MA DA BẮT HỒN Ở SÔNG TIỀN - Chương 39: Bè Hoa Đăng Hoàn Thiện
Sáng 30/10/2017, lúc 09:00, chiếc bè hoa đăng của xóm Bến Vàm được hạ thủy thử tải ở vùng nước lặng trước đình bến, trước sự chứng kiến của gần như toàn…
Nội dung chương
Sáng 30/10/2017, lúc 09:00, chiếc bè hoa đăng của xóm Bến Vàm được hạ thủy thử tải ở vùng nước lặng trước đình bến, trước sự chứng kiến của gần như toàn bộ người dân trong xóm. Sau nhiều ngày làm việc của đội kết bè dưới bàn tay của ông Hai và các ông lão rành nghề tre nứa, chiếc bè đã hoàn thiện trọn vẹn: mặt bè rộng và chắc bằng tre già. Lan can thấp bằng tre chạy quanh ba phía, một khoảng trống được chừa ở giữa bè dành cho hành khách nhỏ đặc biệt của đêm lễ, vị trí đặt bàn cúng ở đầu bè hướng ra sông. Dãy ghế thấp cho sư thầy và hai người phụ tá hành lễ, cùng hàng trăm chiếc đèn hoa đăng đã được các gia đình trong xóm làm xong, xếp ngay ngắn trong những chiếc thúng lớn ở sân đình. Chờ được thắp lên trong đêm một tháng mười một.
Buổi thử tải diễn ra nghiêm túc như một buổi tổng duyệt. Ba người lớn đứng lên bè cùng lúc ở đúng các vị trí của đêm lễ, bàn cúng được đặt lên với đầy đủ trọng lượng tương đương đồ cúng thật. Chiếc bè chìm xuống mặt nước thêm một khoảng vừa phải rồi đứng yên vững vàng, không nghiêng, không lắc, không một mối lạt nào kêu lên tiếng động lạ. Ông Hai đi vòng quanh bè trên chiếc ghe nhỏ, tự tay kiểm tra lại từng mối buộc ở mặt dưới của bè một lần cuối cùng. Rồi ông ngẩng lên tuyên bố trước mặt cả xóm bằng giọng của một người thợ cả đã hài lòng với sản phẩm của mình: chiếc bè này đủ sức chở buổi lễ của cả xóm ra giữa sông trong đêm nước. Đứng sắp tới.
Đám trẻ con trong xóm đứng chen nhau ở bờ sông coi buổi thử tải, trong đó có đủ mặt những đứa trẻ từng bị kéo trong mùa này: bé Hoa, Đạt, Mai Linh, Khôi, Ngọc và thằng Út. Khôi vẫn còn yếu, nó đứng tựa vào vai cha nó, nhưng nó nhất định đòi ra bờ sông coi chiếc bè sẽ chở người bạn dưới nước của xóm nó đi lên trong đêm lễ. Nhìn những đứa trẻ đó đứng cạnh nhau trên bờ, cười nói và chỉ trỏ về phía chiếc bè đầy màu sắc đang nổi trên mặt nước, Thạch có một cảm giác rất lạ: chỉ mới cách đây ít ngày. Những đứa trẻ này còn là những nạn nhân hoảng loạn của cùng một nỗi sợ dưới nước, còn hôm nay, chúng đang đứng ở bờ sông với tư cách là những người chờ đợi một buổi lễ tiễn đưa. Không còn một chút sợ hãi nào trong ánh mắt của chúng khi nhìn xuống mặt nước nữa.
Buổi trưa hôm đó, theo đúng thứ tự đã sắp xếp, sư thầy Thích Minh Đức cho người từ chùa xuống kiểm tra lần cuối vị trí neo bè và hướng của bàn cúng. Thầy dặn bè phải neo ở vùng nước lặng ngay phía trên hố xoáy một khoảng vừa đủ, để người xuống nước bơi từ bè tới miệng hố trong thời gian ngắn nhất khi nước đứng. Và để hồn được đưa lên bè ngay giữa vùng nước của chính nơi nó đã nằm xuống mười năm trước. Mọi sự dặn dò đều được Thạch ghi lại cẩn thận vào sổ tay, đánh dấu kiểm tra từng mục một, cho tới khi bản danh sách chuẩn bị của anh không còn một mục nào chưa hoàn thành.
