MA GIẤU TRONG BỤI TRE GAI - Chương 45: Mưa xuống hố đào
Từ chiếc ghế nhựa ở mép hố, ông Khôi nhìn vệt mây đen tràn tới nhanh hơn bất cứ cơn mưa nào ông từng thấy ở vùng trung du này vào tháng mười một. Gió…
Nội dung chương
Từ chiếc ghế nhựa ở mép hố, ông Khôi nhìn vệt mây đen tràn tới nhanh hơn bất cứ cơn mưa nào ông từng thấy ở vùng trung du này vào tháng mười một. Gió quật tấm bạt lớn trên khung tre kêu phần phật. Rồi mưa ập xuống. Đó không phải mưa phùn mỏng như mấy ngày qua, mà là mưa lớn thành hạt. Mưa quất xiên xuống mặt đê, xuống vai áo từng người, xuống miệng hố đào còn đang mở ở độ sâu tám tấc.
Trưởng thôn Bình hô to cho ca đào rút hết lên bờ. Thanh niên trèo lên khỏi hố, người kéo bạt, người giữ cọc. Ông Khôi được con trai và một thanh niên dìu lui vào dưới tấm bạt phụ căng ở gốc cây gạo nhỏ gần ban thờ tạm. Ông ngồi xuống, áo vai đã ướt, nhưng mắt vẫn hướng về miệng hố. Nước mưa chảy thành dòng trên mặt đê, tràn qua mép đất vừa sàng, rồi đổ thẳng vào hố đào nhanh đến mức người ta chỉ kịp nhìn thấy mặt nước trong hố dâng lên và đục ngầu trong chớp mắt.
Rồi điều mọi người lo nhất đã xảy ra. Một mảng thành hố phía trong, chỗ đất lẫn rễ tre vừa bị cắt dở, bất ngờ sụt xuống. Tiếng đất đổ ùm xuống nước nghe nặng và đục. Nửa miệng hố bị lấp mất một phần, tấm bạt che phía trên võng xuống vì sức nước đọng. Trưởng thôn quát mọi người đứng xa mép hố, không ai được xuống khi thành đất chưa yên. Cụ Tám chống gậy đứng dưới bạt, nhìn mảng đất sụt một lúc lâu rồi nói chậm rãi:
- Không ai bị sao là phúc rồi. Đất sụt thì ta gạt lại. Người nằm dưới đất chờ được năm mươi tư năm, không vì một mảng đất sụt mà mất đi được. Nhưng từ giờ, việc gì cũng phải chắc chân mới làm.
Ông Khôi ngồi nghe câu ấy, tay nắm chặt đầu gậy. Trong tiếng mưa rào rào trên mặt bạt, ký ức của ông trôi về những ngày đi tìm em gái năm xưa. Hồi ấy ông còn là thanh niên, theo đoàn người làng Xuân Đài đi khắp các làng quanh vùng bom rơi, hỏi từng trạm sơ tán, từng đội dân quân. Có buổi chiều, đoàn của ông đứng ở sân đình làng An Phú này, cách bụi tre đầu đê chỉ một quãng đường, khóc và hỏi trong vô vọng rồi quay về khi trời tối. Ông không biết rằng suốt những năm sau đó, mỗi lần mưa lớn xuống vùng đất này, nước cũng chảy qua lớp đất nông nơi em gái ông nằm, như sáng hôm nay.
Người con trai ghé sát, nói to át tiếng mưa:
- Bố vào nhà ai gần đây trú đi bố. Mưa thế này còn lâu mới tạnh. Bố ngồi đây ướt hết rồi.
Ông Khôi lắc đầu. Ông nhìn con trai, rồi nhìn về phía hố đào đang được che kín bạt, nói một câu mà mấy người đứng gần đều nghe rõ:
- Nó chờ năm mươi tư năm rồi. Tôi chờ thêm một buổi mưa thì có sao.
