MA GIẾNG ĐÁ ONG Ở ĐƯỜNG LÂM - Chương 30: Họ Trần giữ im lặng

Tối hai mươi tháng bảy, cái tên Nguyễn Thị Lụa đã đi khắp làng Đường Lâm. Trần Bá Sơn nghe cái tên đó lần đầu trong ngày từ miệng một bà bán hàng ở chợ…

Nội dung chương

Tối hai mươi tháng bảy, cái tên Nguyễn Thị Lụa đã đi khắp làng Đường Lâm. Trần Bá Sơn nghe cái tên đó lần đầu trong ngày từ miệng một bà bán hàng ở chợ làng. Bà nói với khách qua đường rằng người chết dưới giếng cổ chính là một cô gái họ Nguyễn chết oan từ năm đói. Bà nói rõ cả họ tên, năm sinh và chuyện bị ép gả trừ nợ, như kể một chuyện làng đã biết từ lâu.

Sơn đứng mua đồ cách đó mấy bước mà tay cầm túi hàng hơi khựng lại. Hơn tám mươi năm, cái tên đó không xuất hiện trong bất kỳ câu chuyện công khai nào của làng. Chỉ trong vòng một ngày, nó đã ra tới chợ. Anh biết rõ tốc độ lan của tin trong một làng cổ nhỏ. Tới ngày mai, cái tên đó sẽ vào hết các quán nước, các homestay và cả những đoàn khách du lịch đang ở trong làng.

Quả như anh dự đoán, buổi chiều hôm đó đã có khách ở homestay hỏi chuyện giếng ma ngay tại quầy lễ tân. Một cặp vợ chồng trẻ hỏi anh có phải dưới giếng cổ là một cô gái bị ép cưới ông địa chủ ngày xưa không. Họ nói họ nghe hướng dẫn viên địa phương kể lại trong lúc đi thăm đền Mông Phụ. Sơn đáp qua loa rằng chuyện cũ của làng còn đang được các cụ xác minh. Anh nói câu đó với vẻ mặt bình thản của một người làm du lịch lâu năm. Chỉ anh mới biết câu trả lời thật nằm ngay trong cuốn gia phả đang cất ở nhà thờ họ nhà mình.

Cuối giờ chiều, điện thoại của Sơn báo một tin nhắn mới từ Phạm Thu Hằng. Tin nhắn ngắn gọn và lịch sự. Cô thông báo xã đang chuẩn bị một buổi họp làng tại đình về việc giếng cổ và chuyện năm một nghìn chín trăm bốn mươi lăm. Cô viết rõ họ Trần được mời dự họp với tư cách một phía liên quan trong câu chuyện. Cô mong anh, với vai trò người trông coi nhà thờ họ Trần, sẽ đại diện cho họ của mình tới dự.

Sơn đọc tin nhắn đó ba lần. Anh đặt điện thoại xuống quầy lễ tân rồi lại cầm lên. Anh không trả lời ngay. Trong đầu anh, từng chữ trong tin nhắn đều nhẹ nhàng. Nhưng đặt cạnh nhau, chúng nặng hơn bất kỳ tờ giấy mời nào anh từng nhận. Phía liên quan. Ba chữ đó có nghĩa là làng đã biết họ Trần nằm ở đâu trong câu chuyện này, dù chưa ai nói thẳng tên ông cố của anh ra giữa chợ.

Anh nghĩ lại quãng đời của chính mình trước mùa hè này. Anh biết mình là chắt của Trần Bá Hựu từ rất lâu trước khi nước giếng cổ đổi màu. Anh biết từ những ngày giỗ chạp của họ, từ câu dặn của cha anh ngoài sân năm anh mười mấy tuổi, và từ dòng chữ ngắn trong cuốn gia phả này. Suốt mấy chục năm, cái biết đó nằm yên trong anh như một món đồ cất kỹ trong tủ khóa. Làng yên, giếng yên, homestay của anh đông khách. Không ai bắt anh phải mở chiếc tủ đó ra cả.

