MA GIẤU TRONG BỤI TRE GAI - Chương 38: Ông Khôi xem ảnh chiếc nhẫn
Ông Khôi về tới nhà mình ở làng Xuân Đài vào cuối buổi chiều ngày mười tám tháng mười một, khi trời đã bắt đầu nhá nhem. Người con gái út đón ông từ xã…
Nội dung chương
Ông Khôi về tới nhà mình ở làng Xuân Đài vào cuối buổi chiều ngày mười tám tháng mười một, khi trời đã bắt đầu nhá nhem.
Người con gái út đón ông từ xã bên về bằng xe máy, đi chậm hết mức có thể trên con đường làng ướt mưa. Ông ngồi sau, một tay bám vào tay vịn, một tay ôm chiếc túi vải đựng mấy bộ quần áo và hộp thuốc huyết áp. Tám mươi tuổi, đi ở nhà con gái mấy hôm là ông đã nhớ nhà mình đến bồn chồn. Căn nhà thờ họ Đào ở gần đình này là nơi ông sinh ra, nơi cha mẹ ông nằm xuống, nơi bàn thờ em gái ông khói hương chưa bao giờ tắt hẳn trong năm mươi tư năm qua. Người già như ông, đi đâu xa vài ngày cũng chỉ mong về đúng chiếc giường của mình.
Bà Gái đã sang nhà ông từ trước khi xe về tới ngõ.
Bà ngồi ở gian giữa, bên cạnh người cháu họ đang trông nhà, mặt bà có vẻ gì khác thường làm ông Khôi vừa bước qua ngưỡng cửa đã nhận ra ngay. Bà Gái không phải người hay sang nhà ông vào giờ này. Bà sang, lại ngồi chờ, lại nhìn ông bằng ánh mắt của người có chuyện phải nói mà chưa biết mở lời thế nào, thì chuyện ấy không thể là chuyện thường.
- Có việc gì thế bà? - Ông đặt túi xuống, chống gậy ngồi vào ghế đối diện.
Bà Gái không vòng vo lâu. Bà là người đã hứa với phía An Phú sẽ mở lời trước, và bà giữ lời theo cách của người già nói với người già, chậm rãi, đặt từng viên gạch một cho người nghe bước lên mà không hụt chân. Bà kể rằng bên làng An Phú, sáng chủ nhật vừa rồi, người ta tìm thấy một đứa trẻ mất tích ba ngày ngồi trong bụi tre gai ở đầu đê. Rằng khi bế đứa trẻ ra, người ta tìm thấy trong miệng nó một vật. Rằng vật ấy bây giờ đang ở xã, có biên bản, có ảnh chụp. Và rằng hôm qua, cụ Tám bên An Phú cùng mẹ đứa trẻ đã sang đây, tìm tới nhà bà trước, vì có một chi tiết trên vật ấy cần người quen cũ của em gái ông xác nhận.
- Của con Mùi à, bà? - Ông Khôi hỏi ngay, giọng ông khàn đi một cách đột ngột.
Bà Gái gật đầu. Bà không nói thêm chữ nào nữa. Bà chỉ nhìn ông, và trong ánh nhìn ấy có đủ mọi điều cần nói. Ông Khôi ngồi lặng đi rất lâu. Ngoài sân, tiếng mưa phùn rơi trên tàu lá chuối nghe rào rào từng đợt. Người con gái út của ông từ bếp đi lên, định nói gì đó, thấy không khí trong nhà thì lặng lẽ lui xuống bếp, đóng khẽ cánh cửa bếp lại và không hỏi thêm câu nào.
Sáng hôm sau, đoàn người An Phú tới nhà ông đúng như đã hẹn qua trưởng thôn hai làng.
Cụ Tám đi đầu, chống gậy bước chậm qua sân gạch ướt. Liên đi bên cạnh, tay cầm bìa hồ sơ. Sau cùng là anh Đức, công an viên xã An Phú, mang theo tập ảnh chụp vật chứng có đóng dấu xác nhận của xã và bản sao biên bản tiếp nhận. Trưởng thôn Xuân Đài cũng có mặt, ngồi ở vị trí chủ nhà tiếp khách cùng họ. Căn nhà thờ họ Đào sáng hôm ấy đông người mà yên tĩnh lạ thường, như thể mọi người đều tự biết phải nói khẽ trong căn nhà này, ngày hôm nay.
