MA GIẤU TRONG BỤI TRE GAI - Chương 25: Lời đồn và nén hương
Đêm thứ hai, ở nhà Thức, không ai ngủ. Liên ngồi ở gian giữa, dưới ánh đèn vàng, trước mặt là cuốn sổ học của con gái và một cây bút bi đã gần hết mực.…
Nội dung chương
Đêm thứ hai, ở nhà Thức, không ai ngủ. Liên ngồi ở gian giữa, dưới ánh đèn vàng, trước mặt là cuốn sổ học của con gái và một cây bút bi đã gần hết mực. Hạnh ngồi đối diện mẹ, tay ôm chiếc áo khoác nhỏ của em trai mà con bé đã ôm suốt từ chiều, thỉnh thoảng lại đưa lên ngửi như tìm một hơi quen thuộc còn sót lại trong vải. Ngoài ngõ, tiếng chân người làng đi trực đê thỉnh thoảng lại lẹp kẹp qua, rồi xa dần. Trong nhà chỉ còn tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ treo tường và tiếng mưa rất nhỏ trên mái.
Lời đồn trong làng đã lên tới đỉnh trong đêm nay. Liên biết hết, dù không ai nói thẳng vào mặt cô. Hàng xóm sang thắp hương ké và nói chuyện ở sân, giọng nhỏ mà không nhỏ tới mức người trong nhà không nghe thấy. Có người bảo vong ở bụi tre đầu đê đói hương khói mấy chục năm, nay đòi người thay. Có người bóng gió xa xôi rằng nhà Thức chắc có lỗi gì với người âm, chứ làng này bao nhiêu đứa trẻ chăn trâu qua bờ đê mỗi ngày, sao chỉ một mình con nhà ấy bị giữ. Có người còn nhắc lại chuyện Thức nhận đơn hàng gỗ gấp, mải làm tới tối muộn không để ý giờ con về, nói như thể mọi chuyện bắt đầu từ cái tội của người cha. Liên nghe hết. Cô ngồi trong nhà, nghe từng câu rơi vào tai mình như từng giọt nước lạnh nhỏ xuống gáy. Cô không ra sân cãi một lời nào. Không phải vì cô không đau, mà vì cô hiểu một điều đơn giản: người làng đang sợ, và người đang sợ thì cần một lý do để nói cho nhau nghe. Lý do ấy đúng hay sai, đêm nay không quan trọng bằng việc trời có sáng hay không.
Thay vì đáp trả, cô làm hai việc. Việc thứ nhất, cô đứng dậy, lấy ba nén hương trên bàn thờ gia tiên, châm lửa, cắm vào bát hương, rồi đứng lặng một lúc lâu trước di ảnh của ông bà. Khói hương bay lên mỏng và thẳng trong căn nhà kín gió. Cô khấn rất khẽ, khấn ông bà phù hộ cho con trai cô còn sống ở đâu đó được bình yên qua đêm nay. Cô khấn cả một điều mà chính cô cũng thấy lạ khi nghĩ tới. Nếu quả thật có một người đàn bà nào đó đã nằm lạnh lẽo dưới gốc tre mấy chục năm không ai hay biết, thì xin người ấy thương đứa trẻ. Xin người ấy giữ nó cho qua đêm, rồi mai trả nó về với cha mẹ nó. Cô khấn xong, tự mình cũng giật mình vì câu khấn ấy. Mới hai ngày trước, cô còn không tin trên đời có chuyện ma giấu. Đêm nay, cô đã đứng trước bàn thờ nhà mình mà nói chuyện với một người chết không quen biết như nói với một người hàng xóm khó tính mà mình phải nhờ cậy.