Biến cố mùa hè này đã làm chiếc tủ đó không khóa yên được nữa. Từ đêm gàu sắt kêu đầu tiên, khi người làng còn đồn nhau về ma giếng chưa có tên, anh đã có một linh cảm rất xấu về người nằm dưới đáy giếng. Tới khi cái tên Nguyễn Thị Lụa được nói ra và lan khắp chợ làng trong ngày hôm nay, linh cảm đó thành sự thật nguyên vẹn. Người dưới giếng chính là cô dâu không thành của ông cố anh. Và anh là người duy nhất trong làng biết rõ điều đó từ trước khi nó được kể lại, mà vẫn chọn không nói một lời nào trong suốt hơn một tuần biến cố.

Buổi tối, trước khi về nhà thờ họ, anh còn nhận thêm một tin báo hủy phòng nữa qua điện thoại. Một đoàn khách đặt bốn phòng cho cuối tuần sau xin hủy toàn bộ. Người gọi nói thẳng lý do. Họ không muốn ở trong một làng đang có chuyện người chết oan chưa được giải quyết ở giếng cổ. Sơn ghi dòng hủy phòng vào sổ bằng nét chữ đều đặn như mọi lần. Anh không níu kéo khách. Anh hiểu nỗi sợ của họ, vì chính anh cũng đang sợ một điều khác lớn hơn ở trong cùng câu chuyện này.

Một người bác họ của anh ở xã bên cũng gọi điện tới vào đầu buổi tối. Ông bác nói đã nghe chuyện làng đang truy lại án oan năm đói. Ông dặn Sơn một câu ngắn gọn qua điện thoại. Việc của đời ông cố thì để đời ông cố chịu. Con cháu họ Trần không ai được đứng ra nhận thay chuyện của tám mươi năm trước. Sơn nghe hết, đáp vâng một tiếng rồi cúp máy. Câu dặn đó giống hệt câu dặn của cha anh năm xưa. Nó cho anh một chỗ dựa để tiếp tục im lặng. Nhưng nó cũng chính là sợi dây đã trói họ nhà anh vào sự im lặng này qua bốn đời người.

Trên đường về nhà thờ họ, Sơn đi ngang qua homestay đã khóa cửa của mình. Tấm biển gỗ treo trước cổng vẫn ghi dòng chữ chào khách tới làng cổ yên bình. Anh đứng nhìn tấm biển đó một lúc. Mùa hè năm ngoái, khách xếp hàng chờ phòng ở chính cánh cổng này. Mùa hè năm nay, anh là người tự tay khóa cổng sớm nhất làng, trong lúc dưới đáy giếng ở đầu làng là một cô gái chết vì món nợ của chính ông cố anh.

Anh cũng nghĩ tới cha mình. Cha anh đã giữ im lặng cả một đời và mất đi trong sự im lặng đó. Tới đời anh, sự im lặng ấy không còn là chuyện riêng của một dòng họ nữa. Nó đã thành chướng ngại cuối cùng giữa một người chết oan và con đường lên bờ của cô ấy. Sơn hiểu điều đó rõ hơn bất kỳ ai trong họ Trần lúc này. Hiểu, nhưng chưa dám bước qua.

Vào tới nhà thờ họ, anh mở tủ gỗ, lấy cuốn gia phả họ ra và đặt nó lên bàn thờ phụ như tối hôm trước. Anh lật tới trang ghi về ông cố mình. Trần Bá Hựu, sinh năm một nghìn tám trăm tám mươi mốt, mất năm một nghìn chín trăm năm mươi ba. Và dòng chữ ngắn ở phía dưới, về một cuộc hôn nhân đã định mà không thành vào tháng tám năm một nghìn chín trăm bốn mươi lăm.

