MA DA BẮT HỒN Ở SÔNG TIỀN - Chương 38: Cọc Trúc Khắc Chú Hoàn Thành
Tối 29/10/2017, lúc 19:00, tại nhà ông Ba Lặn, toàn bộ vật phẩm cho lễ cầu siêu ngày một tháng mười một được bày ra trên một chiếc chiếu lớn giữa nhà để…
Nội dung chương
Tối 29/10/2017, lúc 19:00, tại nhà ông Ba Lặn, toàn bộ vật phẩm cho lễ cầu siêu ngày một tháng mười một được bày ra trên một chiếc chiếu lớn giữa nhà để rà soát lần cuối cùng. Món nào ra món đó, theo đúng danh sách mà sư thầy Thích Minh Đức đã trao cho Thạch hôm hai mươi sáu tháng mười.
Ở vị trí trang trọng nhất của chiếc chiếu là cây cọc trúc khắc chú đã hoàn thành: thân trúc già thẳng và nhẵn, đầu vót nhọn vừa phải, nửa trên khắc chìm bài chú Đà La Ni. Nửa dưới khắc chìm bài chú Đại Bi, các nét chữ đều và sâu, đã được khai quang tại chùa. Thạch cầm cây cọc lên, kiểm tra lại từng hàng chữ dưới ánh đèn dầu, rồi đặt nó xuống chiếu cẩn thận như đặt một đứa trẻ đang ngủ. Bên cạnh cây cọc là cây sào nứa mới thắt sợi chỉ đỏ mới tinh dành cho lệ chuộc vía trong ngày lễ. Sợi chỉ đỏ cũ của mười năm trước vẫn được ông Ba cất riêng trong hộp đồ nghề của ông như một kỷ vật không thay thế được. Tiếp theo là dải lụa đỏ của Thạch với sáu gút đã thắt, được giặt sạch và phơi khô trong ngày, nằm cuộn tròn gọn gàng chờ những gút cuối cùng của chặng đường này. Rồi tới các vật phẩm của phần lễ trên bè: một bộ đồ cúng của nhà chùa gửi xuống từ chiều, danh sách các món cháo trắng và gạo muối mà bà Sáu sẽ chuẩn bị vào đúng ngày lễ. Và một sơ đồ thứ tự hành lễ mới đã được sư thầy sửa lại sau bài học của buổi tập dượt. Ghi chép rõ ràng bằng chữ viết tay của chính Thạch trên một tờ giấy lớn: im lặng tuyệt đối trên mặt nước cho tới khi đứa bé được đưa lên khỏi nước, sau đó mới bắt đầu tụng kinh. Thắp hoa đăng và dâng cháo.
Ông Ba đi vòng quanh chiếc chiếu, kiểm tra từng món bằng con mắt của một người đã làm nghề sông nước mấy chục năm và đã chứng kiến không biết bao nhiêu buổi lễ lớn nhỏ trên mặt sông này. Ông dừng lại lâu nhất ở cây cọc trúc.
- Mọi thứ đủ hết rồi, Thạch. Vật đủ, người đủ, lòng người trong xóm cũng đủ. Còn lại hai thứ không nằm trên chiếc chiếu này mà con phải tự chuẩn bị cho mình trong hai ngày cuối: một là sức khỏe, hai là cái đầu lạnh. Ngủ cho đủ, ăn cho đủ, đừng thức đêm ra bến hoài như mấy bữa trước nữa. Dưới nước ngày lễ, con cần một cái đầu tỉnh táo hơn mọi ngày thường gấp mấy lần, vì con sẽ phải ở dưới đó lâu nhất trong tất cả các lần lặn của đời con tính tới bữa đó. Và con sẽ phải giữ bình tĩnh trong một tình huống mà không một bài tập dượt nào giống hệt được hoàn toàn.
- Con hiểu, ông Ba. Từ bữa nay con ngủ sớm, việc canh bến ban đêm con giao lại cho đội theo đúng phân ca, con chỉ giữ hai ca ngày nguy hiểm nhất.