Việc thứ hai thực tế hơn, và là việc cô làm giỏi nhất trong cơn rối loạn này: nhớ lại và ghi chép. Cô bảo Hạnh ngồi thẳng dậy, hai mẹ con cùng nhau tính lại từng giờ của buổi chiều ngày mười ba, từ lúc Nam dắt trâu ra khỏi ngõ. Hạnh nhớ giờ giấc tốt hơn cô tưởng. Con bé kể rành mạch: em ra khỏi nhà lúc hơn bốn giờ chiều một chút, đàn trâu đi qua sân đình lúc trời còn sáng. Bạn chăn trâu cùng xóm về nhà trước lúc năm giờ kém vì nhà bạn ăn cơm sớm, còn em ở lại bãi cỏ ven đê vì đàn trâu nhà mình hôm ấy ham ăn ở đám cỏ mới. Tới khoảng năm giờ bốn mươi, đàn trâu bắt đầu tự lùa nhau về theo đường đê, đi qua bụi tre, qua sân đình, và về tới chuồng lúc sáu giờ mười lăm mà không có người đi cùng. Mỗi mốc giờ Hạnh nói ra, Liên đều ghi vào sổ, cẩn thận như ghi một biên bản. Tới dòng cuối cùng, ngòi bút của cô dừng lại lâu hơn mọi dòng khác. Cô viết chậm, nắn nót: mười bảy giờ bốn mươi, đàn trâu qua bụi tre.
Cô nhìn dòng chữ ấy một lúc lâu. Mọi mốc giờ trước nó đều bình thường như mọi buổi chiều khác trong làng. Mọi mốc giờ sau nó đều là hỗn loạn, tìm kiếm, nước mắt. Chỉ có dòng ấy nằm ở giữa, nhỏ và lặng, như một cánh cửa khép lại. Cô gấp trang sổ lại, tự nhủ sáng mai, việc đầu tiên, cô sẽ đưa tờ giấy này cho chồng. Không phải vì nó chứng minh được điều gì lớn lao. Mà vì nó là thứ duy nhất trong hai ngày qua mà gia đình cô làm được một cách chắc chắn, rõ ràng, bằng chính trí nhớ của người trong nhà. Trong lúc cả làng chạy theo xe tải, thầy bói và những lời đồn, tờ giấy giờ giấc này là mặt đất cứng duy nhất dưới chân cô.
Trong lúc ghi chép, có hai lần người trong xóm ghé qua nhà. Một lần là bà cụ hàng xóm mang sang nồi cháo đậu xanh, đặt xuống bàn, nắm tay Liên một lúc lâu mà không nói được câu nào ngoài câu ăn đi cho có sức. Một lần là chị dâu họ của Thức, người đã đi cùng Liên sang nhà thầy bói chiều hôm trước. Chị ghé vào báo nhỏ rằng tổ hướng nam đã quay về tay không, thầy bói phán sai rồi, và buổi lễ gọi vía hẹn sáng mai chắc cũng không ai còn bụng dạ nào mà làm nữa. Liên nghe, gật đầu, không trách thầy, cũng không trách mình. Cô chỉ thấy trong lòng nhẹ đi một góc kỳ lạ: vậy là từ giờ gia đình cô không còn phải chia trí nhớ và hy vọng ra làm nhiều hướng nữa. Mọi hướng đều đã đi hết. Còn lại duy nhất một chỗ mà chưa ai thật sự nhìn vào, cái chỗ mà chính cô đã đứng lên hỏi giữa buổi họp tối qua ở nhà văn hóa, cái chỗ mà cô đã hai lần đứng trước nó trong đêm nay. Cô không nói ý nghĩ ấy ra với chị dâu. Cô chỉ rót cho chị bát cháo, giục chị ăn rồi về nghỉ, mai còn nhiều việc.
Đợi người khách cuối cùng ra về, hai mẹ con lại ngồi vào bàn. Hạnh kể thêm vài chi tiết nhỏ mà ban đầu con bé tưởng không quan trọng: buổi chiều hôm ấy em trai nó có xin mẹ hai nghìn mua kẹo ở quán đầu làng mà không được. Nên lúc dắt trâu đi nó còn dỗi, đi rất nhanh, đàn trâu phải chạy theo. Nó hay giấu kẹo trong hốc bàn học, có gì ngon là để dành phần ngon nhất ăn sau cùng, tính ấy cả nhà ai cũng biết. Liên ghi cả những điều vụn vặt ấy vào góc trang sổ. Không phải vì chúng giúp tìm người. Mà vì trong một đêm mà cả làng bàn tán về con trai cô như bàn về một câu chuyện ma, cô muốn giữ lại trên giấy hình ảnh thật của nó. Đó là một thằng bé mười tuổi dỗi vì không được mua kẹo, ham ăn cỏ mới nên về muộn, để dành miếng ngon sau cùng. Một đứa trẻ thật, không phải một cái cớ cho lời đồn.
