MA DA BẮT HỒN Ở SÔNG TIỀN - Chương 41: Ngày Cuối Trước Khi Xuống Nước
Ngày 31/10/2017 bắt đầu ở xóm Bến Vàm từ rất sớm, khi trời còn chưa sáng hẳn. Lúc 08:00, sau một buổi sáng ăn chay thanh đạm theo lời dặn của sư thầy,…
Nội dung chương
Ngày 31/10/2017 bắt đầu ở xóm Bến Vàm từ rất sớm, khi trời còn chưa sáng hẳn. Lúc 08:00, sau một buổi sáng ăn chay thanh đạm theo lời dặn của sư thầy, Thạch có mặt ở bến sông để cùng cả xóm chạy một buổi tổng duyệt cuối cùng cho ngày lễ hôm sau. Không khí trong xóm ngày hôm nay khác hẳn mọi ngày trước: ít tiếng cười đùa hơn, nhiều sự lặng lẽ hơn, và trong từng công việc nhỏ nhất. Ai cũng làm bằng một sự cẩn trọng đặc biệt của những người biết rằng ngày mai là ngày quyết định của cả một câu chuyện dài mười năm.
Buổi tổng duyệt diễn ra theo đúng thứ tự của ngày lễ. Bè hoa đăng được kéo từ vị trí neo thử ra vùng nước lặng phía trên hố xoáy, neo lại bằng bốn sợi dây ở bốn góc theo đúng cách sẽ làm trong ngày mai. Các ghe hộ tống vào vị trí: ghe của ông Ba Lặn ở ngay phía trên miệng hố, ghe của anh Tư Mạnh ở phía ngoài làm nhiệm vụ giữ dây và quan sát, hai ghe phụ ở hai bên bè. Đội canh bến vào vị trí ở cả ba bến của xóm, vì trong ngày lễ, khi mọi người lớn đều dồn về khu vực bè, các bến còn lại vẫn phải có người canh giữ trẻ con cho tới tận khi buổi lễ kết thúc. Vị trí đứng của từng gia đình trên bờ cũng được trưởng xóm sắp xếp rõ ràng: các gia đình có trẻ bị kéo đứng ở hàng gần nhất phía bờ đông. Các cụ già và trẻ nhỏ của xóm đứng ở khoảng sân đình cao ráo phía sau, tất cả đều có thể nhìn thấy mặt nước nơi buổi lễ diễn ra mà không chen lấn nhau.
Ông Ba kiểm tra lần cuối toàn bộ dây an toàn của Thạch: sợi dây thừng chính nối từ thắt lưng của anh lên ghe của ông, các tín hiệu giật dây đã thống nhất giữa hai người. Một giật là đang ổn, hai giật là cần thêm dây, ba giật liên tục là kéo lên ngay lập tức bất kể đang ở giai đoạn nào dưới nước. Ông bắt Thạch nhắc lại từng tín hiệu ba lần cho tới khi anh thuộc nằm lòng, rồi ông mới gật đầu hài lòng. Ông nói thêm một điều cuối cùng trong buổi tổng duyệt, điều mà ông nói nhỏ chỉ đủ cho hai thầy trò nghe.
- Mai, khi con ở dưới đó, nếu nó nắm tay con rồi mà con cảm thấy nó kéo con xuống sâu hơn thay vì đi lên, con đừng hoảng. Nó có thể chỉ đang thử con lần cuối, coi con có bỏ tay nó ra vì sợ hay không. Con cứ giữ tay nó, giữ nhịp thở của con, giật dây một cái cho ông biết con vẫn ổn, rồi chờ. Một đứa trẻ thử người lớn lần cuối trước khi tin hẳn, nó sẽ tự quyết định rất nhanh. Ông tin là nó sẽ chọn đi lên với con, vì nó đã chờ ngày này lâu hơn bất cứ ai trong xóm này.