Giờ đây anh đã biết phần còn thiếu của dòng chữ đó, qua những gì cả làng đang kể cho nhau nghe. Cuộc hôn nhân không thành đó có một cô dâu. Cô dâu có họ tên đầy đủ. Nguyễn Thị Lụa, mười tám tuổi, con gái của người đàn ông chết đói vì không trả nổi món nợ thóc của ông cố anh. Cô không về nhà họ Trần làm dâu. Cô xuống đáy giếng cổ đầu làng trong bộ áo cưới may cho ngày gả về nhà ông cố anh.

Sơn ngồi một mình trước bàn thờ họ rất lâu. Anh nghĩ về hai con đường đang mở ra trước mặt mình, và cả hai con đường đều có cái giá rõ ràng. Nếu anh đứng ra nhận mình là chắt của Trần Bá Hựu và nhận phần của họ Trần trong án oan này, thể diện mà họ nhà anh giữ suốt tám mươi mốt năm sẽ mất hết trong một buổi họp làng. Homestay của anh, vốn đang lao đao vì tin giếng ma, sẽ mang thêm cái tiếng là nhà của chắt ông địa chủ ép gả người ta tới chết. Khách sẽ còn hủy phòng nhiều hơn nữa.

Nếu anh tiếp tục im lặng, cái giá nằm ở phía khác. Cụ thủ từ đã nói rõ qua lời người làng truyền lại. Đàn dẫn vong không lập được nếu nhà gây ra án oan còn giấu mặt. Họ Nguyễn đã bắt đầu nhận lại người của họ. Chỉ còn họ Trần là chưa có một tiếng nói. Sự im lặng của anh sẽ làm người con gái dưới giếng không được đưa lên bờ. Và tiếng gàu sắt ở đầu làng sẽ còn kêu thêm nhiều đêm nữa, ngay trước cửa ngõ làm ăn của chính anh.

Anh cầm điện thoại lên, mở tin nhắn của Hằng ra lần nữa. Khung trả lời trống nằm ngay dưới lời mời dự họp. Anh gõ được mấy chữ đầu tiên rồi lại xóa đi. Anh gõ lại một dòng khác, đọc đi đọc lại, rồi cũng xóa nốt. Mỗi dòng anh viết ra đều hoặc là một lời thừa nhận anh chưa dám nói, hoặc là một lời thoái thác mà chính anh nghe cũng thấy hèn.

Đồng hồ trong nhà thờ họ chỉ mười một giờ đêm. Còn hai giờ nữa mới tới mốc một giờ sáng quen thuộc của chiếc giếng ở đầu làng. Sơn biết đêm nay tiếng gàu sắt sẽ lại kêu lên như tám đêm trước, đều đặn và không cần ai mời. Anh cũng biết buổi họp làng sắp tới là hạn chót cho lựa chọn của mình. Tới buổi họp đó, hoặc họ Trần có người đứng ra nói, hoặc sự vắng mặt và im lặng của họ Trần sẽ tự nó trở thành câu trả lời trước mặt cả làng.

Sơn đặt điện thoại xuống bàn, màn hình vẫn sáng ở khung tin nhắn chưa được trả lời. Anh thắp thêm một nén hương lên bàn thờ tổ và đứng nhìn cuốn gia phả đang mở ở trang của ông cố mình. Anh chưa nói ra quyết định của mình với bất kỳ ai trong đêm nay. Không với Hằng qua tin nhắn. Không với người trong họ qua điện thoại. Không thành lời, ngay cả với chính mình.

Ngoài ngõ đá ong, làng đã chìm vào yên tĩnh của một đêm trực gác nữa quanh giếng cổ. Ở đầu làng, chiếc gàu sắt vẫn treo im trên giá gỗ bên miệng giếng, chờ tới mốc một giờ như mọi đêm trong tám đêm qua. Và trong nhà thờ họ Trần, người chắt của ông địa chủ năm xưa ngồi một mình trước bàn thờ tổ, giữ nguyên sự im lặng mà họ nhà anh đã giữ suốt tám mươi mốt năm, trong lúc hạn chót của sự im lặng đó đang tới rất gần.

Chương khác

Xem thêm