MA DA BẮT HỒN Ở SÔNG TIỀN - Chương 13: Lần Lặn Xuống Hố Xoáy Thứ 1
Sáng 13/10/2017, lúc 11:30, mặt sông Tiền ở chân cầu sắt lặng và sáng, nước đang ở con nước êm nhất trong ngày. Ghe của ông Ba Lặn neo ở mép ngoài hố…
Nội dung chương
Sáng 13/10/2017, lúc 11:30, mặt sông Tiền ở chân cầu sắt lặng và sáng, nước đang ở con nước êm nhất trong ngày. Ghe của ông Ba Lặn neo ở mép ngoài hố xoáy, đúng vị trí đã học hôm qua. Trên ghe có ba người: ông Ba cầm dây giữ, ông Hai ngồi ở mũi ghe phụ giữ ghe cho vững, và Thạch, người sẽ xuống nước lần đầu tiên vào hố xoáy sâu nhất của khúc sông này.
Trước khi xuống, ông Ba làm lệ chuộc vía một cách đầy đủ và chậm rãi. Ông cắm cây sào nứa thắt chỉ đỏ xuống mép hố, thắp ba nén nhang trên một miếng ván nhỏ đặt ở đầu ghe, khấn khẽ những câu mà Thạch không nghe rõ hết. Chỉ nghe loáng thoáng rằng người sống xin xuống thăm, không xin lấy gì, không dám quấy rầy ai. Khói nhang bay là là trên mặt nước rồi tan vào nắng trưa. Cả ba người trên ghe đều im lặng trong lúc làm lệ, và Thạch cảm thấy chuyến lặn này khác hẳn mọi chuyến lặn vớt đồ. Mò lưới mà anh từng làm trong đời: lần này anh xuống nhà của một người khác, và phép lịch sự tối thiểu là phải gõ cửa trước.
Sợi dây giữ được buộc chặt quanh thắt lưng Thạch. Ông Ba kiểm tra nút buộc ba lần. Ông dặn lại lần cuối.
- Xuống theo mép xoáy, tới lớp nước xoáy là dừng, cảm đường nước rồi lên. Giật dây một lần là tui hỏi, con giật trả một lần là con ổn. Thấy dây giật hai lần từ trên ghe là lên ngay, không được chần chừ một giây nào. Nhớ lời tui: chỉ tin vào tay chạm được và mắt thấy trong một gang tay.
Thạch gật đầu, hít một hơi dài và chậm theo đúng bài thở đã tập, rồi trượt người xuống nước. Nước sông ấm ở lớp mặt ôm lấy anh một thoáng, rồi khi anh bám theo sườn hố mà xuống dần, nước lạnh dần đi và dòng xoáy bắt đầu đẩy người anh đi theo vòng tròn. Anh phải đạp chéo liên tục để giữ mình ở phía mép sâu đã định. Nước đục, tầm nhìn chỉ khoảng một gang tay như ông Ba đã nói, mọi thứ quanh anh là một màu nâu xanh mờ, có những hạt phù sa và rong rêu nhỏ trôi qua trước mặt như một trận mưa chậm trong nước.
Xuống sâu hơn nữa, anh bắt đầu chạm vào rìa của khoảng nước lạnh khác thường. Cái lạnh ở đó không đến từ từ như khi xuống sâu bình thường. Nó như một bức tường vô hình: tay anh thò qua một lớp nước và đột ngột chạm vào một vùng lạnh buốt tới mức da tay anh tê đi trong tích tắc, dù đang ở giữa trưa nắng tháng mười. Tim Thạch đập mạnh. Anh biết mình đã tới gần đáy hơn dự định, vì dòng xoáy ở đoạn này đã đẩy anh chệch xuống sâu hơn bài học hôm qua một chút.
