MA CỘT NHÀ SÀN MAI CHÂU - Chương 44: Cột Sập
Tiếng hô của ông Phấn làm cả ngôi nhà đang yên bỗng chuyển động cùng một lúc. Người ở thềm đứng bật dậy. Người trong lán sân ngơ ngác một nhịp rồi hiểu…
Nội dung chương
Tiếng hô của ông Phấn làm cả ngôi nhà đang yên bỗng chuyển động cùng một lúc.
Người ở thềm đứng bật dậy. Người trong lán sân ngơ ngác một nhịp rồi hiểu ra, gọi nhau í ới trong mưa nhỏ. Hải từ gian trong chạy ra, nghe Sơn hét gọi thì quay lại đỡ cha đang ngủ trên chiếu. Hằng dìu Liên đi trước ra sân, vừa đi vừa ngoái lại tìm Sơn trong gian giữa. Điệp đứng lên khỏi thềm, không chạy ra ngoài ngay mà lùi lại giữ cửa cho người già và đàn bà đi qua trước. Dân bản ở lán sân tỏa ra hai bên, người cầm đèn pin soi đường xuống bậc thang ướt, người đỡ cụ Nguyệt, người bế mấy đứa trẻ họ hàng đã ngủ quên trong góc lán từ lúc lễ xong.
Sơn là người cuối cùng kiểm gian trong.
Đó là việc anh tự nhận lấy trong mấy chục giây hỗn loạn ấy, cũng là việc hợp với anh nhất trong nhà này: đi sau cùng. Kiểm từng gian như kiểm một công trình trước khi bàn giao, gọi to từng gian một để chắc chắn không còn ai kẹt lại. Gian trong trống, chỉ còn chiếc chiếu cha anh vừa nằm đã được Hải cuốn vội mang ra. Gian giữa trống, mâm lễ còn nguyên trên sàn, ngọn đèn dầu được ông Phấn tự tay bưng ra thềm để khỏi đổ gây cháy. Phía gian buồng cạnh cột cái, cửa buồng khép hờ, bên trong tối và yên, giường cưới và tủ quần áo của vợ chồng anh vẫn ở nguyên chỗ của chúng từ ngày cưới mười hai tháng mười. Không có người nào trong đó. Sơn quay người, định bước nhanh ra thềm thì nghe tiếng chân phía sau lưng.
Anh quay lại và thấy cha mình đang đi ngược vào gian giữa.
Thành đi không vững sau một đêm quỳ dài và một giấc ngủ ngắn bị đánh thức đột ngột, một tay vịn vào cột phụ. Một tay ôm ngực áo, nhưng bước chân của ông lại quả quyết theo cách của người đã định việc phải làm trước khi kịp sợ. Ông đi thẳng về phía bàn thờ họ Bùi ở gian giữa, nơi những bài vị của tổ tiên nhà này đứng thành hàng sau bát hương lớn. Trong đó có chiếc bài vị gỗ của chính Bùi Văn Cường, người cha của ông, người đã gây ra mọi chuyện của đêm nay và của năm mươi năm trước.
- Cha, ra ngoài, Sơn hét lên. Cột sắp gãy rồi, cha ra ngay đi.
- Bài vị tổ, Thành nói, giọng khàn nhưng rõ. Không để bài vị tổ vùi trong nhà sập được. Cha lấy ra rồi cha ra ngay.
Ông đã tới trước bàn thờ. Từ chân cây cột cái ngay gần đó, một tiếng rắc nữa vang lên, dài hơn hai tiếng trước, và lần này kèm theo tiếng lạo xạo rất nhỏ của mùn gỗ khô rơi xuống tảng đá kê chân cột trong bóng tối. Sơn không còn đứng ở cửa gian nữa. Anh lao qua gian giữa, qua mâm lễ đã tàn, qua đúng vạch vôi đã nhòe của đêm lễ, tới sau lưng cha mình đúng lúc Thành ôm được chiếc bài vị của Cường vào ngực bằng cả hai tay và quay người lại.
