MA DA BẮT HỒN Ở SÔNG TIỀN - Chương 35: Chọn Trúc Già Khắc Chú
Sáng 28/10/2017, lúc 08:00, Thạch theo sư thầy Thích Minh Đức ra vườn tre sau chùa Phước An. Vườn tre của chùa có những bụi trúc già trồng từ nhiều chục…
Nội dung chương
Sáng 28/10/2017, lúc 08:00, Thạch theo sư thầy Thích Minh Đức ra vườn tre sau chùa Phước An. Vườn tre của chùa có những bụi trúc già trồng từ nhiều chục năm trước, thân thẳng, đốt đều, màu ngả vàng xanh của trúc đã đủ tuổi. Sư thầy đi dọc từng bụi, gõ nhẹ lên từng thân trúc bằng đốt ngón tay, lắng nghe âm thanh của chúng như một người thợ chọn gỗ cho một nhạc cụ quý. Thầy dừng lại ở một bụi trúc ở cuối vườn, chọn ra một cây trúc cao, thẳng, không một vết sâu hay vết nứt nào trên thân.
- Trúc cho lễ này phải già mà còn dẻo, thẳng mà không giòn. Già để đủ sức ở dưới nước lạnh suốt buổi lễ, thẳng để hồn trẻ con nhìn thấy đường mà đi không lạc. Cây này được. Con chặt đi, chặt sát gốc, giữ nguyên ngọn lá cho tới khi mang xuống bến.
Thạch cầm rựa, chắp tay khấn một câu ngắn trước khi chặt, rồi anh hạ cây trúc bằng mấy nhát rựa dứt khoát. Khi cây trúc ngã xuống trong vườn chùa trong ánh nắng sớm, anh có một cảm giác lạ lùng rằng mình vừa bắt đầu một công đoạn không thể quay lại: từ hôm nay. Mọi thứ chuẩn bị cho ngày lễ đều là thật, đều có hình hài cụ thể, không còn là kế hoạch trên giấy nữa. Cây trúc này sẽ xuống nước cùng anh, sẽ cắm ở mép hố xoáy nơi bạn anh đã chờ mười năm, và sẽ đặt trên bè hoa đăng trong đêm tiễn đưa nó.
Buổi chiều hôm đó, ở sân chùa, sư thầy tự tay vót nhọn một đầu của cây trúc theo đúng kích cỡ thầy đã định, mài nhẵn thân trúc, rồi thầy bắt đầu khắc chú. Thầy dùng một con dao khắc nhỏ, ngồi trên chiếc chiếu dưới hiên chùa, đọc thầm hai bài chú trong miệng trong lúc tay thầy khắc từng nét chữ chìm lên thân trúc cứng. Thầy khắc chậm rãi, mỗi nét đều sâu và đều, thỉnh thoảng dừng lại niệm chú một hồi rồi mới khắc tiếp. Thạch ngồi bên cạnh, giữ thân trúc cho thẳng và lặng lẽ quan sát, không dám hỏi han gì trong suốt quá trình đó, vì anh hiểu đây là phần việc thiêng liêng nhất trong toàn bộ sự chuẩn bị. Phần việc mà đức tin và sự thành tâm của một vị sư già được gửi trọn vào một cây trúc sẽ đi xuống đáy sông lạnh.
Khắc xong phần chú Đà La Ni ở nửa trên thân trúc, thầy nghỉ một lúc, uống ngụm trà, rồi nói với Thạch những điều anh cần biết về cây cọc trúc này.
- Cọc này xuống nước với con có hai việc. Một là dẫn đường: nó sáng trong mắt của oan hồn như một ngọn đèn đứng thẳng ở mép hố, hồn nhìn thấy nó là biết đường lên không lạc vào vùng xoáy khác. Hai là hộ thân cho con: hai bài chú trên thân nó giữ cho con tỉnh táo và an ổn trong lúc ở dưới nước lạnh, trong vùng nước mà người thường ở lâu sẽ sinh hoang mang. Nhưng con phải nhớ cho kỹ điều lão nạp đã nói từ đầu: cọc này không phải là vũ khí. Con tuyệt đối không được dùng nó đâm, chọc hay chống lại đứa bé ở bất cứ tình huống nào, dù con có hoảng loạn tới đâu trong lúc ở dưới nước. Nó là bạn đồng hành của con và là ngọn đèn của nó. Chỉ vậy thôi.
