MA GIẤU TRONG BỤI TRE GAI - Chương 47: Khâm liệm
Chiều ngày hai mươi mốt của tháng mười một, Nam được mẹ dẫn tới nhà văn hóa thôn. Bố đã dặn từ trưa, qua điện thoại của trưởng thôn gọi về nhà, rằng buổi…
Nội dung chương
Chiều ngày hai mươi mốt của tháng mười một, Nam được mẹ dẫn tới nhà văn hóa thôn. Bố đã dặn từ trưa, qua điện thoại của trưởng thôn gọi về nhà, rằng buổi chiều làm lễ khâm liệm cho cô ở nhà văn hóa, con có thể tới đứng ở sân nhìn vào một lúc, không phải vào sát bên trong. Chị Hạnh ở nhà trông nhà, còn Nam đi cùng mẹ, tay nắm chặt tay mẹ suốt quãng đường từ nhà ra nhà văn hóa.
Nhà văn hóa thôn chiều ấy khác hẳn mọi ngày. Sân trước đông người của hai làng nhưng không ồn ào. Người ta nói chuyện với nhau bằng giọng nhỏ, đi lại nhẹ chân. Ở giữa sân, mấy chiếc bàn được kê dọn gọn sang một bên. Trong gian chính, qua khung cửa mở rộng, Nam nhìn thấy một chiếc tiểu sành màu nâu sẫm đặt trang trọng trên bàn phủ vải trắng, bên cạnh là bát hương đang cháy và hai ngọn nến nhỏ. Mùi hương trầm và mùi hoa cúc lan nhẹ ra tới sân.
Trên đường đi, mẹ dặn bé mấy điều rất kỹ. Vào tới nơi, không chạy nhảy, không nói to. Ai hỏi chuyện những ngày trong bụi tre thì chỉ nói con không nhớ rõ, còn lại để người lớn trả lời. Thấy mệt hay thấy chói mắt thì nói ngay với mẹ để mẹ đưa về. Nam vâng dạ từng điều một. Bé mặc chiếc áo ấm sạch nhất của mình, đi đôi giày đã được chị Hạnh lau khô từ tối hôm trước. Bé thấy mình không giống đi dự một việc buồn, mà giống đi tiễn một người quen về nhà, một người quen mà bé chưa từng nhìn rõ mặt.
Mẹ dẫn Nam đứng ở bậc thềm phía ngoài, chỗ vừa nhìn rõ vào trong vừa không vướng lối đi lại của người lớn. Mẹ dặn bé đứng yên ở đây với mẹ, khi nào người ta bảo thắp hương thì mẹ con mình cùng vào thắp một nén, còn lại cứ đứng ngoài này là được. Nam gật đầu. Bé không sợ. Trong gian nhà sáng đèn, mọi thứ đều rõ ràng và có người lớn ở khắp nơi, khác hẳn cảm giác về một gian nhà sáng đèn khác mà bé còn nhớ chắp vá trong đầu.
Bé nhìn thấy bố ở trong gian chính, áo đã thay sạch, đứng ở một phía của chiếc bàn. Bố gầy đi thấy rõ sau hơn một tuần, nhưng dáng đứng thẳng và vẻ mặt bình tĩnh. Cạnh bố là bác Đức công an xã, trước mặt là cặp hồ sơ quen thuộc. Ông Khôi ngồi trên ghế ở phía đầu bàn, có con trai đứng ngay sau lưng. Cụ Tám ngồi phía bên kia, tay đặt trên đầu gậy. Bà Gái ngồi cạnh ông Khôi, thỉnh thoảng lại đưa khăn lên chấm mắt.
Trước khi buổi khâm liệm bắt đầu chính thức, có một việc được làm trước, trang trọng và yên lặng. Một người đàn ông mà Nam nhận ra ngay là bác Hùng, cháu họ xa của nhà mình, từ phía cửa sau của nhà văn hóa bước vào, hai tay bê một chiếc tiểu sành. Về sau mẹ kể lại cho bé nghe, đó là chiếc tiểu sành đã được đưa từ bờ đê về nhà văn hóa trong buổi trưa, và người bê nó suốt quãng đường ấy, không nói một lời nào, chính là bác Hùng. Nam chỉ biết nhìn theo: bác Hùng bê tiểu sành bằng cả hai tay, bước rất chậm và rất chắc, đặt xuống đúng vị trí người ta đã dọn sẵn, rồi lùi lại đứng vào hàng, cúi đầu, không nói với ai câu nào.