Sơn nắm lấy cánh tay cha, kéo mạnh về phía thềm.
- Đi, cha. Đi ngay.
Hai cha con mới đi được hai bước thì cây cột cái gãy.
Nó gãy từ chân, đúng đoạn đã mục ruỗng bên trong suốt năm mươi năm, đoạn gỗ quanh lỗ mộng sâu mười hai xăng ti mét nơi búi tóc và chiếc đinh gỗ dâu từng nằm, đoạn gỗ vừa chịu một nhát chém đúng thớ trong đêm. Tiếng gãy không giống tiếng cây đổ ngoài rừng. Nó là một tiếng rắc lớn và khô dội trong lòng ngôi nhà sàn, rồi thân cột lim cao bốn mét hai, nặng và đặc. Đổ nghiêng về phía gian buồng cạnh cột cái, đúng thế sập mà ông Phấn đã dự tính từ đầu lễ và đã vạch vôi tránh cho mọi người đứng. Ông Phấn đã nói từ chiều chuẩn bị lễ rằng nếu cột không đứng được nữa sau khi vật yểm ra khỏi gỗ, nó sẽ đổ về phía gian nặng nhất của nó, và mọi vị trí của người trong đêm lễ đều được đặt ngoài đường đổ ấy. Đêm nay điều ông dự tính xảy ra đúng từng phân, chỉ có một người duy nhất tự bước ra khỏi vị trí an toàn của mình, quay ngược vào nhà vì một chiếc bài vị.
Thân cột đổ kéo theo cây xà ngang phía trên và một phần mái của góc nhà ấy. Gỗ, ngói cũ và tre nứa của phần mái sập xuống trong một trận tiếng động lớn át mọi tiếng người kêu ngoài sân. Gian buồng của vợ chồng Sơn, gian buồng danh giá dành cho con trai trưởng theo lệ nhà lang, gian buồng có chiếc giường cưới mới đóng và chiếc tủ quần áo Hằng đã sắp xếp trong tuần đầu làm dâu. Sập xuống thành một đống gỗ vụn và mái vỡ ngay trước mắt anh, trong lúc anh đang kéo cha mình lùi về phía gian giữa.
Một thanh xà nhỏ rơi sượt qua đúng chỗ Thành vừa đứng trước bàn thờ chưa đầy một nhịp trước đó. Đầu thanh xà quệt trúng người ông trong lúc Sơn kéo ông ngã lùi xuống, hất ông văng vào mép thềm trong. Thành kêu lên một tiếng ngắn và đau, người quỵ xuống, chiếc bài vị trong ngực ông va vào bậc thềm kêu một tiếng gỗ khô. Sơn bị sức đổ và sức kéo của chính mình làm mất đà, ngã theo cha, một tay chống xuống sàn gỗ. Vai và cánh tay quệt vào cạnh một thanh gỗ rơi nằm ngang, da rách ra và bỏng rát, nhưng anh không buông tay còn lại đang giữ áo cha mình.
Bụi gỗ và bụi đất từ mái sập bốc lên mù mịt trong gian giữa một lúc rồi lắng xuống theo hơi mưa ẩm lùa qua khoảng mái đã trống. Qua khoảng trống ấy, lần đầu tiên trong đêm, Sơn nhìn thấy một mảng trời đã gần sáng, xám và đầy mây, ở đúng chỗ trước đó là mái nhà trên gian buồng của vợ chồng anh.
Ngoài sân, tiếng người kêu tên hai cha con dồn dập. Hải lao lên thềm đầu tiên, đèn pin trong tay quét qua bụi gỗ, thấy Sơn đang đỡ Thành ngồi dậy tựa vào cột phụ còn đứng vững ở gian giữa thì hét to ra sân rằng còn sống, hai cha con còn sống. Hằng chạy lên sau Hải, mặt trắng bệch, quỳ xuống bên Sơn, hai tay nắm lấy cánh tay đang chảy máu của anh mà không nói được câu nào cho trọn. Sơn lắc đầu với vợ trước khi cô kịp hỏi.