Buổi trưa, Thạch ăn một bữa cơm chay đạm bạc ở nhà cùng gia đình. Bà Sáu đã chuẩn bị sẵn mọi thứ cho phần cháo trắng và gạo muối của ngày mai, gạo được vo sạch để trong thúng, muối được rang khô theo đúng lệ cúng cô hồn. Nồi cháo lớn của nhà chùa gửi xuống đã được rửa sạch và để sẵn ở gian bếp. Ông Hai kiểm tra lại chiếc ghe của gia đình lần cuối, vì ngày mai ông sẽ là người chèo ghe đưa bà Sáu và phần đồ cúng ra bè trước giờ lễ. Thằng Út, sau biến cố ở bến cạn hôm qua, đã khỏe lại hoàn toàn. Nó được giao một nhiệm vụ quan trọng trong ngày lễ mà nó đã xin từ hôm ở sân đình: nó sẽ là người cầm chiếc đèn hoa sen màu hồng do chính tay nó làm. Đứng ở vị trí gần bè nhất trong hàng của các gia đình, và khi anh nó đưa người bạn dưới nước lên tới bè. Nó sẽ là đứa trẻ đầu tiên đặt chiếc đèn đó xuống mặt nước thả trôi ra giữa dòng. Như một món quà tiễn đưa của nó dành cho người đã từng kéo nó xuống nước hai lần trong mùa này mà chưa một lần làm nó bị thương nặng.
Buổi chiều, Thạch lên chùa Phước An lần cuối trước ngày lễ để nghe sư thầy Thích Minh Đức dặn dò những điều sau cùng. Thầy cho anh biết thầy sẽ có mặt ở bến từ đầu giờ chiều ngày mai, đích thân kiểm tra bàn cúng trên bè và đọc một thời kinh ngắn cầu an cho cả xóm trước khi Thạch xuống nước. Thầy cũng trao cho anh một lời dặn cuối cùng mà anh ghi nhớ sâu sắc trong lòng: ngày mai, ở dưới nước, anh không nên nói quá nhiều với đứa bé, chỉ cần gọi tên nó. Nói rõ mình tới đón nó lên bè, và giữ sự bình tĩnh trong từng cử động. Một đứa trẻ đã sợ hãi mười năm sẽ tin vào sự bình tĩnh của người đón nó hơn là tin vào bất cứ lời hứa dài dòng nào.
Khi Thạch rời chùa đi xuống con đường làng trong ánh chiều tà của ngày cuối cùng tháng mười, cả xóm Bến Vàm ở phía dưới kia đã lên đèn. Từng ngọn đèn dầu trong từng căn nhà ven sông lần lượt sáng lên trong bóng chiều đang xuống, và ở sân đình, hàng trăm chiếc đèn hoa đăng đang được xếp vào thúng theo từng đợt cho ngày mai. Những cánh hoa giấy đủ màu sắc khẽ lay động trong gió nhẹ của buổi chiều cuối thu. Anh đứng lại ở khúc đường cao nhất của làng, nhìn xuống toàn bộ xóm chài nhỏ bé của mình đang chuẩn bị cho ngày trọng đại nhất trong nhiều năm qua. Và anh cảm thấy một niềm xúc động lặng lẽ dâng lên trong lòng: mười năm trước, cũng những con người này, cũng xóm chài này, đã tiễn đưa một đứa trẻ bằng sự im lặng và lãng quên. Ngày mai, họ sẽ tiễn đưa đứa trẻ đó một lần nữa, lần này bằng ánh sáng, bằng tiếng kinh, bằng cháo trắng và bằng cả một cộng đồng đứng kín hai bên bờ sông gọi đúng tên nó.
Buổi chiều cuối cùng trước ngày lễ, Thạch đi một vòng qua các điểm chuẩn bị của xóm. Ở bãi bè, đội kết bè đang trét dầu chai lên các mối lạt lần cuối. Ở sân đình, đội hoa đăng của các bà đang kiểm tra từng chiếc đèn giấy, thay tim đèn mới cho những chiếc tim đã cháy dở.
Bà Tư ngồi ở đầu sân đình, tay thoăn thoắt gấp một chiếc đèn giấy mới. Thấy Thạch đi ngang, bà gọi anh lại gần.
- Đèn này bà làm cho phần cúng ở đầu bè. Giấy mỏng, thắp lên sáng dịu, không làm chói mắt đứa nhỏ.
