MA GIẤU TRONG BỤI TRE GAI - Chương 23: Can xăng ở đầu đê
Thức rời nhà cụ Tám lúc trời đã về khuya, đầu óc quay cuồng với những gì vừa nghe. Vong của một cô gái chết bom nằm năm mươi tư năm dưới gốc tre. Con…
Nội dung chương
Thức rời nhà cụ Tám lúc trời đã về khuya, đầu óc quay cuồng với những gì vừa nghe. Vong của một cô gái chết bom nằm năm mươi tư năm dưới gốc tre. Con trai anh đang ngồi trong bụi tre ấy, còn sống, bị giấu. Phải chờ trời sáng. Phải làm đúng lệ. Anh đi như người mộng du trên con đường làng quen thuộc, chân bước mà mắt cứ nhìn về phía bờ đê phía bắc, nơi bóng bụi tre đứng đen thẫm dưới bầu trời không trăng. Anh định về nhà nói hết cho vợ nghe, rồi tính chuyện vòng trực và buổi sáng ngày mai. Nhưng anh chưa kịp về tới ngõ nhà mình thì nghe tiếng người lao xao ở phía đầu đê, cùng ánh đèn pin quét loạn trong sương.
Anh chạy lên. Ở khoảng đất trống đầu bờ đê, Đỗ Văn Hùng đang đứng với hai thanh niên trong họ, người nào cũng cầm dao rựa sáng loáng. Dưới chân Hùng là một can nhựa màu xanh, loại can hai mươi lít, nắp còn ướt hơi xăng bốc lên hăng hắc trong gió lạnh. Mấy người làng đi rà về muộn đang đứng quanh, người cản miệng, người chỉ đứng nhìn vì không biết phải làm sao với cái khí thế hầm hầm của Hùng.
- Tre rậm thế này thì tìm thế nào cho thấy! - Hùng nói to, giọng đã có hơi men và hơi của hai đêm mất ngủ. - Đốt quang đi một lượt, lửa cháy sáng rực cả một vùng, cái gì nấp trong đó cũng phải lòi ra. Ma cỏ gì cũng sợ lửa, người xưa vẫn nói thế. Cứ đứng nhìn nhau thế này thì tới tết cũng không thấy thằng bé!
- Anh Hùng, anh bình tĩnh đã. - Một người làng nói. - Đêm hôm, lửa bén vào lũy tre lan ra cả làng thì sao?
- Lan đâu mà lan, mưa phùn cả tuần, tre ướt, chỉ cháy phần lá khô với cành ngoài thôi. Tôi tính cả rồi. Đốt vừa đủ sáng để nhìn vào trong. Ai cũng mệt rã rời rồi, cứ đi vòng vòng thế này là tự lừa nhau!
Thức đứng ở mép khoảng đất, nhìn can xăng dưới chân Hùng. Hơi xăng hăng xộc lên mũi anh. Trong một thoáng, một thoáng sau này anh không bao giờ tha thứ cho chính mình, anh thấy lời Hùng nói có lý. Đốt đi. Đốt cho sáng lên. Đốt cái bức tường gai chết tiệt đã nuốt con anh hai đêm nay mà cả làng bó tay. Tay anh đã hơi nhấc lên, miệng anh đã hơi hé ra, chỉ cần một cái gật đầu của người cha, hai thanh niên kia sẽ vác can xăng đi ngay. Anh mệt quá rồi. Anh vừa nghe một câu chuyện vượt quá sức chịu đựng của một người thợ mộc chỉ quen gỗ, quen bào, quen những thứ cầm nắm được. Lửa thì cầm nắm được. Lửa là thứ người sống làm chủ được.
- Thức! - Hùng nhìn thấy anh, gọi to. - Mày là cha nó, mày nói một câu đi. Đốt hay không đốt?
Mọi ánh mắt đổ dồn về phía Thức. Anh đứng chết lặng giữa vòng người, hơi xăng, ánh dao rựa, tiếng gió qua lũy tre. Trong đầu anh, tiếng cụ Tám ở nhà cụ lúc nãy vang lên chậm rãi, dặn anh chớ manh động trong đêm. Nhưng tiếng ấy bị một tiếng khác át đi, tiếng của chính anh gào lên từ hai ngày kiệt quệ: làm gì đi chứ, đứng yên thế này là giết con mày đấy.