- Anh không sao. Chỉ trầy thôi. Xem cha trước đi.
Ông Phấn bước vào gian giữa sau cùng, đi rất vững, đúng từ vị trí ngoài thế sập mà ông đã đứng suốt từ lúc hô mọi người ra khỏi nhà. Ông vô sự hoàn toàn, áo chàm phủ một lớp bụi gỗ mỏng, nhưng không một vết xước. Người già nhất trong ngôi nhà này lại là người đứng đúng chỗ nhất trong cái đêm nhà sập một góc, vì chính ông là người đã vạch ra thế sập ấy bằng vôi trắng từ trước khi lễ bắt đầu. Ông quỳ xuống bên Thành, ra hiệu cho Hải soi đèn, và bằng đôi tay của một người đã quen xem xét người bị thương trong bản từ thời chưa có trạm xá gần. Ông kiểm tra vết rách dài trên trán Thành đang rỉ máu xuống một bên mặt, rồi ấn rất nhẹ từng chỗ quanh sườn phải của ông.
Thành rít lên qua kẽ răng khi tay thầy chạm tới một điểm ở sườn phải, mặt tái đi, mồ hôi rịn ra dù người đang lạnh vì mưa và bụi.
- Gãy một xương sườn bên phải, ông Phấn phán gọn. Đầu rách da, máu còn cầm được, không sâu tới xương. Nẹp tạm lại, nằm yên, trời sáng đường thông là đưa xuống trạm xá khâu và chụp lại. Đêm nay không được ngồi dậy nữa, nghe chưa, ông Thành.
Không một ai chết. Không một ai bị thương khác ngoài hai cha con vừa bước ra từ gian giữa. Cụ Nguyệt, Liên và những người già khác đã ra sân trước, an toàn trong lán. Điệp, Thắng và dân bản ở sân đều nguyên vẹn. Cây cột cái nằm gãy ở chân, thân đổ dài qua gian buồng đã sập, đầu cột gác lên đống gỗ vụn của mái vỡ, im lặng và bất động như một khúc gỗ thường vừa bị hạ xuống trong rừng. Từ nó không còn phát ra bất kỳ âm thanh nào nữa, kể cả tiếng rắc. Việc của nó, cả việc giữ nhà và việc giam người, đều đã xong trong cùng một đêm.
Người ta khiêng Thành ra lán sân bằng một tấm ván cửa tháo vội, đặt ông nằm trên chiếu khô nhất còn lại trong lán, lấy khăn sạch ép lên vết rách trên trán cho tới khi máu cầm hẳn. Sơn ngồi bên cạnh cha suốt lúc ấy, cánh tay và vai trầy xước được Hằng rửa qua bằng nước ấm và quấn tạm một lớp gạc lấy từ hộp thuốc của cán bộ thôn. Vết thương của anh nông, chỉ rách da và bầm, đau rát nhưng cử động vẫn bình thường. Anh để vợ băng xong mới quay lại nhìn cha.
Thành nằm trên chiếu, hơi thở ngắn và nông vì mỗi nhịp thở sâu đều làm sườn phải đau nhói, nhưng mắt ông tỉnh táo. Trong hai tay ông, ôm sát vào ngực bất chấp cái sườn gãy, vẫn là chiếc bài vị gỗ của cha mình. Trên mặt bài vị, dọc theo thớ gỗ cũ, có một đường nứt mới chạy dài, nứt từ cú va vào bậc thềm lúc ông ngã, chia mặt gỗ thành hai phần không đều mà không làm nó vỡ rời ra.
Ông nhìn theo ánh mắt của Sơn xuống chiếc bài vị nứt, rồi nhìn ra khoảng sân sáng dần, nơi góc nhà phía gian buồng đã sập xuống thành đống gỗ vụn dưới mưa nhỏ, và nói với con trai mình, giọng yếu nhưng rõ từng chữ.
- Nó giữ nhà này đứng một trăm năm. Nó đổ là phải. Chỉ tiếc cái giường cưới của hai đứa.