MA GIẤU TRONG BỤI TRE GAI - Chương 37: Bà Gái nhận ra chiếc nhẫn
Đường sang làng Xuân Đài chỉ bốn cây số mà Liên thấy dài hơn mọi quãng đường cô đi trong mấy ngày tìm con. Sáng ngày mười tám tháng mười một, trời vẫn…
Nội dung chương
Đường sang làng Xuân Đài chỉ bốn cây số mà Liên thấy dài hơn mọi quãng đường cô đi trong mấy ngày tìm con.
Sáng ngày mười tám tháng mười một, trời vẫn mưa phùn. Cụ Tám ngồi ở ghế sau xe máy của một người cháu trong làng, áo mưa khoác kín, gậy tre dựng dọc theo chân. Liên đi một xe khác phía sau, trong túi áo cô là tập ảnh chụp hiện vật mà Đức gửi kèm theo đường thôn, đựng trong một bìa hồ sơ bọc nilon cho khỏi ướt. Trưởng thôn Xuân Đài đã được liên hệ từ chiều hôm trước. Người ta nhắn lại rằng ông Khôi hiện không có nhà, ông sang ở nhà con gái ở xã bên từ đầu tuần, phải mai kia người nhà mới đón về được. Nhưng có một người khác ở Xuân Đài mà phía An Phú nên gặp trước, một người bạn thân còn sống của cô gái họ Đào năm xưa. Bà Nguyễn Thị Gái, bảy mươi sáu tuổi, nhà ở gần chợ làng.
Liên nghe tên bà Gái suốt quãng đường đi mà trong lòng cứ thấp thỏm. Cô sắp mang một câu chuyện tới gõ cửa nhà một người già, một câu chuyện có thể làm sống lại nỗi đau đã yên suốt năm mươi tư năm trong một gia đình khác. Nhà cô vừa trải qua ba ngày như thế, ở một quy mô nhỏ hơn rất nhiều, và kết thúc của nhà cô là một đứa trẻ trở về còn sống. Còn câu chuyện cô mang sang Xuân Đài hôm nay, kết thúc của nó đã nằm yên dưới đất từ năm một chín bảy mươi hai.
Nhà bà Gái là một ngôi nhà cấp bốn nhỏ, mái ngói đã rêu, sân gạch lúc nào cũng quét sạch. Bà ra đón khách ở hiên, tóc bạc búi gọn, áo len nâu, tay cầm tràng hạt gỗ. Trưởng thôn Xuân Đài đi cùng, giới thiệu qua loa rằng đây là cụ Tám bên An Phú và chị Liên, có việc cũ muốn hỏi thăm bà. Bà Gái nhìn cụ Tám một lúc lâu, như cố nhớ một gương mặt trong ký ức rất xa, rồi bà gật đầu chậm rãi.
- Tôi nhớ ông. - Bà nói. - Năm ấy ông ở sân đình bên ấy. Tôi là một trong những người đi theo nhà họ Đào sang tìm con Mùi.
Cụ Tám chắp tay, cúi đầu chào bà như chào một người đồng cảnh cũ.
- Bà còn nhớ được thế là quý lắm. Hôm nay chúng tôi sang, không phải để khơi lại chuyện buồn không đâu. Là vì bên làng tôi vừa có một việc, dính tới một vật cũ, cần bà xem giúp có phải vật của người quen cũ không.
Bà Gái mời khách vào nhà, rót nước chè xanh còn nóng. Căn nhà nhỏ thơm mùi dầu gió và mùi hương trầm thoang thoảng từ bàn thờ ở gian giữa. Liên ngồi ở mép ghế, hai tay đặt lên bìa hồ sơ trên đùi, chờ cụ Tám mở lời cho đúng trình tự của người già nói chuyện với người già. Cô không chen vào. Việc này phải đi qua ký ức của họ trước, rồi mới tới lượt những tờ ảnh trong tay cô.