Và chính ở rìa của vùng nước lạnh đó, tay anh chạm vào nó trước khi mắt anh nhìn thấy nó. Một thứ mềm, trơn, bùng nhùng, bám vào một gốc cây chìm ở mép hố. Anh khựng người lại trong nước, giữ hơi, đưa mặt lại gần trong tầm một gang tay. Qua làn nước đục, anh nhìn thấy một mớ da nhớt xám đen lẫn trong rong rêu, hình thù không rõ ràng, như một tấm da lớn đã ngâm nước rất lâu, mép da phất phơ theo dòng nước nhẹ ở đáy. Đây là lần Ma Da hiện hình thứ 1 mà Thạch tận mắt chứng kiến. Và nó không giống bất cứ hình hài nào anh từng tưởng tượng về một con ma: nó giống phần còn lại của một con người đã rã ra trong nước lạnh, chỉ còn lớp da và nỗi chờ đợi là chưa tan.
Mớ da đó khẽ động đậy. Không phải động đậy theo dòng nước. Nó trườn chậm rãi, tự nó, vào sâu hơn trong bóng tối của đáy hố, tránh xa bàn tay của Thạch, như một sinh vật nhút nhát vừa bị ánh sáng làm cho giật mình. Dù ở dưới đó không hề có ánh sáng nào ngoài chút nắng yếu ớt lọt xuống từ mặt sông. Thạch đứng yên trong nước, không đuổi theo, không đưa tay chạm thêm lần nữa. Hơi của anh đã gần hết, phổi anh bắt đầu nóng lên. Anh giật dây một lần để báo mình ổn, rồi đạp chéo theo đường đã học, trồi lên mặt nước trong ánh nắng chói chang của buổi trưa.
Đây là lần lặn xuống hố xoáy thứ 1 của Thạch, và nó ngắn hơn mọi lần lặn vớt đồ anh từng làm, nhưng là lần lặn để lại trong anh nhiều điều nhất. Anh leo lên ghe, ngồi thở, nước nhỏ giọt từ người anh xuống sàn ghe, tay anh vẫn còn tê vì cái lạnh của vùng nước ở đáy và vì cái chạm vào mớ da nhớt ở mép hố.
Ông Ba đưa cho anh một chiếc khăn khô, chờ anh thở đều lại rồi mới hỏi, giọng rất bình tĩnh.
- Thấy gì.
- Con thấy một mớ da. Xám đen, lẫn trong rong rêu, bám ở gốc cây chìm ở mép hố, ngay rìa của khoảng nước lạnh. Nó còn động đậy được, ông Ba à. Nó trườn vào sâu khi tay con tới gần. Nó biết con ở đó.
Ông Hai nghe con trai kể, mặt ông tái đi. Ông Ba thì im lặng rất lâu, nhìn xuống mặt hố xoáy đang quay chậm dưới nắng trưa, rồi ông nói một câu mà cả hai cha con đều nghe rõ từng chữ.
- Vậy là nó vẫn còn ở đó thiệt. Mười năm rồi mà nó chưa tan, chưa đi đâu hết. Nó rã ra thành như vậy mà vẫn còn chờ được.
Ông Ba tháo dây giữ khỏi thắt lưng Thạch, cuộn dây lại cẩn thận, rồi nói thêm những điều mà ông nói là Thạch cần phải biết ngay sau lần xuống đầu tiên này. Trước khi những hình ảnh dưới nước kịp biến thành nỗi sợ mơ hồ trong đầu anh.
- Người chết đuối lâu ngày mà hồn không đi được, hình hài của nó ở dưới nước không còn nguyên vẹn như lúc sống. Người xưa nói nó rã ra theo nước lạnh: phần nhớ, phần chờ thì còn, phần hình thì mềm ra, nhão ra, bám vào rong rêu và bùn ở chỗ nó chết. Cái mớ da mà con thấy bữa nay, theo lệ của nghề tui, là hình hài của một oan hồn đã ở dưới nước rất lâu rồi, lâu tới mức nó sắp quên mất nó từng có hình dạng một con người. Đó là chuyện đáng sợ nhất của một người chết đuối, con à. Không phải là nó làm hại ai. Mà là nó ở lâu quá thì nó quên mất đường về, quên mất nó là ai, quên luôn cả mặt của chính nó.