Anh chưa kịp trả lời thì từ phía đường làng vang lên tiếng gậy gõ xuống mặt đất, gấp và đều, cùng tiếng dép lẹp kẹp chạy theo. Một người thanh niên vừa chạy đi báo tin đã quay lại, theo sau là cụ Tám chống gậy bước nhanh tới mức ít ai ngờ ở một ông già tám mươi hai tuổi. Trưởng thôn Bình đi ngay sau cụ, mặt căng thẳng, áo khoác còn chưa kịp cài khuy.
- Dừng lại! - Cụ Tám quát. Tiếng quát của ông già không lớn lắm vì hơi đã yếu, nhưng nó sắc và lạnh tới mức cả khoảng đất im phăng phắc. Ông chống gậy đứng trước mặt Hùng, chỉ thẳng cây gậy vào can xăng. - Ai cho các anh mang xăng ra đây?
- Cụ ạ, cháu chỉ muốn đốt quang bụi tre để sáng ra mà tìm. - Hùng hạ giọng một chút nhưng vẫn gân cổ. - Cháu lo cho thằng bé nhà Thức...
- Lo mà mang xăng tới nhà người ta đang giữ con mình à? - Cụ Tám ngắt lời, mắt không rời Hùng. - Nghe cho rõ đây, cả làng nghe cho rõ. Đứa trẻ đang bị giấu trong bụi tre ấy. Bụi tre lúc này là cái nhà đang giữ nó. Đốt bụi tre đêm nay là đốt nhà người ta đang giữ con mình. Theo lệ làng từ xưa, người bị giấu mà chỗ giấu bị đốt phá giữa đêm, vong hoảng, liên kết đứt loạn, đứa trẻ sẽ không bao giờ được thả ra nguyên vẹn nữa. Các anh đốt xong, sáng ra các anh tìm thấy cái gì trong tro, các anh tự đi mà nói với cha mẹ nó!
Không ai nói một lời nào. Hai thanh niên cầm dao rựa lặng lẽ hạ dao xuống, lùi lại một bước. Hùng đứng sững, can xăng dưới chân bỗng như nặng trĩu. Anh ta nhìn sang Thức, như chờ người cha nói đỡ một câu. Nhưng Thức lúc này đã tỉnh ra hoàn toàn. Mồ hôi lạnh túa đầy lưng anh dưới lớp áo ướt mưa. Anh vừa suýt gật đầu. Chỉ chậm một tiếng quát của ông già vài phút nữa thôi, chính anh, cha của đứa trẻ, đã suýt tự tay đóng sập đường về của con mình.
- Anh Hùng. - Thức lên tiếng, giọng khàn và run. - Cất xăng đi. Cụ nói đúng. Đêm nay không ai đốt gì hết.
Hùng cúi đầu, lặng lẽ xách can xăng lên đưa cho trưởng thôn. Bình nhận lấy, nói rõ trước mặt mọi người: can xăng này anh mang về cất ở nhà văn hóa thôn, khóa trong kho, sáng mai tính sau, không ai được tự ý lấy ra nữa. Rồi anh quay sang phân công ngay tại chỗ: từ giờ tới sáng, làng lập vòng trực quanh bờ đê và bụi tre, chia ca hai tiếng một, mỗi ca sáu người, có lửa trại nhỏ ở đầu đê. Tuyệt đối không ai mang dao rựa, xăng dầu tới gần bụi tre. Không ai tự ý chui vào bụi trong đêm. Ai trái lệnh, anh sẽ nói chuyện với xã.
Người làng tản ra theo phân công, tiếng nói chuyện rì rầm nhỏ dần. Hùng đứng lại cuối cùng, tay không, mặt hầm hầm vì vừa bị chặn vừa vì xấu hổ. Anh ta lẩm bẩm một câu gì đó về việc tốt mà bị mắng, rồi bỏ về trong bóng tối, dép lẹp kẹp trên mặt đê ướt. Không ai giữ anh ta lại. Đêm còn dài, và lòng tốt nóng nảy của anh ta, đêm nay, suýt nữa đã thành tai họa.