Cụ Tám kể chậm rãi. Cụ kể rằng làng An Phú vừa tìm thấy một đứa trẻ bị giấu trong bụi tre ở đầu đê, kể rằng khi bế đứa trẻ ra, người ta móc được từ miệng nó một vật. Cụ không kể chuyện ghê rợn, cụ chỉ nói gọn những gì cần nói. Một mẩu xương ngón tay người. Trên mẩu xương còn đeo một chiếc nhẫn đồng đã gỉ.
Tới đó, tay bà Gái đang lần tràng hạt bỗng dừng lại.
- Nhẫn đồng à? - Bà hỏi, giọng bà đổi hẳn. - Nhẫn trơn phải không ông? Mặt trong có khắc chữ không?
Cụ Tám quay sang nhìn Liên. Liên hiểu ý, cô mở bìa hồ sơ, lấy tập ảnh ra, nhưng trước khi đưa ảnh, cụ Tám nói trước một câu bằng lời, đúng như cách xã đã mô tả trong thông báo.
- Mặt trong nhẫn khắc hai chữ lồng, chữ M trong chữ T.
Mặt bà Gái xám đi ngay trước mắt Liên.
Bà đặt tràng hạt xuống bàn, hai tay bà bắt đầu run, run thật sự, đến mức bà phải siết hai bàn tay vào nhau, đặt lên đùi, mới giữ được cơn run. Bà nhìn chằm chằm vào khoảng không giữa căn nhà một lúc, như đang nhìn một người nào đó đang đứng ở đó mà không ai khác thấy được. Rồi bà nói, tiếng bà nghẹn lại ở chữ đầu tiên.
- Chữ M là Mùi. Con Mùi. Chữ T là thằng Tâm, người yêu nó.
Liên thấy sống lưng mình lạnh đi dù trong nhà không có gió.
- Cặp nhẫn ấy đặt làm ở lò đồng đầu chợ Xuân Đài năm sáu chín. - Bà Gái kể tiếp, từng câu một đứt quãng vì hơi thở. - Thằng Tâm nó dành dụm mãi mới đặt được một cặp. Đồng thôi, mà nó quý như vàng. Nó tặng con Mùi một chiếc, nó giữ một chiếc. Con Mùi đeo ở ngón áp út tay trái, đeo không rời. Tắm nó cũng không tháo. Nó bảo tháo ra là mất vía của nhau. Tôi là bạn thân với nó từ bé, chuyện ấy chỉ có tôi với nó biết tường tận. Nhà nó thì ông Khôi biết một ít, còn cha mẹ nó ngày ấy không ưng thằng Tâm vì nhà thằng Tâm nghèo, nên con Mùi giấu.
Cụ Tám gật đầu rất khẽ, không ngắt lời bà.
- Bà còn nhớ gì về chiếc nhẫn của cô Mùi nữa không? - Liên hỏi nhẹ, lần đầu tiên cô lên tiếng từ lúc vào nhà. - Một dấu vết gì riêng, để sau này đối chiếu cho chắc ấy ạ.
Bà Gái nhắm mắt lại. Những ngón tay run run của bà lần lại tràng hạt trên bàn như lần tìm một hạt ký ức. Rồi bà mở mắt ra, nói rõ ràng một chi tiết mà Liên nghe xong phải cúi xuống ghi ngay vào cuốn sổ nhỏ mang theo, vì cô biết chi tiết này nặng đến mức nào.
- Cuối năm bảy mươi, con Mùi đánh rơi chiếc nhẫn vào cạnh đá ở bờ giếng đình làng này. Nó khóc một buổi chiều. Nhẫn đồng không vỡ, nhưng mép nhẫn mẻ mất một miếng nhỏ, bằng đầu hạt gạo ấy. Từ đấy mỗi lần nó xoay chiếc nhẫn trên tay, ngón tay nó lại chạm vào đúng cái vết mẻ ấy. Nó bảo quen tay rồi, không có vết mẻ lại thấy thiếu.
Liên mở tập ảnh, chọn tấm ảnh chụp cận chiếc nhẫn mà Đức đã chụp ở xã hôm trước, hai tay đưa cho bà Gái. Trong ảnh, dưới ánh đèn chụp, vành nhẫn đồng gỉ xanh hiện rõ, và ở một chỗ trên mép nhẫn, có một vết khuyết nhỏ, gọn, như bị một vật cứng làm sứt đi từ rất lâu.
