MA DA BẮT HỒN Ở SÔNG TIỀN - Chương 17: Mười Năm Ngày Mất Của Tí Hon
Sáng 15/10/2017, lúc 10:00, Thạch chèo ghe đưa Út sang cù lao. Hôm nay là một ngày đặc biệt mà cả xóm Bến Vàm đều biết trong im lặng: đúng mười năm kể từ…
Nội dung chương
Sáng 15/10/2017, lúc 10:00, Thạch chèo ghe đưa Út sang cù lao. Hôm nay là một ngày đặc biệt mà cả xóm Bến Vàm đều biết trong im lặng: đúng mười năm kể từ ngày buồn của bến sông này. Không ai trong xóm tổ chức điều gì. Không có một thông báo nào. Nhưng từ sáng sớm, bà Tư đã thắp nhang ở đình bến, mẹ của Thạch đã nấu một nồi cháo trắng nhỏ để ở nhà, và ông Ba Lặn đã ngồi rất lâu một mình trên ghe của ông ở mé sông, nhìn về phía chân cầu sắt.
Gò đất sau chùa Phước An là nơi chôn cất những người trên cù lao mất vì sông nước mà gia đình không có đất riêng. Gò cao, khô ráo ngay cả trong mùa nước nổi, có mấy cây dừa nước và một cây me già tỏa bóng. Các ngôi mộ ở đây phần lớn là mộ đất thấp, có bia nhỏ bằng đá hoặc bằng xi măng, nhiều bia đã mờ chữ vì mưa nắng của mười mấy mùa nước nổi.
Thạch dẫn Út đi dọc theo lối mòn giữa các ngôi mộ. Anh chưa từng tới gò đất này một lần nào trong mười năm qua, dù nó chỉ cách nhà anh một khúc sông ngắn. Anh đi chậm, đọc từng tấm bia, và ở gần cây me già nhất của gò, anh dừng lại trước một ngôi mộ đất nhỏ. Ngôi mộ được đắp gọn, cỏ mọc xanh trên mặt mộ vì mùa nước, trước mộ có một khoảng đất trống nhỏ nơi người ta vẫn đặt nhang khi tới thăm, dù những nén nhang đó rất thưa thớt.
Tấm bia xi măng ở đầu mộ đã ngả màu rêu ở chân, nhưng mặt bia vẫn còn đọc rõ từng dòng chữ khắc. Thạch quỳ xuống trước tấm bia, và lần đầu tiên sau mười năm, anh đọc thành tiếng cái tên đã bị cơn sốt và nỗi đau khóa kín trong đầu anh suốt một thập kỷ.
- Trần Tí Hon. Sinh năm 1996. Mất ngày 15 tháng 10 năm 2007. Hưởng dương mười một tuổi.
Cái tên vừa ra khỏi miệng anh thì một cảm giác rất lạ chạy khắp người anh, như một cánh cửa cũ bị khóa mười năm vừa được tra đúng chiếc chìa khóa của nó. Tí Hon. Anh lặp lại cái tên đó một lần nữa, khẽ hơn, và lần này, cùng với cái tên, một loạt hình ảnh ùa về trong đầu anh rõ ràng hơn mọi lần trước: một thằng nhỏ gầy. Thấp hơn anh một cái đầu, tóc lúc nào cũng ướt vì vừa từ dưới sông leo lên, cười toe toét thiếu một chiếc răng cửa, chạy theo anh khắp xóm mà gọi anh hai Thạch, anh hai Thạch. Dù hai đứa không phải anh em ruột. Nó nắm vạt áo anh. Nó giữ chỗ cho anh ở bến. Nó đứng ở cửa sổ nhà anh vào buổi trưa cuối cùng đó.
Thạch quỳ trước mộ bạn, hai tay chống xuống đất ẩm, nước mắt anh rơi xuống mặt đất của gò mộ. Anh gọi tên bạn thành tiếng thêm một lần nữa, lần này không còn run.