Chiều hôm đó, khi mặt trời bắt đầu ngả bóng, cả xóm cùng nhau thực hiện một việc cuối cùng của ngày ba mươi: dọn sạch bến sông và khoảng sân đình cho ngày lễ. Người lớn quét dọn đường làng dẫn ra bến, trẻ con nhặt từng mảnh rác trên bãi đất, các bà các cô kiểm tra lại từng chiếc đèn hoa đăng một lần cuối, thay những cây nến cong. Dán lại những cánh hoa giấy bị bong trong những ngày chờ đợi. Không khí trong xóm trong buổi chiều hôm đó giống hệt không khí của một gia đình lớn đang chuẩn bị một đám tiễn đưa quan trọng cho một người thân đi xa, vừa trang nghiêm, vừa ấm áp. Vừa có chút bồn chồn khó tả của những người biết rằng ngày mai là một ngày không giống bất cứ ngày nào trong nhiều năm qua của đời họ.
Thạch đứng ở đầu bến trong ánh hoàng hôn, nhìn chiếc bè hoa đăng hoàn thiện đang neo yên trên mặt nước lặng, nhìn những người hàng xóm của mình đi lại hoàn tất những công việc cuối cùng. Và anh ghi vào sổ tay dòng chữ ngắn gọn nhất trong suốt một tháng ghi chép của mình: mọi thứ trên bờ đã sẵn sàng hết rồi. Chỉ còn một điều duy nhất chưa sẵn sàng theo cách không ai trên bờ kiểm soát được, đó là lòng can đảm của một đứa trẻ ở dưới đáy sông lạnh, vào buổi chiều ngày mai. Khi người bạn của nó chìm xuống làn nước đứng yên và đưa bàn tay ra chờ nó một lần cuối cùng. Anh gấp cuốn sổ lại, nhìn về phía hố xoáy đang lặng lẽ xoay những vệt bọt mỏng cuối cùng trong ánh chiều tàn, và thì thầm một mình như một lời nhắn gửi xuống làn nước sâu: ngủ yên một đêm nữa thôi, Tí Hon. Mai tao tới đón mày về.
Tối hôm đó, ở nhà mình, bà Sáu thử nấu một nồi cháo trắng nhỏ theo đúng cách bà sẽ nấu cho buổi lễ ngày mai: gạo nấu loãng, trắng trong, điểm một chút muối. Mùi thơm nhẹ bốc lên trong gian bếp nhỏ của gia đình trong đêm cuối tháng mười. Bà múc một chén dâng lên bàn thờ gia tiên, rồi bà ngồi xuống bên con trai, nói những lời mà một người mẹ chỉ nói với con mình trong đêm trước một ngày trọng đại nhất của đời nó.
- Mai con xuống nước, mẹ ở trên bè lo phần cháo và phần cúng, mẹ không ở dưới nước với con được. Nhưng con nhớ cho mẹ một điều: hồi nó còn sống, nó qua nhà mình ăn cháo của mẹ không biết bao nhiêu lần, nó khen cháo của mẹ là ngon nhất xóm này. Mai, khi nó lên tới bè, mùi cháo đầu tiên nó nghe được phải là mùi cháo của mẹ, để nó biết nó đã về tới nhà thiệt rồi, không phải một giấc mơ nào của nó ở dưới nước lạnh nữa. Con đưa nó lên được tới bè là coi như con đã làm xong phần khó nhất. Phần còn lại, để mẹ, để sư thầy, để cả xóm này lo cho nó. Con đừng ôm hết mọi việc vào người mình thêm lần nào nữa, nghe chưa.
- Con nghe, mẹ. Mai con chỉ lo đúng một việc thôi: xuống nước, nắm tay nó, đưa nó lên bè. Còn lại con giao hết cho mọi người trên mặt nước.
Sáng hôm đó, khi chiếc bè vừa được khiêng xuống bãi đất cạnh bến để thử tải, cả xóm đã kéo ra coi đông kín hai bên. Mấy người thợ tre đi quanh bè, tay gõ lên từng mối lạt, nghe tiếng kêu để kiểm tra độ chắc.