Người con trai không khuyên nữa. Anh đứng ngay sau lưng bố, giương chiếc ô lớn che cho ông, dù vai áo của chính anh đã ướt sũng và nước mưa chảy thành dòng xuống gót chân. Bà Gái ngồi ở chiếc ghế bên cạnh, được người làng khoác thêm cho một chiếc áo mưa, tay vẫn lần tràng hạt, thỉnh thoảng lại chắp tay về phía ban thờ tạm đang được che kín bằng nilon.
Ngồi dưới tấm bạt nghe mưa rơi, ông Khôi bỗng nhớ tới một chuyện người làng An Phú kể cho ông nghe trong buổi ông đứng trước bụi tre hôm hai mươi. Hôm làng rà ao Cá tìm thằng bé, thợ lặn quê kéo lên từ đáy ao được một chiếc nồi nhôm méo và vài vật dụng cũ từ thời chiến, nằm dưới bùn mấy chục năm không ai biết. Lúc nghe chuyện ấy, ông chỉ gật đầu cho qua. Giờ ngồi trước hố đào đang ngập nước mưa, ông mới hiểu hết câu chuyện. Cả vùng đất này, từ đáy ao tới lớp đất dưới gốc tre, đều còn giữ nguyên một lớp dấu vết của những năm bom đạn. Lớp dấu vết ấy nằm yên dưới bùn đất và rễ cây. Nó chờ tới ngày có người chịu đào lên và gọi tên chúng. Em gái ông là một phần của lớp đất ấy. Chiếc nồi méo ở đáy ao không có người tìm, còn em ông, may mắn hơn một chút, đã gửi được một chiếc nhẫn theo một đứa trẻ để người sống biết đường mà tìm về.
Ông cũng nghĩ tới những năm dài gia đình ông đi tìm trong vô vọng. Sau năm bảy hai, nhà ông tìm thêm nhiều năm nữa: hỏi các xã quanh vùng, hỏi những người cùng đoàn gánh hàng năm ấy, hỏi cả những đội chôn cất thời chiến đã giải thể. Mỗi nơi đi qua đều để lại một câu trả lời giống nhau: loạn lạc quá, không ai ghi chép được gì. Có lúc ông đã tự nhủ phải chấp nhận rằng em gái mình nằm ở một nơi nào đó không bao giờ còn tìm thấy được nữa, và ngôi mộ gió ở Xuân Đài sẽ là nơi duy nhất ông được thắp hương cho em tới cuối đời. Sáng nay, ngồi trong mưa trước một hố đất ở làng bên, cách nhà mình chỉ bốn cây số, ông mới biết mình đã ở gần em đến thế nào trong suốt năm mươi tư năm qua. Gần đến mức mỗi lần ông qua An Phú thăm người quen, ông đều đi qua đầu đê này mà không hề hay biết.
Trong hơn một giờ tiếp theo, hiện trường làm việc trong mưa theo một nhịp hoàn toàn khác. Thanh niên làng chia nhau tát nước từ trong hố ra bằng gàu và xô, chuyền tay nhau theo hàng từ miệng hố xuống chân đê. Người trên bờ đóng thêm cọc, chèn ván gỗ và bao cát quanh thành hố để gia cố chỗ đất vừa sụt. Đức đứng dưới bạt, che cặp hồ sơ trong túi nilon. Anh ghi lại vào biên bản hiện trường đầy đủ diễn biến: giờ mưa lớn bắt đầu, mảng thành hố bị sụt, biện pháp che bạt, tát nước và gia cố. Anh khẳng định không có thiệt hại về người. Hiện trường vẫn được bảo toàn nguyên trạng ở lớp đất sâu.
Ông Khôi theo dõi từng việc bằng đôi mắt của một người đã chờ đợi quá lâu để còn biết sốt ruột. Ông để ý thấy anh Hùng, người từng mang can xăng ra đầu đê trong đêm tìm thằng bé, là người tát nước không nghỉ tay lâu nhất. Anh đứng ở cuối hàng chuyền gàu, áo ướt dính vào lưng, thi thoảng lại ngẩng lên nhìn miệng hố như tự dặn mình không được bỏ cuộc giữa chừng. Ông Khôi không biết rõ chuyện can xăng, chỉ nghe người làng kể lại loáng thoáng. Nhưng nhìn người đàn ông ấy làm việc trong mưa, ông hiểu ở làng này, ai cũng đang mang một phần day dứt của riêng mình tới buổi đào sáng nay.
