MA GIẤU TRONG BỤI TRE GAI - Chương 27: Tiếng nhai trong đêm trực
Khoảng bốn giờ rưỡi sáng, khi ca trực cuối cùng ở bờ đê vừa ổn định chỗ ngồi quanh đống lửa, Liên mang ấm chè nóng và vài gói bánh từ nhà ra cho vòng…
Nội dung chương
Khoảng bốn giờ rưỡi sáng, khi ca trực cuối cùng ở bờ đê vừa ổn định chỗ ngồi quanh đống lửa, Liên mang ấm chè nóng và vài gói bánh từ nhà ra cho vòng trực. Cô không ngủ được. Sau khi Hạnh ngủ gục trên bàn, cô ngồi một mình trong nhà nghe tiếng đồng hồ và tiếng mưa tạnh dần, và cuối cùng cô quyết định ra đê. Không phải để tìm, vì tìm bằng cách nào trong bóng tối cô đã làm hết rồi. Cô ra vì ở nhà một mình với bốn bức tường và bàn thờ nghi ngút khói làm cô ngạt thở. Còn ở đây, ít nhất cô được ở gần cái chỗ mà chồng cô và cụ Tám đều tin là con cô đang ở đó, dù tin ấy chưa có gì chứng thực ngoài lời của một ông già và trực giác của một người mẹ.
Người trực đón ấm chè, cảm ơn rối rít, rót ra từng chén nhỏ chuyền tay nhau. Liên xin ngồi lại ở ca cuối này, ở mép ngoài vòng lửa, không làm phiền ai. Trưởng ca gật đầu, kéo cho cô một chiếc ghế nhựa thấp. Cô ngồi xuống, hai tay vòng quanh đầu gối, nhìn vào bụi tre đen sẫm ở phía bên kia quãng đê. Đống lửa lách tách. Nước chè bốc khói. Người trực nói chuyện rất khẽ về những việc tầm phào để giữ tỉnh táo: giá cám, chuyện con trâu nhà ai sắp đẻ, chuyện đường làng sắp được đổ lại bê tông. Những câu chuyện bình thường ấy, giữa một đêm không bình thường, nghe vừa ấm vừa xót.
Rồi vào một lúc mà tất cả mọi người cùng im lặng một cách tình cờ, không ai nói câu nào, chỉ có tiếng lửa và tiếng gió rất nhẹ, Liên nghe thấy nó.
Từ phía bụi tre, rất khẽ, đều đặn, vang lên một thứ tiếng mà cô không lẫn đi đâu được: tiếng nhai. Không phải tiếng lá cọ, không phải tiếng gió. Là tiếng của một cái miệng đang nhai chậm chạp một miếng ăn khô cứng, nhai, ngừng, rồi lại nhai, theo một nhịp đều và chậm tới mức không giống nhịp ăn uống của người đang đói, mà giống nhịp của một người đang ăn trong giấc ngủ. Âm thanh nhỏ tới mức nếu vòng trực đang nói chuyện, chắc chắn không ai nghe thấy. Nó chỉ lọt ra được trong đúng quãng im lặng hiếm hoi ấy, như một nhịp nhai vẫn diễn ra suốt hai đêm nay sau bức tường gai, chỉ chờ một lúc thật tĩnh để chạm tới tai người ở ngoài.
Liên cứng người. Cô níu chặt lấy tay người trực ngồi bên cạnh, một thanh niên trong xóm, và nói gần như thì thầm, giọng run tới mức suýt không thành tiếng:
- Nghe không? Có tiếng nhai. Trong bụi tre có tiếng nhai.
Người thanh niên ngẩng đầu, nín thở, nghiêng tai về phía bụi tre. Cả vòng trực cũng im lặng theo, mấy khuôn mặt cùng quay về một hướng trong ánh lửa bập bùng. Họ nghe. Một giây. Năm giây. Mười giây. Gió nổi lên một cơn nhẹ, lá tre khô trên cao cọ vào nhau xào xạc, tiếng dế ở bãi cỏ phía dưới đê râm ran trở lại sau cơn gió, và đâu đó trong bụi rậm ven đường có tiếng chuột đồng chạy sột soạt. Tiếng nhai, nếu quả thật nó từng ở đó, đã chìm mất vào trong mớ âm thanh ban đêm ấy, không quay lại nữa.
