay trong buổi họp họ ban sáng, từ gian buồng trong, và cô đã nghe hết mọi chuyện qua vách: tiếng cãi, bản ghi âm của chồng, lời kể của cụ Nguyệt và cả tiếng đập bàn của cha chồng.
- Em trả lời bố mẹ thế nào? Sơn hỏi.
- Em nói em ở lại. Hằng nói. Em nghe hết buổi họp trong buồng. Cả họ cãi nhau để quyết xem có đứng ra nhận một lời cho một người con gái đã chết hay không. Người trong cột kia cũng là một người con gái, bằng tuổi em bây giờ khi cô ấy mất, mà năm mươi năm không có một ai đứng cạnh. Em không về. Đêm lễ, em ở lán sân với mẹ, nhưng em ở đây, trong khuôn viên nhà này, tới khi cô ấy được ra.