Mẹ ghé xuống nói nhỏ vào tai Nam, đủ cho một mình bé nghe:
- Bác Hùng ngày trước nóng tính, suýt làm việc dại ở bụi tre trong đêm nhà mình đi tìm con. Hôm nay bác ấy tự xin bê tiểu cho cô. Người lớn ai sai thì người ấy sửa, con ạ. Con nhớ lấy điều ấy.
Nam gật đầu, nhìn bác Hùng đứng ở cuối hàng với đôi tay còn lấm đất rửa chưa sạch hết. Bé chưa hiểu hết chuyện can xăng mà người lớn nhắc tới, nhưng bé hiểu một điều đơn giản theo cách của trẻ con: bác Hùng đang làm một việc tốt và rất nặng, cho cô.
Phần khâm liệm diễn ra theo lệ làng, do mấy cụ già có kinh nghiệm trong thôn đảm trách cùng gia đình họ Đào. Hài cốt của cô đã được đưa lên từ buổi sáng, vệ sinh sạch sẽ và đặt ngay ngắn. Nam đứng ở ngoài thềm, chỉ nhìn thấy bóng người đi lại chậm rãi quanh chiếc bàn phủ vải trắng và nghe tiếng đọc rất khẽ những lời theo lệ. Bé không nhìn rõ từng việc, và mẹ cũng không để bé nhìn lâu vào bên trong; phần lớn thời gian bé nhìn ra sân, nhìn những người làng đứng yên lặng, nhìn bó cúc trắng ai đó đặt ở góc thềm chờ tới phần thắp hương.
Tới phần quan trọng nhất của buổi chiều, bác Đức đứng lên, mở cặp hồ sơ và tuyên bố rõ ràng trước mọi người trong gian chính. Theo đúng biên bản và nguyện vọng đã thống nhất của hai gia đình, xã tiến hành mở niêm phong hiện vật đã giữ từ ngày mười sáu tháng mười một. Hiện vật gồm một đốt xương ngón tay người và một chiếc nhẫn đồng. Chúng được đặt lại vào hài cốt trước khi khâm liệm hoàn tất. Tiếng của bác Đức vang rõ ra tới thềm, nơi Nam đang đứng.
Cả gian nhà im phăng phắc khi túi niêm phong được mở. Nam không nhìn thấy chiếc nhẫn ở khoảng cách ấy. Nhưng bé đã nghe mẹ kể về nó nhiều lần trong những ngày qua. Đó là một chiếc nhẫn đồng đã gỉ xanh, mặt trong có hai chữ lồng vào nhau. Nhẫn là của cô để lại. Đó là thứ cô gửi theo bé để người lớn biết đường tìm cô. Bé nghe tiếng bố nói một câu ngắn trong nhà, nghe tiếng ông Khôi đáp lại nghẹn ngào, rồi nghe cụ Tám nói chậm rãi rằng đặt lại cho đúng vào bàn tay của người ta, cho người ta đi đường xa được trọn vẹn.
Ít phút sau, mẹ nắm tay Nam, khẽ bảo:
- Xong rồi con ạ. Xương và nhẫn đã về với cô rồi.
Nam nhìn vào trong. Chiếc tiểu sành trên bàn phủ vải trắng giờ đã được đậy nắp và buộc lại trang trọng theo lệ. Mấy cụ già lùi lại, chắp tay. Ông Khôi đứng dậy với sự đỡ tay của con trai, tới trước tiểu sành, cúi đầu rất lâu. Ngay lúc ấy, Nam bỗng thấy việc này giống như một người đi lạc rất lâu cuối cùng cũng được dắt về tới cửa nhà mình, và mọi người trong nhà đứng chờ sẵn ở cửa, không trách móc một lời nào.