- Tí Hon. Tao nhớ lại mày rồi. Tao xin lỗi. Tao tới trễ mười năm.
Út đứng bên cạnh anh hai, nó đặt xuống trước mộ một cái bánh nhỏ mà nó mang theo trong túi áo, rồi nó nói bằng giọng trẻ con rõ ràng giữa gò đất yên tĩnh.
- Em là Út, em trai của anh hai Thạch. Em tới để nói là em không giận anh vụ anh kéo em bữa trước. Em biết anh tưởng em là bạn anh nên anh mới kéo. Anh hai của em đang tìm anh đó, anh đừng trốn anh hai của em nữa nghen.
Sư thầy Thích Minh Đức từ phía chùa đi ra gò đất, theo sau là ông Ba Lặn. Hai người đứng lặng sau lưng hai anh em một lúc lâu, để cho Thạch được ở trọn với ngôi mộ của bạn mình trong lần đầu tiên sau mười năm. Rồi sư thầy ngồi xuống một phiến đá gần đó, nói chậm rãi.
- Ngôi mộ này, mười năm qua, người tới thắp nhang đếm được trên đầu ngón tay. Mẹ của con, bà Tư, và ông Ba đây, mỗi năm tới ngày này đều lén tới một lần. Gia đình của Tí Hon thì tan tác từ lâu: cha nó đi làm xa rồi mất liên lạc sau mấy năm, mẹ nó mất vì bệnh cách đây mấy năm ở một nơi khác, bà ngoại nó nuôi nó thì mất trước nó một năm. Nó nằm ở đây, trên giấy tờ thì còn một ngôi mộ, trong đời sống của xóm thì gần như không còn ai nhắc tới. Một đứa trẻ chết oan, không cha mẹ cúng giỗ, không anh em nhớ tới, bạn thân nhất thì quên mất mặt nó vì một cơn bệnh. Con nghĩ coi, hồn của nó không giữ bến sông đó thì nó biết đi đâu.
Ông Ba Lặn cúi xuống, đặt tay lên tấm bia mộ, bàn tay gân guốc của một người thợ lặn đã từng chạm vào thi thể của đứa trẻ nằm dưới tấm bia này mười năm trước. Ông nói, giọng ông khàn đi.
- Năm đó, tui là người đưa nó từ dưới hố xoáy lên và đưa nó về nằm ở đây. Tui đứng ở đây nhìn người ta hạ nó xuống, trong lòng tui hứa là tui sẽ giữ lệ cho nó. Mà mười năm qua, tui chỉ giữ được có mấy nén nhang. Tui là người lớn, tui cũng hèn, tui sợ nhắc lại chuyện buồn của xóm, sợ người ta đau, nên tui im luôn với cả xóm. Bữa nay thằng Thạch nó nhớ lại được tên nó rồi, tui mới dám nói câu này ở trước mộ nó: từ năm nay, ngày này không còn là ngày mà cả xóm phải im lặng nữa.
Thạch thắp một nén nhang lớn cắm trước mộ bạn. Anh quỳ ở đó rất lâu, kể cho ngôi mộ nghe, bằng giọng của một người bạn tới trễ, mọi chuyện từ đầu mùa nước nổi tới giờ: những đứa trẻ bị kéo, tiếng khóc trong đêm, chuyến lặn xuống hố, mớ da nhớt ở đáy nước lạnh. Anh nói anh biết nó đang ở dưới đó. Anh nói anh sẽ xuống nữa, xuống cho tới khi anh kéo được nó lên, không phải để trấn nó, mà để đưa nó về một nơi ấm áp hơn, nơi có người nhớ tên nó và cúng giỗ cho nó đàng hoàng mỗi năm.