- Đúng vậy. Và nhớ thêm điều này nữa là điều cuối cùng ông dặn con về cây cọc đó: khi con cắm nó xuống mép trong của hố trong ngày lễ, con cắm cho chắc nhưng đừng dùng sức như đóng cọc xuống đất cứng. Đáy hố là bùn mềm, con ấn nhẹ cho nó đứng vững là đủ. Cây cọc đó đứng ở đó để làm đèn cho nó thấy đường, càng nhẹ nhàng bao nhiêu thì nó càng không sợ bấy nhiêu. Mọi sự trong ngày lễ này đều phải nhẹ nhàng, Thạch à. Mười năm nó sống trong sợ hãi và lạnh lẽo là quá đủ rồi. Ngày nó ra đi, mọi thứ chạm vào nó đều phải là những thứ dịu dàng nhất mà người sống có thể dành cho nó.
Thạch ghi lại lời dặn cuối cùng đó vào sổ tay, ngay dưới sơ đồ thứ tự hành lễ. Đêm hôm đó, anh mang toàn bộ vật phẩm về nhà mình, bày lại ngay ngắn ở gian giữa. Thắp một nén nhang trên bàn thờ gia tiên và đứng lặng một lúc lâu trước hai vật sẽ theo anh xuống nước: cây cọc trúc khắc chú hoàn thành và dải lụa đỏ sáu gút. Ngoài sân, tiếng đội kết bè vẫn còn vang lên lách cách trong đêm từ phía bãi đất cạnh đình bến, nơi chiếc bè hoa đăng đang được hoàn thiện những công đoạn cuối cùng dưới ánh đèn, sẵn sàng cho buổi thử tải vào sáng mai. Trước buổi rà soát ở nhà ông Ba chừng một giờ, Thạch đã có một buổi làm việc ngắn ở chùa Phước An để nhận lại cây cọc trúc sau lần kiểm tra cuối cùng của nhà chùa. Sư thầy Thích Minh Đức tự tay lau lại thân cọc bằng một chiếc khăn sạch, đọc một thời kinh ngắn trước bàn thờ Phật trong chánh điện. Rồi thầy mới trao cọc lại cho Thạch cùng với một lời dặn mà anh ghi nhớ không kém gì những lời dặn kỹ thuật của ông Ba Lặn.
- Ngày lễ, khi con ở dưới nước một mình, nếu có lúc nào con thấy sợ, con cứ nhớ tới hai bài chú trên cây cọc này và nhớ rằng ở trên mặt nước, lão nạp và cả xóm đang chờ con. Người đi đón một oan hồn không bao giờ thật sự đi một mình, Thạch. Con mang theo bên mình lòng từ bi của cả một cộng đồng. Sức mạnh của con hôm đó không nằm ở tay chân của con, mà nằm ở chỗ con là người được cả xóm và được chính đứa bé đó tin tưởng nhất để làm việc này. Con cứ bình tĩnh làm từng bước như đã tập, đừng vội một giây nào, và cũng đừng chần chừ một giây nào khi tới lúc phải nắm lấy tay nó đưa lên. Thời khắc đó, con sẽ tự biết khi nó tới.
Thạch chắp tay cảm ơn thầy, ôm cây cọc trúc đi xuống khỏi chùa trong ánh nắng cuối chiều, lòng anh đầy một sự trang nghiêm lặng lẽ. Anh hiểu rằng kể từ giờ phút này, mọi sự chuẩn bị về vật chất của buổi lễ đã hoàn tất ở mức cao nhất mà một xóm chài nghèo và một ngôi chùa làng có thể làm được. Phần còn lại thuộc về yếu tố con người và thuộc về chính đứa bé ở dưới đáy sông: nó có dám nắm lấy bàn tay của anh hay không. Vào đúng khoảnh khắc quyết định của buổi chiều ngày một tháng mười một, khi con nước đứng yên và cả xóm nín thở trên bờ.
Trước buổi rà soát, Thạch ghé qua sân nhà ông Ba sớm hơn giờ hẹn. Ông Ba đang ngồi mài lại lưỡi dao rựa trên viên đá mài ướt, chuẩn bị cho đội kết bè mượn trong ngày mai. Thấy Thạch, ông rửa tay, vào nhà lấy chiếc chiếu hoa đã giặt sạch phơi khô từ chiều.
