MA DA BẮT HỒN Ở SÔNG TIỀN - Chương 25: Ông Ba Lặn Kể Ca Vớt Xác Năm 2007
Chiều 22/10/2017, lúc 15:00, Thạch tới nhà ông Ba Lặn, mang theo cuốn sổ tay. Anh xin ông kể lại trọn vẹn ca vớt xác của mười năm trước, điều anh đã…
Nội dung chương
Chiều 22/10/2017, lúc 15:00, Thạch tới nhà ông Ba Lặn, mang theo cuốn sổ tay. Anh xin ông kể lại trọn vẹn ca vớt xác của mười năm trước, điều anh đã chuẩn bị suốt mấy ngày qua. Không thiếu một chi tiết nào, vì đó là mảnh chứng cứ cuối cùng còn thiếu trong hồ sơ của anh trước khi anh lên chùa nói chuyện thân phận của Tí Hon trước mặt sư thầy.
Ông Ba ngồi ở hiên nhà của ông, một căn nhà nhỏ cuối xóm, trước mặt là sông. Ông rót cho Thạch một ly trà, rồi ông mở chiếc hộp gỗ đồ nghề của mình ra, đặt lên bàn giữa hai người. Trong hộp, dưới cuộn dây lặn và con dao cán gỗ, có một vật nhỏ được gói trong một miếng vải đã cũ: một sợi chỉ đỏ đã phai màu gần hết, dài chừng một gang tay, thắt nhiều nút nhỏ dọc theo sợi chỉ. Ông đặt sợi chỉ đó lên bàn, nhìn nó một lúc lâu, rồi mới bắt đầu kể.
- Sợi chỉ này là sợi tui thắt lên đầu sào trong ca vớt xác năm đó. Tui giữ nó mười năm trong hộp này. Mỗi lần mở hộp ra làm nghề, tui đều thấy nó. Tui giữ nó không phải vì nó linh thiêng gì. Tui giữ nó để tự nhắc mình rằng có một đứa trẻ tui đã đưa lên được, mà tui đã không làm được gì thêm cho nó sau đó.
Ông kể lại từ đầu. Ngày 15/10/2007, buổi trưa, cả xóm phát hiện thằng Tí Hon mất tích ở bến. Đám trẻ tắm chung nói nó lặn xuống rồi không thấy lên nữa. Người lớn đổ ra sông, ghe thuyền quần thảo khắp bến tắm và vùng nước quanh chân cầu sắt tới tối mịt mà không thấy nó đâu. Ngày hôm sau, nước đục quá và dòng xoáy mạnh, không thợ lặn nào dám xuống hố xoáy. Ông Ba khi đó năm mươi tám tuổi, là thợ lặn giỏi nhất vùng, ông quyết định chờ tới sáng ngày 17/10, khi con nước êm nhất, để xuống một mình.
- Sáng mười bảy, tui chèo ghe ra hố xoáy một mình. Tui cắm cây sào nứa thắt sợi chỉ đỏ này ở mép hố, khấn chuộc vía đàng hoàng, khấn rằng tui xuống để đưa một đứa trẻ về cho gia đình nó, tui không xuống để giành giật gì với sông nước hết. Rồi tui xuống. Tui xuống theo mép hố như tui dạy con bữa nay vậy đó. Xuống tới lớp nước đứng ở đáy, lạnh tới mức tay tui tê đi, tui quờ tay theo gốc cây chìm và mấy hốc đá. Và tui chạm được nó ở đó.
Giọng ông Ba chậm lại, mắt ông nhìn ra sông như đang nhìn lại buổi sáng mười năm trước ở ngay trước mặt mình.