Trước khi rời gò đất, Thạch làm một việc mà anh đã muốn làm từ lúc đọc được tấm bia. Anh lấy cuốn sổ tay của mình ra, ghi lại đầy đủ họ tên, năm sinh và ngày mất trên bia mộ của bạn, ghi cẩn thận từng chữ như ghi một văn bản quan trọng nhất đời mình. Trần Tí Hon. Sinh năm 1996. Mất ngày 15 tháng 10 năm 2007, lúc mười một tuổi, ở hố xoáy dưới chân cầu sắt của bến Vàm. Anh ghi thêm một dòng bằng chữ của chính mình ở dưới: người bạn thân nhất của Nguyễn Văn Thạch, người đã chờ ở bến sông mười năm.
Sư thầy nhìn anh ghi sổ, gật đầu chậm rãi.
- Ghi cho rõ là phải. Một con người có tên, có tuổi, có ngày sinh ngày mất rõ ràng thì không ai còn có thể gọi nó là một thứ vô danh ở dưới sông được nữa. Từ bữa nay, trong lòng con, nó không còn là một mớ da, không còn là một bàn tay, không còn là một tiếng khóc nữa. Nó là Tí Hon, một đứa trẻ của xóm này, có mộ có bia ở đây. Con đường đưa nó về bắt đầu từ chỗ đó đó, con: từ việc người sống nhìn nó như một con người trở lại.
Ông Ba dẫn hai anh em đi vòng qua phía sau gò đất, chỉ cho Thạch một lối mòn cũ đã bị cỏ phủ gần hết. Ông nói mười năm trước, đoàn người đưa đám của Tí Hon đã đi qua lối mòn này từ bến sông lên, vì đường chính của cù lao ngày đó ngập sâu không đi được. Đám tang của một đứa trẻ mười một tuổi, không kèn không trống lớn, chỉ có mấy người lớn trong xóm thay nhau khiêng, và một đám trẻ con đi theo sau trong im lặng. Trong đó không có người bạn thân nhất của nó, vì người bạn đó đang nằm sốt mê man trong buồng ở nhà, không hay biết gì về buổi tiễn đưa cuối cùng của bạn mình.
- Mười năm trước con không tiễn nó được một đoạn đường nào hết. Bữa nay con tới đây, con quỳ ở đây, coi như con đã bắt đầu tiễn lại cho nó, từ đầu. Người ta nói tiễn người chết thì chỉ có một lần. Nhưng với trường hợp của hai đứa con, thầy nghĩ trời đất sẽ cho con một lần thứ hai, một lần tiễn đưa đàng hoàng hơn. Khi con đưa được nó từ dưới nước lạnh lên một chiếc bè sáng đèn giữa sông, trước mặt cả xóm đã từng quên nó.
Lời của sư thầy làm Thạch đứng lặng giữa gò đất rất lâu. Một lần tiễn đưa thứ hai. Anh hình dung ra chiếc bè mà bà Tư từng kể trong lệ cúng cô hồn sông nước của xóm ngày xưa: một chiếc bè tre thắp đầy đèn, một mâm cháo trắng, gạo muối rải ra bốn phía. Và một đứa trẻ được đưa lên đó bằng chính tay bạn của mình, được gọi đúng tên trước mặt cả xóm. Hình ảnh đó chưa rõ ràng, nhưng nó là hình ảnh đầu tiên về một cái kết mà anh có thể nhìn thấy được từ đầu mùa nước nổi tới giờ, một cái kết mà trong đó không ai phải chết thêm. Không ai bị trấn xuống, và một đứa trẻ mười năm ở dưới nước lạnh cuối cùng cũng được về nhà.
Khi hai anh em rời gò đất, nắng đã lên cao, mặt sông sáng loáng phía xa. Thạch quay đầu nhìn lại ngôi mộ nhỏ dưới cây me già một lần cuối trước khi xuống ghe. Lần đầu tiên trong mười năm, anh rời khỏi nơi đó với một cái tên rõ ràng trong đầu, một gương mặt rõ ràng trong trí nhớ, và một nỗi đau đã có hình có dạng để anh mang theo. Thay cho khoảng sương mù vô định đã đè nặng lên anh suốt một thập kỷ qua.