Ông Ba cầm cây cọc trúc lên một lần nữa. Ông xoay chậm thân cọc dưới ánh đèn dầu, đọc thầm từng hàng chữ chìm chạy dọc thân trúc già.
- Chữ khắc sâu và đều. Tay thầy vẫn chắc như hồi nào tới giờ.
Ông đặt cây cọc xuống chiếu, song song với dải lụa đỏ sáu gút. Rồi ông quay sang Thạch, giọng nghiêm lại.
- Nghe ông dặn lại lần chót nè. Bữa lễ, cọc này cắm xuống bùn mềm ở mép hố. Chỉ ấn nhẹ cho nó đứng vững thôi. Nó là cây đèn dẫn đường, không phải đồ để giữ ai, càng không phải đồ để làm đau ai. Tay con mà nặng một chút là sai hết ý của nhà chùa.
- Dạ. Con nhớ. Ấn nhẹ cho đứng vững. Con đã tập vị trí cắm bằng cây cọc tập rồi. Cọc thiệt này con chỉ mang xuống đúng một lần trong ngày lễ.
Sư thầy ngồi bên cạnh gật đầu. Thầy chắp hai tay trước ngực, nhìn khắp lượt vật phẩm trên chiếu một lần cuối.
- Đủ hết rồi. Sào nứa thắt chỉ đỏ mới. Dải lụa đỏ. Đồ cúng. Sơ đồ hành lễ đã sửa theo buổi tập dượt. Từ giờ tới ngày lễ, các con chỉ còn một việc là giữ sức và giữ lòng cho yên.
Thạch thu dọn từng món vào chiếc khăn vải lớn. Anh gói cây cọc trúc riêng bằng một lớp vải mềm, buộc dây cẩn thận ở hai đầu. Ông Ba đứng nhìn theo tay anh, thỉnh thoảng gật đầu khi thấy một món được đặt đúng chỗ.
Khi mọi thứ đã gói xong, Thạch đứng dậy chắp tay chào sư thầy và ông Ba. Anh ôm bó vật phẩm trước ngực, bước ra khỏi nhà ông Ba vào con đường tối ven sông, đi thẳng về nhà mình trong tiếng côn trùng kêu đều hai bên bờ đất.
Trước khi vào giường ngủ, Thạch còn kiểm tra lại một lần cuối chiếc ghe của gia đình neo ngoài bến, chiếc ghe mà từ ngày cầm cố xuồng máy, cha con anh vẫn dùng để đi lại và làm nghề bằng sức chèo tay. Anh nhìn chiếc ghe cũ kỹ neo yên trong bóng tối và nghĩ về cái giá mà gia đình anh đã phải trả trong câu chuyện này: một chiếc xuồng gắn máy đang nằm ở tiệm cầm đồ ngoài đầu xã. Những ngày mưu sinh vất vả hơn bằng ghe chèo tay, và những đêm cha mẹ anh thức trắng vì lo cho con trai. Anh không hối hận về bất cứ cái giá nào trong số đó. Nhưng anh tự hứa với lòng mình rằng buổi lễ ngày một tháng mười một phải thành công, không chỉ vì Tí Hon. Mà còn vì tất cả những con người trên bờ đã cùng anh trả những cái giá lớn nhỏ khác nhau trong suốt một tháng qua, từ gia đình anh, gia đình Khôi. Cho tới từng người dân trong xóm đã góp một chiếc đèn giấy, một ngày công kết bè hay một đêm thức canh bến trong giá lạnh của mùa nước nổi. Một buổi lễ được chuẩn bị bằng bấy nhiêu tấm lòng thì không được phép thất bại vì bất cứ sự cẩu thả nào của người thực hiện chính, và người thực hiện chính đó là anh, với cây cọc trúc này. Dải lụa đỏ này và đôi bàn tay đã từng được bạn anh nắm lấy từ khi hai đứa còn là những đứa trẻ nhỏ xíu ở bến sông quê nhà.