Gần sáng, Hạnh ngủ gục trên bàn, đầu gục xuống cánh tay, tay vẫn cầm chặt góc chiếc áo của em, không buông ra cả trong giấc ngủ chập chờn. Liên đứng dậy lấy chiếc chăn mỏng đắp lên vai con gái, vuốt lại mái tóc rối của con, lòng bỗng thắt lại vì một nỗi thương khác: đứa con gái mười sáu tuổi của cô, trong hai ngày, đã già đi thấy rõ. Nó không khóc trước mặt cha mẹ nữa. Nó ôm áo em, nó nhớ giờ giấc thay cả nhà, nó ngồi trực cùng mẹ suốt đêm như một người lớn. Liên ngồi xuống bên con, nhìn ra cửa sổ. Trời ngoài kia vẫn tối, nhưng là cái tối đã khác: tối của lúc sắp sáng, mỏng hơn, xám hơn.
Cô đứng dậy ra sân, định bụng ra ngõ xem vòng trực ở đầu đê đã thay ca chưa. Sân ướt mưa, lạnh buốt chân trần. Và đúng lúc ấy, từ phía chuồng gà nhà hàng xóm, tiếng gà gáy sớm nhất của ngày thứ ba vang lên, khàn và ngắn, rồi một con gà khác ở xóm dưới đáp lại. Liên đứng yên giữa sân nhà mình, ngẩng mặt lên trời. Mây vẫn đầy, mưa đã tạnh hẳn, phía đông sau lũy tre có một quầng sáng mờ đang lớn dần lên sau lớp mây dày.
Cô đứng giữa sân rất lâu, lâu hơn mức một người ra sân nghe gà gáy thường đứng. Trong hai ngày qua, cô đã khóc ở rừng keo, đã chạy theo từng tin báo, đã ngồi nghe từng lời đồn, đã đi hai vòng bờ đê trong sương mà không thấy gì. Cô mệt tới mức hai chân run nhẹ khi đứng yên. Nhưng tiếng gà gáy vừa rồi, nhỏ và khàn trong buổi sớm lạnh, bỗng làm cô thấy một điều rõ ràng: đêm, dù dài và nặng tới đâu, cũng phải hết. Người làng đã trực suốt đêm ngoài bờ đê. Chồng cô đang trên đường về nhà với tờ giấy giờ giấc sẽ được trao tay. Cụ già giữ lệ của làng đã hẹn một buổi sáng kiểm tra bằng mắt thường. Mọi sợi dây rời rạc của hai ngày qua, giờ đang cùng hướng về một buổi sáng duy nhất. Cô hít vào một hơi dài không khí lạnh của sân sau mưa, rồi quay vào nhà đánh thức Hạnh dậy rửa mặt. Cô tự tay đun lại ấm nước trên bếp, chuẩn bị cho một ngày mà cô linh cảm sẽ là ngày dài nhất trong đời làm mẹ của mình.
Ngày thứ ba đã tới. Cô quay vào nhà, cầm tờ giấy ghi giờ giấc lên tay, ngồi chờ chồng về để đưa cho anh. Trong lòng cô vừa run vừa có một thứ bình tĩnh rất lạ: dù hôm nay có chuyện gì xảy ra, tốt hay xấu, thì ít nhất nó cũng sẽ xảy ra dưới ánh sáng ban ngày, trước mắt mọi người. Nó sẽ không còn chìm trong bóng tối và lời đồn như hai đêm vừa qua nữa.