Trong lúc chờ tới phần thắp hương, Nam ngồi ở bậc thềm ăn một chiếc bánh khảo nhỏ mà một bác người làng Xuân Đài đưa cho. Bác ấy là họ hàng xa của nhà cô, sang An Phú từ sáng để dự buổi đào. Bác ngồi xuống cạnh hai mẹ con, nhìn Nam một lúc rồi nói, giọng hiền và chậm.
- Cháu là thằng bé trong bụi tre đấy à? Nhà bác cảm ơn cháu. Không có cháu, nhà bác còn tìm cô cháu tới bao giờ nữa.
Nam không biết đáp thế nào cho phải, chỉ cúi đầu nói cháu cảm ơn bác, rồi đưa một nửa chiếc bánh còn lại mời bác. Bác cười, xoa đầu bé, nhận nửa chiếc bánh ấy như nhận một món quà quý. Mẹ ngồi cạnh, nhìn cảnh ấy mà mắt lại đỏ lên, nhưng lần này là vì nhẹ lòng.
Tới phần thắp hương, mẹ dẫn Nam vào trong, tới trước bàn thờ tạm lập ở nhà văn hóa. Bé cầm một nén hương bằng hai tay như mẹ dạy, cắm vào bát hương trước tiểu sành, rồi chắp tay vái một vái. Bé không khấn thành tiếng. Trong đầu, bé chỉ nghĩ một câu đã định nói từ chiều hôm trước ở nhà: cảm ơn cô đã cho con ăn xôi, cảm ơn cô đã không để con bị gai cào. Nghĩ xong, bé lùi lại đứng cạnh mẹ, lòng nhẹ đi một cách rõ rệt, như vừa trả xong một món nợ nhỏ mà bé tự nhận lấy cho mình.
Buổi khâm liệm kết thúc khi một cụ già trong thôn tuyên bố các phần việc trong ngày đã xong, sáng mai đúng giờ sẽ làm lễ đưa cô ra nghĩa trang. Người làng lần lượt thắp thêm hương rồi ra về. Có mấy người phụ nữ làng Xuân Đài trước khi về còn tới nắm tay mẹ của Nam, nói lời cảm ơn rối rít. Mẹ chỉ đáp lại một câu mà Nam nghe rõ.
- Hai nhà mình từ nay là người nhà của nhau rồi, các bác đừng nói lời cảm ơn nữa.
Ngoài sân, trời chiều đã ngả sang màu xám nhạt nhưng chưa tối. Người làng hai bên bắt đầu ra về dần, hẹn nhau sáng mai có mặt sớm ở nghĩa trang làng An Phú để làm lễ an táng. Bố ở lại nhà văn hóa cùng mấy người nữa để trực đêm bên tiểu sành theo lệ. Mẹ dẫn Nam về nhà khi đèn đường trong làng vừa bật sáng.
Trên đường về, đi qua gần hết con ngõ, Nam quay sang hỏi chị Hạnh đang đứng chờ hai mẹ con ở cổng nhà, câu hỏi mà bé đã nghĩ suốt từ lúc đứng ở thềm nhà văn hóa.
- Cái nhẫn ấy giờ ở với cô rồi, thế là cô hết lạc đường phải không chị?
Chị Hạnh nắm tay em, gật đầu chắc chắn như một người đã lớn:
- Ừ. Hết lạc rồi. Mai cô có mộ, có bia, có tên đàng hoàng. Ai đi qua cũng biết cô là ai.
Câu trả lời của chị làm Nam yên tâm hẳn, như một việc treo lơ lửng trong lòng bé mấy ngày nay cuối cùng cũng được đặt xuống đúng chỗ của nó. Chiếc nhẫn đã về với cô, cô đã có người đưa lên khỏi đất, ngày mai cô sẽ có mộ của mình.
Nam nghe xong thì yên tâm hẳn. Bé vào nhà, tự rửa tay chân, ngồi vào bàn ăn cơm tối với mẹ và chị, ăn hết một bát cơm đầy mà không cần ai giục. Đêm ấy, bé ngủ sớm, và trong giấc ngủ của bé không có gian nhà sáng đèn nào cả, chỉ có tiếng mưa đã tạnh hẳn ngoài hiên và tiếng mẹ khẽ khàng khép cửa buồng.