- Vậy làm sao nó nhớ lại được, hả ông Ba.
- Có người gọi đúng tên nó. Có người nhắc cho nó nhớ nó là ai, nó từng sống ở đâu, nó có ai chờ nó ở trên bờ. Oan hồn trẻ con thì càng cần cái đó hơn người lớn, vì trẻ con mau quên, mà cũng mau nhớ, nếu có người chịu khó gọi nó về cho đàng hoàng.
Những lời của ông Ba khiến Thạch nhớ lại câu hỏi của bà Tư về việc gọi đúng tên, và nhớ lại gương mặt đứa trẻ trong tấm hình cũ. Mọi manh mối của xóm này, từ lệ sông của bà Tư tới nghề lặn của ông Ba, đều chỉ về cùng một hướng: dưới đáy hố xoáy là một đứa trẻ đang dần quên mất chính mình. Và việc cấp bách nhất không phải là trấn nó hay bắt nó, mà là gọi nó về trước khi nó tan hẳn vào nước lạnh thành một mớ da không còn biết mình là ai nữa.
Buổi chiều, về tới nhà, Thạch ghi vào cuốn sổ tay của mình từng chi tiết của lần lặn: giờ xuống nước, đường xuống, vị trí của gốc cây chìm, cảm giác của bức tường lạnh, và hình dạng của mớ da nhớt. Anh ghi cả câu nói của ông Ba về việc gọi đúng tên. Út ngồi bên cạnh, nghe anh hai kể lại bằng giọng nhỏ, mặt nó nghiêm trang. Nghe tới đoạn mớ da trườn vào bóng tối để tránh tay người, Út nói một câu làm Thạch khựng bút.
- Nó trốn anh hai là vì nó sợ người lớn, hay vì nó chưa biết anh hai là ai. Nếu nó biết anh hai là bạn của nó, chắc nó không trốn đâu.
Thạch nhìn em trai. Câu nói của một đứa trẻ mười tuổi đơn giản tới mức làm mọi lý lẽ của người lớn trong đầu anh đều phải dừng lại một nhịp. Đúng vậy. Mớ da đó trốn anh vì nó chưa nhận ra anh. Mười năm qua, anh quên nó, thì nó cũng không còn nhận ra anh nữa. Muốn nó không trốn, anh phải làm cho nó nhớ lại anh là ai, cũng như anh đang phải học cách nhớ lại nó là ai. Hai đứa trẻ của bến Vàm ngày xưa, một đứa ở trên bờ đã quên, một đứa ở dưới nước sắp quên, đang phải tìm lại nhau qua một lớp nước đục dày mười năm.
Suốt buổi chiều hôm đó và cả đường ghe quay về bến, Thạch gần như không nói thêm được điều gì nhiều. Trong đầu anh chỉ có một hình ảnh lặp đi lặp lại: một mớ da nhớt xám đen trườn vào bóng tối của đáy hố để tránh tay anh, nhút nhát và lặng lẽ. Như một đứa trẻ trốn vào góc tối khi thấy người lạ bước vào nhà của mình, một đứa trẻ đã ở một mình trong căn nhà lạnh lẽo và tối tăm đó suốt mười năm ròng. Không một ngọn đèn dầu nào được thắp cho nó, không một tiếng người nào gọi tên nó, và không một mâm cơm cúng nào được đặt xuống cho nó trong suốt ngần ấy năm trời dài đằng đẵng. Lặng lẽ và lạnh lẽo ở tận đáy của một khúc sông quê mà người sống vẫn đi qua mỗi ngày ở phía trên mặt nước sáng.