Trên đường về nhà báo lại cho vợ, Thức đi ngang qua nhà văn hóa thôn sáng đèn. Qua cửa sổ, anh thấy trưởng thôn Bình đang loay hoay khóa can xăng vào gian kho nhỏ ở cuối nhà, ghi thêm một dòng vào cuốn sổ trực đêm, nét chữ nguệch ngoạc vì mệt. Bình nhìn lên thấy Thức, chỉ gật đầu, không nói gì. Cái gật đầu ấy không trách móc, cũng không an ủi. Nó chỉ nói một điều đơn giản: chuyện đêm nay đã được chặn lại rồi, phần còn lại là chờ trời sáng. Thức gật đầu đáp lại rồi đi tiếp. Trong nhà anh, Liên đang ngồi bên mâm cơm đã nguội ngắt chờ chồng. Nghe anh kể lại chuyện can xăng bằng giọng đứt quãng, cô không thốt lên một lời nào. Cô chỉ đứng dậy, rót cho chồng cốc nước ấm, đặt vào tay anh và giữ tay mình trên tay anh một lúc lâu. Hai vợ chồng ngồi như thế giữa căn nhà vắng tiếng trẻ con, nghe tiếng mưa gõ mái tôn, mỗi người tự hiểu rằng đêm nay họ vừa đi qua một cái dốc mà chỉ lệch một bước là rơi.
Ở đầu đê, ca trực đầu tiên đã nhóm xong lửa. Sáu người ngồi quanh đống lửa nhỏ, áo mưa trùm kín, đèn pin tắt bớt cho đỡ tốn pin, thỉnh thoảng một người đứng dậy đi dọc đoạn đê một vòng rồi quay lại. Không ai nói tới chuyện xăng lửa nữa. Cụ Tám ngồi thêm một lúc với ca trực, dặn đi dặn lại hai điều: không ai được rời vòng trực mà đi một mình vào bụi tre, và dù nghe thấy bất cứ tiếng gì lạ cũng phải báo trưởng ca, không tự ý hành động. Nói xong, ông mới chống gậy về nhà nghỉ, bóng lưng gầy khuất dần trong sương. Người làng nhìn theo ông già, rồi nhìn sang bụi tre đen thẫm, trong lòng ai cũng hiểu đêm nay đã khác hẳn đêm trước: từ giờ, họ không còn tìm một đứa trẻ lạc nữa, họ đang canh một cánh cửa.
Khi khoảng đất chỉ còn lại mình Thức và bóng bụi tre đen sẫm trước mặt, anh ngồi bệt xuống bờ đê, hai tay ôm lấy đầu, gục mặt vào đầu gối. Vai anh rung lên. Anh không khóc thành tiếng, chỉ ngồi như thế rất lâu, nghe tiếng lửa trại của ca trực đầu tiên bắt đầu lách tách ở phía đầu đê và tiếng người làng nói chuyện khẽ khẽ với nhau trong sương. Anh vừa suýt tự tay đốt mất đường về của con mình. Ý nghĩ ấy nằm lại trong ngực anh như một hòn than, nóng và nặng, suốt cả đêm dài còn lại. Anh ngồi cho tới khi sương ướt đẫm hai vai áo, cho tới khi ca trực gọi nhau thay người lần đầu tiên. Rồi anh mới chậm rãi đứng dậy, phủi bùn trên quần và đi về phía đống lửa. Anh xin ngồi cùng vòng trực như một người làng bình thường, không nói thêm một lời nào về can xăng, về cái gật đầu suýt nữa của chính mình. Chỉ có anh biết, và từ nay anh sẽ nhớ mãi, rằng đường về của con anh đêm nay đã mong manh tới mức nào, và nó đã được giữ lại bởi tiếng gậy của một ông già gõ trên mặt đê trong sương.