Có một lúc, mưa quật mạnh đến mức tấm bạt lớn phía trên miệng hố đọng nước thành một túi nặng, võng hẳn xuống. Trưởng thôn phải cho hai thanh niên dùng sào tre chống từ dưới lên, xả nước đọng ra phía ngoài đê, tránh để bạt sập xuống hố. Người làng ở vòng ngoài, ban đầu chỉ đứng xem, giờ cũng xắn tay áo vào phụ việc: người giữ dây bạt, người chuyền bao cát, người mang thêm ván từ nhà văn hóa thôn ra bằng xe cải tiến đi trong mưa. Không ai bảo ai, cả đầu đê thành một công trường nhỏ vận hành trong im lặng và gấp gáp. Ông Khôi nhìn cảnh ấy mà mắt cay cay. Năm xưa, em gái ông được chôn vội trong khói bom bởi vài người không quen biết, vội đến mức không kịp ghi một dòng tên. Sáng nay, cả một làng đứng trong mưa để giữ cho hố đào của bà không bị sập thêm, cẩn thận như giữ một việc thiêng của chính nhà mình.
Mưa ngớt dần vào khoảng mười giờ. Đầu tiên là hạt mưa thưa đi, rồi gió lặng xuống, cuối cùng chỉ còn nước nhỏ giọt từ lá tre và mặt bạt. Khoảng mười giờ mười lăm, hố đào đã được tát cạn về gần đáy cũ. Lớp đất sụt được gạt lên cẩn thận và sàng lại riêng, không lẫn với đất các lớp trước. Cụ Tám đi một vòng quanh miệng hố, dùng đầu gậy gõ nhẹ vào các đoạn thành đất đã gia cố, nghe tiếng đất đáp lại, rồi mới gật đầu:
- Xuống được rồi. Nhưng từ lớp này trở đi, không xẻng lớn nữa. Bay nhỏ và tay trần thôi. Đất chôn vội năm xưa nông lắm, ta đang ở rất gần rồi.
Ca cuối xuống hố trong im lặng gần như tuyệt đối. Thức là người ở vị trí trong cùng, quỳ trên tấm ván lót, dùng bay thợ xây gạt từng lớp đất mỏng vừa tát cạn còn nhão nước. Ông Khôi được con trai dìu tới ngồi sát mép hố hơn lúc sáng, ở vị trí có thể nhìn thẳng xuống đáy. Ông cúi người về phía trước, hai tay vịn đầu gối, không chớp mắt.
Lớp đất dưới bay của Thức đổi màu dần, từ nâu sẫm ướt mưa sang một lớp đất xám hơn, lẫn nhiều vụn hữu cơ đã mục. Có mùi đất cũ lâu năm bốc lên, ngai ngái và lạnh. Mấy người trong hố nhìn nhau. Không ai nói to. Đức ở trên bờ đã cầm sẵn máy ảnh và sổ biên bản.
Rồi bay của Thức chạm phải một lớp vật mềm mục. Không phải đá, không phải rễ tre. Nó mềm, mục, và cho cảm giác khác hẳn mọi lớp đất từ sáng tới giờ. Thức khựng tay lại ngay lập tức. Anh rút bay ra rất chậm, ngẩng đầu lên nhìn cụ Tám và trưởng thôn ở mép hố, rồi giơ một bàn tay lên cao.
Cả hiện trường dừng lại cùng một lúc. Tiếng xẻng, tiếng gàu, tiếng người nói chuyện ở vòng ngoài, tất cả im bặt. Chỉ còn tiếng nước nhỏ giọt từ tấm bạt xuống mặt đê. Ông Khôi ngồi ở mép hố, thấy bàn tay giơ lên ấy, bỗng thấy hai tay mình run lên không kìm được. Ông biết, sau năm mươi tư năm, lớp đất cuối cùng giữa ông và em gái mình vừa được chạm tới.