- Con nhớ, thầy. Dù chuyện gì xảy ra, con cũng không dùng cọc này làm tổn thương nó.
- Tốt. Còn một điều nữa về ngày lễ. Khi con xuống nước, con chỉ có một mình ở dưới đó. Người trên bè tụng kinh, người trên ghe giữ dây, nhưng bàn tay nắm lấy nó phải là tay của con, vì nó chờ con, không chờ ai khác. Con phải tập cho thuần thục đường đi từ ngày mai, để tới ngày lễ, thân con tự biết đường đi trong bóng tối của đáy hố như người đi trong sân nhà mình ban đêm vậy.
Chiều muộn, phần chú Đại Bi ở nửa dưới thân trúc mới được sư thầy khắc xong một đoạn đầu. Thầy đặt cây cọc lên kệ gỗ trong phòng kinh, dặn Thạch rằng cọc phải ở lại chùa cho tới khi khắc đủ cả hai bài chú và làm xong lễ khai quang, sớm nhất cũng phải tối mai mới trao tận tay anh được. Thạch chắp tay thưa dạ, không hề tỏ vẻ sốt ruột. Anh hiểu việc khắc chú lên trúc già không thể làm vội, mỗi nét dao đều phải đi chậm và chắc tay. Trước lúc ra về, anh ghé qua nhà ông Ba Lặn ở cuối cù lao. Ông Ba đang vót một đoạn trúc trơn cùng cỡ với cây cọc thiệt, làm cọc tập cho buổi tập dượt ngày mai của anh. Ông cầm đoạn trúc tập lên, đưa tay vuốt dọc theo thân trúc nhẵn, gật đầu chậm rãi bằng sự hài lòng của một người thợ lặn già nhìn thấy một món đồ nghề được làm đúng cách nhất cho một công việc nguy hiểm.
- Cọc tốt. Trúc già, khắc sâu, đầu nhọn vừa phải. Xuống nước, con cầm nó chống xuống đáy để giữ thăng bằng ở mép hố, phần thân có chữ quay về phía vùng tối của hố cho nó nhìn thấy. Nhớ lời ông dặn bữa nay nữa nè: cây sào chỉ đỏ chuộc vía phải cắm trước khi con chạm vào bất cứ thứ gì ở dưới đó, kể cả khi đó là ngày lễ, kể cả khi sư thầy đang tụng kinh ở trên bè. Lệ là lệ. Người sống xuống chỗ của người khuất thì phải xin phép đàng hoàng, dù người khuất đó là bạn thân của mình đi nữa, nhất là khi nó đã chờ mình mười năm trong lạnh lẽo. Con làm đúng lệ, nó sẽ tin con thêm. Con làm ẩu, nó sẽ sợ mà trốn xuống sâu, và buổi lễ sẽ hỏng hết.
- Con nhớ hết, ông Ba. Mai con tập dượt theo đúng từng bước như ngày lễ thiệt: cắm sào, xuống theo mép hố, cắm cọc ở mép trong, gọi tên nó, rồi lên theo đường chéo. Con tập cho tới khi thân con thuộc đường như thuộc đường về nhà mình.