Bà Gái cầm tấm ảnh bằng cả hai tay. Bà nhìn rất lâu. Môi bà mấp máy không thành tiếng. Rồi một giọt nước mắt rơi xuống mép tấm ảnh bọc nilon, trượt đi.
- Đúng nó rồi. - Bà nói. - Đúng vết mẻ của nó rồi. Ông trời ơi, năm mươi tư năm.
Bà ôm tấm ảnh vào ngực như ôm một vật của người thân vừa đi xa về, ngồi khóc không thành tiếng, vai run lên từng đợt. Trưởng thôn Xuân Đài ngồi bên khẽ đặt tay lên vai bà. Cụ Tám im lặng cúi đầu. Liên cũng khóc theo, không lau, để nước mắt tự chảy. Cô hiểu giọt nước mắt này không giống nước mắt của nhà cô mấy ngày trước. Nhà cô khóc vì tìm lại được người sống. Bà Gái khóc vì cuối cùng, sau hơn nửa đời người, bạn của bà đã có một dấu vết đầu tiên để người ta đi tìm phần còn lại.
Khóc một lúc, bà Gái lau mắt, tự rót thêm chén nước, uống một ngụm cho giọng trở lại. Bà kể thêm mấy điều, kể như trút ra những thứ đã giữ trong lòng từ thời con gái. Rằng Mùi hiền, gánh hàng giỏi, đi bán hàng xén các làng quanh vùng, ai cũng quý. Rằng sau ngày bom ấy, nhà họ Đào đi tìm khắp các làng, sang tận An Phú đứng ở sân đình khóc. Rồi họ về lập giấy báo tử ghi mất tích. Mấy năm sau mới lập được mộ gió, vì mãi vẫn nuôi một tia hy vọng mơ hồ là con gái lưu lạc ở đâu đó chưa về. Rằng ông Khôi, anh trai của Mùi, là người thắp hương cho mộ gió ấy đều đặn nhất nhà, năm nào giỗ cũng làm một mâm cơm nhỏ, đặt thêm một bát đũa cho em gái ở chỗ trống đầu bàn.
- Nó nằm ở bên làng các ông thật à? - Bà Gái hỏi cụ Tám, giọng bà đã bình tĩnh hơn mà vẫn còn run ở cuối câu.
- Chúng tôi chưa dám nói chắc chữ nằm. - Cụ Tám đáp, thành thật. - Mới có chiếc nhẫn và mẩu xương đi ra từ bụi tre. Muốn nói chắc, phải có lời của ông Khôi, phải đối chiếu giấy tờ của xã bên này, rồi mới xin phép đào. Hôm nay sang, trước là để bà nhận diện giúp, sau là để nhờ bà, khi ông Khôi về, bà nói đỡ với ông ấy một câu cho ông ấy đỡ choáng. Người anh trai nghe tin em gái từ miệng người bạn của em mình, vẫn hơn là nghe qua giấy tờ của xã.
- Tôi nói. - Bà Gái gật đầu ngay. - Tôi sẽ sang nhà nó ngay khi nó về. Cái việc này, để tôi mở lời trước cho.
Trước khi ra về, bà Gái đứng dậy, đi tới bàn thờ trong nhà thắp một nén hương. Khói hương bay lên mỏng và thẳng trong căn nhà yên tĩnh. Bà khấn khẽ mấy câu mà khách không nghe rõ, chỉ nghe được hai chữ cuối là tên của bạn mình. Rồi bà quay lại, nắm chặt lấy tay Liên bằng hai bàn tay già vẫn còn hơi run.
- Con bé ấy nó hiền lắm. - Bà nói, nhìn thẳng vào mắt Liên, tay vẫn nắm chặt không buông. - Nó chỉ cần có người nhớ tới nó thôi, cháu ạ.
Liên gật đầu, không nói được gì thêm, chỉ nắm lại tay bà thật chặt rồi mới buông ra.