Ông Khôi ngồi ở ghế giữa, lưng dựng thẳng, hai bàn tay chồng lên nhau trên đầu gậy dựng trước mặt. Ông đã thay bộ quần áo tề chỉnh nhất của mình, áo sơ mi cũ cài kín cúc, như người đi dự một việc hệ trọng. Và đúng là việc hệ trọng. Với ông, đây có thể là buổi sáng hệ trọng nhất trong quãng đời còn lại.
Đức mở tập hồ sơ, đặt tấm ảnh chụp chiếc nhẫn lên bàn, trước mặt ông Khôi, rồi nói rõ bằng giọng thủ tục mà vẫn giữ được sự trân trọng cần thiết.
- Thưa bác, đây là ảnh chụp hiện vật do xã An Phú tiếp nhận hôm mười sáu tháng mười một. Một chiếc nhẫn đồng, mặt trong khắc chữ lồng. Xã mời bác xem và cho ý kiến nhận diện. Bác cứ xem thong thả, không có gì phải vội.
Ông Khôi cúi xuống.
Tấm ảnh nằm trên mặt bàn gỗ đã lên nước bóng vì nhiều năm lau chùi. Trong ảnh, chiếc nhẫn đồng gỉ xanh được chụp cận, đặt trên nền vải trắng của bàn làm việc ở xã. Ông Khôi nhìn nó một lúc bằng mắt thường, rồi lấy kính lão trong túi áo ra đeo lên, cúi sát xuống hơn nữa. Ngón tay già của ông, run run theo một nhịp mà ông không kìm lại được, đưa ra chạm nhẹ lên bề mặt tấm ảnh, đúng vào vành nhẫn trong ảnh, như chạm vào chính chiếc nhẫn thật.
Rồi ngón tay ông dừng lại ở một điểm trên mép nhẫn. Ở đó, trong ảnh, có một vết khuyết nhỏ.
- Vết mẻ này.
Tiếng ông bật ra khẽ đến mức người ngồi xa một chút có lẽ không nghe thấy. Nhưng cả căn nhà đang im lặng đến mức ai cũng nghe thấy.
- Vết mẻ này, nó khóc mất một buổi chiều vì cái vết mẻ này.
Ông ngẩng lên. Mắt ông đã đỏ hoe sau cặp kính lão, nhưng giọng ông, lạ thay, lại rõ ràng và chắc chắn hơn bất cứ lúc nào từ lúc đoàn người bước vào nhà.
- Nhẫn của em gái tôi. Đào Thị Mùi. Tôi nhận ra nó.
Cụ Tám ngồi đối diện khẽ thở ra một hơi dài, như người vừa đặt xuống được một gánh đã mang trên vai từ rất lâu. Liên ngồi bên, hai tay nắm chặt bìa hồ sơ, mắt cô cũng đỏ lên. Đức gật đầu, mở sổ, ghi lại lời nhận diện của ông vào biên bản làm việc của buổi sáng hôm ấy, đọc lại từng chữ cho ông nghe trước khi mời ông ký.
Nhưng ông Khôi chưa ký vội. Ông đặt bút xuống, và như một người vừa mở được cánh cửa đã khóa suốt năm mươi tư năm, ông bắt đầu kể, kể cho cả căn nhà nghe phần còn thiếu mà chỉ gia đình ông mới biết.