- Nó nằm ở lớp nước đứng, người nó nhỏ xíu, lạnh ngắt, tay nó còn nắm chặt một nắm rong trong tay, như lúc chìm xuống nó đã cố nắm lấy bất cứ thứ gì quanh nó để níu lại. Tui gỡ nắm rong ra khỏi tay nó, tui ôm nó lên theo đường chéo ra khỏi vùng hút, như cách tui vớt mọi người chết đuối khác trong đời làm nghề của tui. Nhưng lần đó khác hết mọi lần khác, Thạch à. Khi tui ôm nó lên gần mặt nước, tui có cảm giác rất rõ là có một thứ gì đó ở lại dưới đáy hố, không theo cái xác đi lên. Tui làm nghề mấy chục năm, tui biết cảm giác khi một người chết đuối đã đi hẳn, nhẹ nhàng, và cảm giác khi một người chết đuối còn để lại một phần gì đó ở dưới nước. Thằng Tí Hon là trường hợp thứ hai. Phần ở lại đó, tui biết ngay từ buổi sáng hôm đó, là phần sẽ giữ bến này nếu không ai làm gì cho nó. Mà hồi đó, tui không nói với ai hết. Tui sợ người ta nói tui mê tín, sợ gia đình nó đau thêm, sợ cả xóm hoang mang. Tui chôn câu nói đó trong bụng mười năm, cho tới mùa nước nổi năm nay, khi nó tự lên tiếng bằng cách riêng của nó.
Thạch ghi lại từng lời của ông Ba vào sổ tay, tay anh viết chậm và chắc. Khi ông kể xong, anh hỏi câu cuối.
- Ông Ba, bữa nay, trước khi con lên chùa nói chuyện này với sư thầy, con hỏi ông một câu cho chắc: theo ông, người đã ở dưới hố xoáy mười năm nay. Kéo trẻ con ở bến này từ đầu mùa tới giờ, có phải là phần còn lại của thằng Tí Hon mà ông đã cảm thấy vào buổi sáng ngày mười bảy tháng mười năm hai ngàn lẻ bảy không.
Ông Ba nhìn thẳng vào mặt Thạch, trả lời không một chút do dự, bằng giọng của một người đã chờ mười năm để được trả lời câu hỏi này một cách công khai.
- Phải. Tui dám lấy mấy chục năm làm nghề vớt xác của tui ra mà nói câu đó. Nó là thằng Tí Hon. Nó ở dưới đó mười năm, nó lạnh, nó chờ bạn nó, và bữa nay nó đợi được tới lúc bạn nó nhớ lại nó rồi. Phần còn lại của câu chuyện này không còn nằm ở dưới nước nữa, Thạch. Nó nằm ở trên bờ, ở chỗ cả xóm này có chịu nhìn nhận lại nó là một đứa con của xóm hay không, và ở chỗ chùa có chịu đứng ra làm một lễ đàng hoàng cho nó hay không.
Ông Ba còn kể thêm một chi tiết mà ông chưa từng kể với bất kỳ ai trong mười năm qua, kể cả trong những lần ông uống trà một mình với bà Tư. Ông nói sau khi đưa xác Tí Hon lên ghe sáng hôm đó, ông đã quay lại mép hố xoáy một mình vào buổi chiều cùng ngày, cắm lại cây sào chỉ đỏ, và khấn một mình ở đó rất lâu. Ông khấn rằng nếu hồn của đứa trẻ còn ở dưới đó, thì nó hãy yên tâm, người sống sẽ tìm cách lo cho nó. Ông nói ông đã khấn như vậy bằng tất cả sự thành tâm của một người thợ lặn già, nhưng rồi những năm sau đó, đời sống cuốn ông đi, cả xóm cũng cuốn theo hướng quên đi cho nhẹ lòng. Và lời khấn của ông ở mép hố chiều hôm đó trở thành một món nợ thứ hai mà những người lớn ở xóm này cùng mang, bên cạnh món nợ của riêng Thạch.
- Cho nên bữa nay con đừng tưởng chỉ có mình con nợ nó. Cả xóm này nợ nó. Tui nợ nó một lời khấn. Mẹ con nợ nó một lần không đi theo nó ra bến. Bà Tư nợ nó nhiều năm chỉ dám cúng lén. Cha con nợ nó những lần ghe đi ngang hố xoáy mà không dám nhìn xuống lâu. Nó kéo con nít trong xóm xuống không phải chỉ để tìm bạn nó đâu, Thạch. Có khi nó cũng đang đòi cả xóm này một lời giải thích, một sự nhìn nhận, sau mười năm bị người ta khóa tên lại trong im lặng.