- Chắc tiếng dế với chuột đồng trong bụi đấy cô ạ. - Người thanh niên nói, giọng nhẹ nhàng mà chắc chắn, như người đang an ủi một người mẹ đã quá mệt. - Đêm nào ở bờ đê chả có đủ thứ tiếng. Cô thức hai đêm rồi, tai nó hay nghe nhầm lắm. Cháu ngồi đây từ đầu ca mà có nghe thấy gì lạ đâu.
Mấy người khác cũng gật đầu phụ họa, người thì bảo trong bụi tre đầy chuột và chim đêm, người thì bảo có khi là tiếng nước nhỏ giọt từ lá xuống. Không ai cười cô, không ai khó chịu. Họ chỉ đơn giản là không nghe thấy điều cô nghe thấy, và trong một đêm mà ai cũng kiệt sức, lời giải thích bình thường nhất luôn thắng. Liên không cãi. Cô biết cãi cũng vô ích: cô không chứng minh được gì, và chính cô, nếu bình tĩnh lại, cũng không dám chắc một trăm phần trăm vào đôi tai đã hai đêm không ngủ của mình. Cô rút tay về, gật đầu, nói khẽ một câu cho qua chuyện rằng chắc cô nghe nhầm thật. Nhưng tiếng nhai ấy không rời khỏi đầu cô. Nó ở lại đó, đều đặn và chậm rãi, suốt quãng thời gian còn lại của ca trực, và suốt quãng đường cô đi bộ về nhà khi trời bắt đầu sáng hẳn.
Suốt quãng thời gian còn lại của ca trực, Liên ngồi im hơn hẳn. Cô nghe mọi thứ khác hẳn lúc trước: tiếng củi nổ trong lửa, tiếng chén chè đặt xuống mặt ghế, tiếng một người trực ho khan, tiếng chó nhà ai sủa xa ở xóm dưới. Tai cô, sau khi bắt được thứ tiếng kia một lần, cứ tự động căng ra hướng về phía bụi tre mỗi khi vòng người im lặng, như một người nghe trộm một cuộc trò chuyện ở phòng bên mà chỉ nghe được đúng một câu đầu tiên. Nhưng tiếng nhai không trở lại, hoặc nó vẫn ở đó mà bị lớp âm thanh của đêm che khuất, cô không phân biệt được nữa. Có một lúc, cô định đứng dậy đi sát tới rìa bụi tre để nghe cho rõ, nhưng cô nhớ lời chồng kể về cái dốc can xăng lúc nửa đêm, nhớ lời cụ Tám dặn không ai được manh động trong đêm, và cô ngồi lại. Cô tự nhủ nếu cô nghe đúng, trời sáng sẽ trả lời thay cô. Nếu cô nghe nhầm, một đêm chờ đợi nữa cũng không làm mất thêm điều gì. Sự tự nhủ ấy giúp cô ngồi yên, nhưng nó không xóa được cảm giác day dứt mơ hồ rằng mình vừa chạm vào một sự thật bằng đầu ngón tay rồi lại buông ra.
Khi ca trực cuối bắt đầu thu dọn, trời đã sáng rõ. Người làng gấp ghế, dập lửa, dồn tro lại một góc đê cho khỏi bén vào cỏ khô. Liên giúp một bà trong tổ rửa ấm chè ở mương nước ven đường, nước lạnh buốt làm tay cô tê đi. Bà ấy hỏi cô đêm qua ngủ được chút nào không, cô lắc đầu, bà chép miệng bảo làm mẹ thì thế, con chưa về nhà thì mắt không nhắm lại được đâu. Hai người đàn bà đứng bên mương nước trong ánh sáng xám của buổi sớm, nói với nhau những câu ngắn ngủn như thế. Rồi Liên xách ấm chè rỗng đi về phía làng, chân bước chậm vì hai ngày đi bộ quá nhiều đã làm bắp chân cô đau nhức từng cơn.