Cha Hai là người bước lên bè đầu tiên. Ông đi chậm từ đầu bè tới cuối bè, chân dậm thử ở từng khoảng sàn.
- Sàn chắc. Lạt buộc đều tay. Thùng phuy nổi đều, không bên nào chìm hơn bên nào.
Ông Ba đứng trên bờ, tay chống cây sào, gật đầu theo từng bước chân của cha Hai trên bè.
- Thêm hai người nữa lên. Phải thử đúng sức của một buổi lễ thiệt thì mới chắc ăn được.
Anh Tư Mạnh và một người nữa trong đội bước lên bè. Ba người đàn ông đứng giữa sàn tre, cộng thêm bàn cúng thử đặt ở đầu bè. Chiếc bè chìm xuống thêm một đoạn ngắn rồi đứng yên, mặt sàn vẫn khô, không một tiếng răng rắc nào ở các mối lạt.
Mấy đứa trẻ đứng trên bờ vỗ tay rần rần. Út nhảy cẫng lên, tay chỉ về phía bè.
- Bè nổi thiệt rồi. Bè không chìm nè.
Mẹ Sáu đứng cạnh đó, tay cầm rổ đèn giấy của đội hoa đăng. Bà cười, mắt nhìn theo chiếc bè đang nổi vững vàng trên bãi đất được kê cao, chờ tới ngày hạ thủy xuống vùng nước lặng trước hố xoáy.
Buổi thử tải kết thúc trong tiếng vỗ tay của cả xóm. Ba người bước xuống khỏi bè mà mặt sàn tre vẫn khô ráo, không nghiêng, không lắc. Anh Tư Mạnh nhảy xuống sau cùng, tay vỗ vỗ lên thành bè.
- Vững như sàn nhà. Tre già ngâm nước có khác.
Mẹ Sáu bưng ra một nồi chè đậu xanh lớn, phần thưởng của nhà bếp cho đội kết bè. Mấy người thợ ngồi bệt xuống sân đình, ăn chè trong bóng mát của hàng dừa. Út chen vào ngồi cạnh cha, tay cầm chén chè còn bốc khói.
- Cha. Mai mốt tới bữa lễ, con đứng ở đâu coi?
- Con đứng trên bờ với má. Giữ đèn ở đầu cầu tre. Việc của con chỉ có bấy nhiêu đó thôi, mà quan trọng lắm đó.
- Dạ. Con giữ đèn, con không chạy ra mé nước đâu.
Sáu đứa trẻ từng bị kéo trong mùa này đứng thành một nhóm gần đó. Bé Hoa cầm chén chè bằng hai tay. Khôi đứng cạnh nó, sắc mặt đã hồng hào trở lại. Tụi nó nhìn chiếc bè lớn giữa bãi đất mà không đứa nào tỏ vẻ sợ hãi.
Khôi bước tới trước mặt Thạch. Nó nói nhỏ, chỉ đủ cho anh nghe.
- Anh Thạch. Tới bữa lễ, em đứng trên bờ coi anh đưa nó lên nghen. Nó buông tay em ra bữa đó. Em không giận nó đâu.
- Ừ. Em đứng gần bè nhất cũng được. Đứng với ba má em, cho chắc chân.
Buổi chiều, cả xóm dọn sạch bến và sân đình. Người quét lá, người nhặt giấy đèn rách, người kiểm tra lại từng chiếc đèn hoa đăng treo trên sào tre. Mẹ Sáu đi một vòng quanh khu bếp, đếm lại số chén đũa và hai nồi cháo sẽ nấu trong ngày lễ.
Cha Hai kiểm tra chiếc ghe nhà lần cuối trong ánh nắng sắp tắt. Ông vuốt dọc mạn ghe, gõ nhẹ nghe tiếng gỗ, rồi gật đầu hài lòng. Thạch đứng bên cạnh cha, nhìn chiếc bè hoa đăng nằm yên trên bãi đất sạch sẽ, sẵn sàng cho ngày mai hạ thủy thử lần chót trước ngày lễ lớn.