Lời của ông Ba làm bức tranh trong đầu Thạch mở rộng ra thêm một lần nữa. Câu chuyện này không còn là câu chuyện riêng của hai đứa trẻ ở bến sông. Nó là câu chuyện của cả một cộng đồng người lớn đã cùng nhau chọn cách im lặng trước cái chết của một đứa trẻ không cha không mẹ, vì im lặng dễ chịu hơn là đau buồn và áy náy trong một thời gian dài. Và mùa nước nổi năm nay, bằng những bàn tay nắm chân trẻ con và những tiếng khóc trong đêm, đứa trẻ đó đang buộc cả cộng đồng phải mở mắt ra nhìn lại lựa chọn của mình.
Ông Ba kể tới đoạn ông chạm được vào vai đứa bé dưới lớp nước đứng, giọng ông chậm hẳn lại. Ông dừng kể, đưa tay rót thêm trà vào chén của mình mà nước trà tràn ra ngoài miệng chén.
- Ông lặn một mình sáng hôm đó. Trên bờ chỉ có cha của nó đứng chờ. Mà cha nó chờ hai ngày rồi, người đã kiệt sức. Ông biểu ổng ngồi yên trên ghe. Mọi chuyện dưới nước để ông lo.
Thạch ngồi nghe, hai tay ôm chén trà đã nguội. Ngoài sân, mấy con gà nhà ông Ba đang bới đất tìm mồi, tiếng chân gà xào xạc trên lá khô.
- Nước trong hố sáng đó lạnh tới mức tay ông tê đi. Ông sờ theo gốc cây chìm mà đi xuống. Tới lớp nước đứng thì ông chạm được nó. Nó nằm im, nhẹ hều, như đang ngủ trong nước vậy.
Ông Ba im lặng một lúc lâu. Tiếng đồng hồ quả lắc trong nhà ông gõ từng nhịp chậm rãi. Thạch cũng không nói gì. Anh để cho sự im lặng đó ở yên trong căn nhà nhỏ, giữa hai người đàn ông vừa cùng nhau mở lại một buổi sáng của mười năm về trước.
Ông Ba mở nắp hộp đồ nghề. Bên trong, sợi chỉ đỏ của mười năm trước nằm cuộn tròn trong một miếng vải trắng đã ngả màu. Sợi chỉ sờn ở nhiều chỗ nhưng màu đỏ vẫn còn tươi một cách lạ lùng.
Ông nâng cuộn chỉ lên bằng hai ngón tay. Tay ông run nhẹ.
- Ông giữ nó mười năm nay. Mỗi lần mở hộp ra là ông nhớ buổi sáng hôm đó. Nước lạnh. Đứa nhỏ nằm im dưới lớp nước đứng. Tay nó còn nắm một nắm rong.
Thạch ngồi yên, không nói chen vào. Ngoài sân nhà ông Ba, nắng chiều xiên qua hàng cau, rọi thành vệt dài trên nền đất.
- Ông kể hết cho con nghe rồi đó. Từ nay chuyện này không còn là chuyện ông giữ một mình nữa.
- Dạ. Con nghe hết rồi. Con cám ơn ông.
Ông Ba đặt cuộn chỉ lại vào hộp, gói vải lại cẩn thận rồi đậy nắp. Ông đẩy chiếc hộp về phía giữa bàn, nhưng không trao nó cho Thạch.
- Cái này ông giữ tới ngày lễ. Tới bữa đó, ông sẽ mang theo xuống ghe.
Thạch chắp tay chào ông rồi đứng dậy. Anh đi bộ dọc bờ sông về nhà. Nắng cuối ngày nhuộm đỏ mặt nước phía tây. Tới ngang bến tắm, anh dừng lại nhìn xuống mặt nước đang chảy chậm dưới cầu tre.
Một đám trẻ con trong xóm đi học về ngang qua. Tụi nó nhìn thấy anh thì ríu rít chào rồi chạy vụt qua, cặp sách đung đưa sau lưng. Không đứa nào dám liếc xuống mé nước. Thạch đứng nhìn theo cho tới khi bóng tụi nhỏ khuất sau rặng bần, rồi anh mới bước tiếp về nhà, nơi mẹ Sáu đang nhóm bếp nấu cơm chiều, khói bếp bay lên thẳng trong gió lặng.