Về tới nhà, Thức cũng vừa từ vòng trực ở đoạn đê phía nam quay về, áo ướt sương, mặt hốc hác. Liên rót nước cho chồng, và trong lúc hai vợ chồng ngồi ở bậc cửa ăn vội mỗi người một củ khoai luộc nguội, cô kể lại cho anh nghe tiếng nhai trong bụi tre. Cô kể chậm rãi, không thêm thắt, kể cả chi tiết mọi người gạt đi thế nào. Thức nghe xong, im lặng một lúc, rồi anh cũng gạt đi, nhẹ nhàng như người thanh niên ở vòng trực:
- Chắc em mệt quá. Đêm ở bờ đê thiếu gì tiếng lạ. Nếu trong ấy có động tĩnh gì thật, chó với người trực hai đêm nay đã biết rồi.
Cô nhìn chồng, không giận. Anh nói câu ấy bằng cái giọng của một người đã không còn sức để hy vọng thêm một lần hụt nữa. Cô hiểu. Chính cô cũng đã tự gạt mình như thế ở bờ đê. Hai vợ chồng ăn hết củ khoai, đứng dậy chuẩn bị cho buổi họp mở rộng tìm kiếm ngày thứ ba ở nhà văn hóa. Cả hai đều không hề biết rằng mình vừa cùng nhau đi qua cơ hội nhận ra con sớm hơn vài giờ, bằng chính đôi tai của người mẹ.
Sau này, khi mọi chuyện đã qua, Liên sẽ còn quay lại giây phút ở bậc cửa buổi sáng hôm ấy nhiều lần trong đầu. Cô sẽ tự hỏi nếu lúc ấy cô cương quyết hơn một chút, nếu cô bắt chồng phải ra bụi tre ngay cùng cô, liệu con cô có được ra sớm hơn vài giờ hay không. Nhưng đó là câu hỏi của người đã biết kết quả. Còn trong buổi sáng ngày thứ ba ấy, cô chỉ là một người mẹ hai đêm không ngủ, vừa nghe một thứ tiếng không ai khác nghe thấy, đứng trước một người chồng cũng kiệt sức như mình. Không ai trong hai người có lỗi. Họ chỉ là người thường, đứng ở phía ngoài của một bức tường gai, trong khi sự thật ngồi ở phía trong, im lặng và không thể gọi tên. Ý nghĩ ấy, về sau, chính là thứ giúp cô tha thứ cho chính mình, và giúp cô hiểu vì sao cả làng, với từng ấy con người và từng ấy cây đèn, đã đi qua con trai cô suốt hai đêm trời mà không một ai hay biết.
Mặt trời lên hẳn. Ánh sáng ban ngày tràn qua lũy tre, xuống mặt đê, xuống sân nhà. Tiếng làng buổi sáng nổi lên khắp nơi: tiếng mở cổng, tiếng gọi nhau í ới, tiếng xe máy nổ máy đi chợ sớm. Trong cái ồn ào trong trẻo ấy của một ngày mới, tiếng nhai không còn ai nghe thấy nữa. Nó rút về sau bức tường gai, chờ một đôi tai khác, vào một lúc khác, trong ánh sáng khác. Và nó không phải chờ lâu. Ngay trong buổi sáng hôm ấy, ở một đầu khác của bờ đê, một người đàn ông dậy sớm đi cắt cỏ cho đàn bò nhà mình đang sửa soạn liềm và bao tải, sắp bước ra khỏi ngõ trong sương sớm. Ông đi theo đúng cái nhịp sinh hoạt bình thường nhất của làng quê, mà không hề biết rằng chính sự bình thường ấy sắp phá vỡ hai ngày bế tắc của cả làng An Phú.