Ông Ba trao lại cây cọc tập, dặn thêm rằng đêm nay Thạch phải ngủ sớm và ngủ đủ, vì từ ngày mai cho tới ngày lễ, mỗi ngày đều là một ngày có việc quan trọng không thể làm qua loa. Thạch gật đầu, ôm cây cọc tập đi về nhà trong ánh hoàng hôn đỏ rực phía bên kia sông. Mẹ anh đang chờ anh ở sân với mâm cơm chiều đã dọn sẵn, và khi bà nhìn thấy cây cọc tập trong tay con trai. Bà gật đầu rồi dọn thêm một chén cơm nữa đặt lên bàn thờ nhỏ trong nhà, phần cơm mà từ hôm nay cho tới ngày lễ, bà quyết định sẽ dâng mỗi buổi chiều cho đứa trẻ ở dưới sông. Như một cách để nó biết rằng ở trên bờ này, trong căn nhà này, đã có một chỗ ngồi chờ sẵn dành cho nó trong những ngày cuối cùng của sự chờ đợi mười năm.
Đêm đó, sau bữa cơm, thằng Út xin anh nó cho coi cây cọc tập. Nó đưa tay chạm nhẹ lên thân trúc trơn chưa khắc chữ bằng vẻ mặt nghiêm trang hiếm thấy ở một đứa trẻ mười tuổi, rồi nó nói một câu làm cả nhà lặng đi.
- Anh hai, bữa lễ, anh cắm cây này ở dưới nước, anh nhỏ thấy chữ của sư thầy, ảnh biết đường lên, ảnh lên bè, ảnh ăn cháo của mẹ, rồi ảnh đi lên trời phải không anh hai. Ảnh đi rồi ảnh có còn lạnh nữa không.
- Không, Út. Đi rồi là hết lạnh. Chỗ ảnh đi tới ấm lắm, có nắng, có bạn mới, không còn nước lạnh, không còn phải chờ ai nữa hết.
Út gật đầu, nó quay về giường của mình và ngủ sớm như người lớn trong nhà vẫn dặn nó trong những ngày này. Còn Thạch, anh nằm thao thức thêm một lúc, nghĩ về câu hỏi ngây thơ của em trai mình và về đáp án mà anh vừa cho nó. Anh không chắc mình biết rõ điều gì chờ đợi Tí Hon ở phía bên kia của buổi lễ. Nhưng anh chắc chắn một điều bằng tất cả niềm tin của mình: dù ở phía bên kia là bất cứ điều gì, nó cũng ấm hơn, sáng hơn và tử tế hơn mười năm lạnh lẽo ở đáy hố xoáy mà bạn anh đã phải chịu đựng một mình. Và chỉ riêng điều chắc chắn đó thôi cũng đủ để anh làm hết sức mình trong những ngày còn lại.
Anh mang cây cọc tập về nhà, đặt nó ở gian giữa, bên cạnh dải lụa đỏ của mình trong đêm đó. Cả hai vật cùng nằm yên trong ánh đèn dầu của gia đình anh: một cây cọc tập bằng trúc trơn và một dải lụa đỏ đã có năm gút của một người bạn. Chờ ngày cùng nhau đi xuống làn nước lạnh của hố xoáy để đón một đứa trẻ trở về. Trước khi đi ngủ, Thạch còn ra bến một lần cuối trong ngày để kiểm tra ca canh đêm theo đúng thói quen đã thành nếp của anh. Bến yên. Đội canh có mặt đầy đủ. Vùng bọt trên mặt hố xoáy ngoài kia thưa thớt và lặng lẽ hơn hẳn những ngày đầu mùa, chỉ còn vài vệt mỏng xoay chậm trong ánh đèn dầu từ ghe canh hắt ra. Anh đứng nhìn mặt nước một lúc lâu, trong lòng là sự bình tĩnh của một người đã đi tới những bước chuẩn bị cuối cùng của một hành trình dài: trúc đã chọn, chú đang được khắc ở chùa. Ngày đã định, giờ đã khóa, bè đang kết, đèn đang làm, cả xóm đã đồng lòng. Chỉ còn một việc lớn duy nhất ở phía trước trong ngày mai, việc mà anh vừa hứa với ông Ba sẽ làm cho thật thuần thục: xuống nước tập dượt trọn vẹn một lần theo đúng trình tự của ngày lễ. Đối diện với đứa bé ở đáy hố xoáy, gọi tên nó và cho nó biết rằng ngày hẹn đã thật sự tới rất gần rồi.