- Dạ. Con cám ơn bà. Mai con đặt đèn của bà ở đầu bè, chỗ sáng nhất.
- Ừ. Đặt ở đó cho nó thấy đường mà lên.
Ở khu bếp dựng tạm sau đình, mẹ Sáu đang nếm lại nồi nước nấu cháo thử. Mấy người phụ nữ trong xóm đứng quanh, người rửa gạo, người lặt rau thơm, người đếm lại số tô chén mượn của các nhà.
- Gạo ngày mai phải vo trước khi trời sáng. Cháo nấu hai nồi lớn. Một nồi cúng trên bè, một nồi phát cho người coi lễ ở hai bên bờ.
- Dạ. Con đã ghi hết vào danh sách của chùa rồi má.
Thạch ghi thêm mấy dòng cuối vào cuốn sổ tay. Anh đi hết một vòng sân đình rồi quay về phía bến, đứng nhìn vùng nước lặng trên hố xoáy trong nắng chiều đang tắt dần. Mặt nước yên hoàn toàn, không một vệt bọt lạ, như đang giữ sức cho một ngày dài sắp tới.
Trước khi vào nhà ăn cơm, Thạch đứng lại ở sân đình thêm một lúc với anh Tư Mạnh. Hai người nhìn đội bếp dọn dẹp nồi niêu, nhìn đội hoa đăng treo những chiếc đèn cuối cùng lên sào tre dọc bến.
- Mai ghe của anh đậu phía tay phải bè. Anh nhớ giữ khoảng cách đều như bữa tổng duyệt nghen.
- Cậu yên tâm. Tụi anh tập tới thuộc lòng rồi. Mai chỉ việc làm đúng y như đã tập thôi.
Thạch gật đầu. Anh nhìn một lượt khắp sân đình đã sẵn sàng, rồi mới quay lưng đi về phía ngõ nhà trong bóng chiều vừa sụp xuống hẳn.
Ăn xong bữa cơm chay buổi tối, Thạch ngồi lại gian giữa với ông Ba. Ông Ba vừa đi kiểm tra vòng cuối ở bến về, áo còn đẫm sương đêm.
- Bè đã neo bốn dây ở vùng nước lặng trên hố. Ghe hộ tống vào đúng vị trí hết rồi. Tín hiệu dây thì con nhớ cho kỹ nè. Một giật là con ổn. Hai giật là thêm dây. Ba giật là kéo lên ngay, không bàn cãi.
- Dạ. Con nhớ. Một giật ổn, hai giật thêm dây, ba giật kéo lên.
- Ngày mai con ăn ngủ cho đàng hoàng. Không ra bến đêm nay nữa. Sức của con là vốn lớn nhất của buổi lễ ngày mai đó.
Ông Ba đứng dậy ra về. Cha Hai tiễn ông ra cổng rồi quay vào, khép cánh cửa tre lại. Trong nhà, mẹ Sáu đang gấp lại bộ đồ sạch cho Thạch mặc trong ngày lễ. Bà gấp từng nếp áo cẩn thận, đặt lên đầu chiếc khăn vải đựng vật phẩm.
Út mang chiếc đèn hoa sen màu hồng tới đặt cạnh khăn vải. Cánh đèn đã được nó sửa lại ngay ngắn từ chiều.
- Anh hai. Đèn của em nè. Mai em thả chiếc này trước hết nghen.
- Ừ. Em thả đầu tiên. Anh ở dưới nước nhìn lên sẽ thấy đèn của em trước hết.
Út cười rồi chạy vào buồng đi ngủ sớm theo lời mẹ dặn. Thạch ngồi lại một mình trước bàn thờ nhỏ. Anh nhìn cây cọc trúc gói trong vải mềm và dải lụa đỏ bảy gút nằm cạnh nhau trong ánh đèn dầu. Ngoài sân, gió sông thổi nhẹ qua hàng cau. Tiếng nước vỗ vào bờ đất nghe đều và chậm, như nhịp thở của một người đang ngủ yên trong đêm cuối cùng trước ngày hẹn lớn của cả xóm.