Ông kể rằng cặp nhẫn do anh Trần Văn Tâm, người làng bên, đặt thợ đồng ở đầu chợ Xuân Đài làm vào năm một chín sáu chín. Một chiếc Tâm tặng cho Mùi, một chiếc Tâm giữ. Hai đứa thương nhau thật lòng, nhưng nhà ông ngày ấy chần chừ vì nhà Tâm nghèo, chuyện cưới xin cứ lần lữa qua năm này sang năm khác. Rồi năm một chín bảy mươi mốt, Tâm chết trong một trận bom ở phía bên kia sông, chiếc nhẫn của Tâm được gia đình anh chôn theo anh xuống đất. Từ ngày ấy, Mùi đeo chiếc nhẫn của mình không rời khỏi ngón áp út tay trái một ngày nào. Nó bảo với ông, người anh trai duy nhất nó không giấu chuyện này, rằng đeo nhẫn là đeo lời hẹn, người kia không còn thì lời hẹn vẫn còn, nó không lấy ai nữa cũng vì thế một phần.
- Năm bảy mươi hai, ngày mười bốn tháng mười, nó gánh hàng qua bên An Phú. - Ông kể tiếp, mắt nhìn xuống tấm ảnh trên bàn. - Nó đi từ sớm, mẹ tôi còn dặn với theo là chiều về sớm, trời hay có máy bay. Nó không về. Nhà tôi đi tìm ba ngày ở bên làng các ông, tìm khắp các làng quanh, hỏi từng đội dân quân, từng trạm xá. Không thấy. Sau người ta làm giấy báo tử ghi là mất tích trong loạn lạc. Năm bảy lăm, nhà tôi lập cho nó cái mộ gió ở nghĩa trang làng này. Mộ không có gì ở dưới cả. Tôi biết. Mỗi lần tôi thắp hương ở mộ ấy, tôi đều biết ở dưới chỉ là đất. Năm mươi tư năm, tôi thắp hương cho một nấm đất trống, trong bụng thì cứ nghĩ, em mình nằm ở đâu đó, lạnh, không ai biết mà gọi tên nó một tiếng.
Ông nói tới đó thì dừng, phải uống một ngụm nước cháu họ đưa tới mới nói tiếp được. Nhưng câu ông nói sau cùng mới là câu ông đã giữ cho giây phút này, câu nói làm cả căn nhà lặng đi thêm một lần nữa.
- Gia đình tôi tìm nó ba ngày ở làng các ông, rồi tìm thêm nhiều năm nữa. Nó nằm ở đâu, các ông dẫn tôi tới.
Cụ Tám đứng dậy, đi vòng qua bàn, tới đứng trước mặt ông Khôi. Hai người già ngoài tám mươi nhìn nhau. Một người là anh trai đi tìm em gái từ năm hai mươi sáu tuổi tới năm tám mươi tuổi. Một người là người dân quân trẻ năm xưa đã lắc đầu ở sân đình, mang cái lắc đầu ấy theo suốt quãng đời còn lại. Cụ Tám đưa cả hai tay ra, nắm lấy bàn tay đang đặt trên đầu gậy của ông Khôi.
- Anh Khôi, - cụ Tám nói, - ngày mai, chúng tôi dẫn anh sang. Anh đi xem tận nơi. Rồi hai nhà mình cùng xã bàn việc đưa cô ấy lên, đàng hoàng, có họ hàng, có làng xóm chứng kiến.
Ông Khôi gật đầu, gật mấy lần liền, không nói thêm được chữ nào. Ông ký vào biên bản bằng nét chữ run nhưng rõ tên mình. Xong việc giấy tờ, khi đoàn người An Phú chuẩn bị ra về, ông chống gậy đứng dậy. Ông đi từng bước chậm vào buồng trong, nơi có chiếc tủ gỗ cũ kê sát tường. Chiếc tủ ấy đựng những giấy tờ còn lại của gia đình qua bao nhiêu lần chạy loạn, dọn nhà, mối mọt và ẩm mốc.
Ông mở tủ, lấy ra một chiếc hộp gỗ nhỏ, nắp hộp đã mòn các góc theo năm tháng. Ông mang hộp ra gian giữa, đặt lên bàn, ngay cạnh tấm ảnh chụp chiếc nhẫn, rồi mở nắp ra trước mặt mọi người, hai tay vẫn còn run nhè nhẹ vì xúc động và vì tuổi già đã cao.