MA GIẾNG ĐÁ ONG Ở ĐƯỜNG LÂM - Chương 31: Phương án bịt giếng bị bác bỏ

Rạng sáng ngày hai mươi mốt tháng bảy, sổ gác ở giếng cổ ghi thêm một dòng nữa. Đúng một giờ, chiếc gàu sắt lại tự đung đưa và cọ vào thành đá ong. Tiếng…

Nội dung chương

Rạng sáng ngày hai mươi mốt tháng bảy, sổ gác ở giếng cổ ghi thêm một dòng nữa. Đúng một giờ, chiếc gàu sắt lại tự đung đưa và cọ vào thành đá ong. Tiếng kêu rột rột kéo dài hơn mười phút rồi tắt. Tổ trực ngồi quay lưng về phía giếng như mọi đêm. Không ai cúi nhìn xuống mặt nước. Không ai bị gọi tên.

Cụ Hoàng Văn Kính ngồi xem lại trang sổ đó vào lúc trời vừa sáng. Đây là đêm gàu kêu thứ chín. Chín đêm liền, tiếng kêu đều như một chiếc đồng hồ không ai lên dây. Cụ gấp sổ lại và thở dài. Sáng nay làng họp ở đình về chuyện cái giếng này. Cụ biết buổi họp sẽ không yên ả.

Đình làng Đường Lâm hôm đó chật người hơn cả ngày hội. Người già ngồi hàng ghế trên. Thanh niên đứng dọc hai bên hiên. Các bà mang theo quạt nan, phe phẩy liên tục trong cái nóng tháng bảy. Cán bộ Nguyễn Văn Dũng ngồi ở bàn giữa với cuốn sổ biên bản mở sẵn. Ông Nguyễn Văn Hậu, trưởng họ Nguyễn, ngồi bên trái với vẻ mặt nặng trĩu.

Cụ Kính tới đình từ sớm. Cụ mang theo cuốn sổ đền bọc vải điều đã sờn. Cụ đặt cuốn sổ lên bàn và ngồi xuống ghế đầu. Suốt tám mươi tư năm đời người, cụ đã dự không biết bao nhiêu buổi họp làng. Nhưng chưa buổi họp nào cụ thấy nặng như buổi họp sáng nay.

Dũng mở đầu buổi họp bằng giọng rõ ràng. Anh nói xã đã ghi nhận đủ chín đêm gàu kêu ở giếng cổ. Nước giếng vẫn đỏ đục và tanh hôi. Việc canh gác mỗi đêm không thể kéo dài mãi. Làng cần bàn một cách xử lý dứt điểm. Anh mời bà con cứ nói hết ý kiến của mình, không giữ lại điều gì.

Mấy người làng lên tiếng trước. Có người đề nghị rào kín giếng cổ vĩnh viễn và cấm hẳn dân tới gần. Có người hỏi bao giờ nước giếng mới trong lại để còn dùng. Có người nói thẳng là cả làng đã mệt. Chín đêm thay nhau thức gác, ai cũng thiếu ngủ. Tiếng bàn tán nổi lên khắp đình như ong vỡ tổ.

Rồi Trần Bá Sơn đứng dậy. Anh mặc áo sơ mi chỉnh tề như người làm du lịch tiếp khách. Anh nói homestay của mình và nhiều nhà trong làng đang mất khách từng ngày vì tin giếng ma. Theo anh, cách nhanh nhất để làng yên là bịt kín miệng giếng cổ lại. Bịt xong, không ai cúi nhìn xuống được nữa. Không ai bị gọi nữa. Khách du lịch cũng hết sợ.

Một số người làng gật đầu theo lời Sơn. Có tiếng nói từ hàng ghế dưới hưởng ứng. Rằng giếng nhà ai cũng có nước, bịt một cái giếng cổ cũng không chết ai. Rằng người sống phải lo cho người sống trước. Sơn ngồi xuống với vẻ mặt của người vừa nói điều hợp lý. Ông Hậu cúi đầu, chưa nói gì.

Cụ Kính đứng dậy chậm rãi. Cả đình im dần. Cụ mở cuốn sổ đền tới một trang giấy đã ngả vàng. Cụ nói cụ sẽ đọc cho cả làng nghe một đoạn khảo cứu xưa ghi trong sổ này. Các đời thủ từ trước đã chép lại cách bịt một cái giếng có vong bằng cát vàng và vôi bột tôi nóng, đổ từng lớp một cho tới khi miệng giếng kín hẳn.

Đình làng xôn xao lên. Có người tưởng cụ đồng ý với Sơn. Cụ Kính giơ tay ra hiệu cho mọi người yên. Cụ đọc tiếp lời dặn ghi ngay dưới đoạn khảo cứu đó. Cách làm này chỉ được xét tới khi vong trong giếng đã được dẫn đi nơi khác rồi. Vong đã đi, giếng trống, khi ấy bịt lại mới là chuyện dọn dẹp. Còn vong còn ở dưới đáy, bịt giếng là chuyện khác hẳn.

Cụ khép cuốn sổ lại và nhìn khắp đình. Cụ nói giếng cổ đầu làng không trống. Dưới đáy sâu mười lăm mét là một người con gái làng mình chết oan năm một nghìn chín trăm bốn mươi lăm. Cô ấy chưa được dẫn đi đâu cả. Bịt miệng giếng lúc này là nhốt người chết oan lại với làng vĩnh viễn. Một oan hồn bị nhốt kín, không đường lên, không đường siêu thoát, sẽ không yên như bà con tưởng. Cô ấy sẽ thành một thứ hung hơn, và làng này sẽ gánh lấy điều đó đời này sang đời khác.

Giọng cụ không to, nhưng từng chữ rơi xuống rõ ràng. Cụ nói thêm rằng lệ làng từ xưa tới nay chưa từng cho phép bịt một cái giếng còn người chết oan chưa được lo hậu sự. Người giữ đền là cụ. Cụ nói thẳng trước đình làng hôm nay. Cụ không đồng ý. Việc này không làm được.

Ông Hậu đứng dậy ngay sau đó. Ông nói họ Nguyễn là nhà có người chết dưới giếng. Họ của ông chưa lo được hậu sự cho cô Lụa ngày nào, thì không ai được bịt cái giếng đó lại. Ông nói câu đó mà giọng run lên. Mấy người họ Nguyễn ngồi phía dưới gật đầu. Có bà lặng lẽ đưa tay áo lên chấm mắt.

Dũng cũng đứng về phía cụ Kính. Anh nói về mặt xã, giếng cổ là di tích trong làng cổ, không ai được tự ý thay đổi hiện trạng. Hơn nữa, hiện tượng ở giếng có quy luật rõ ràng và làng đã giữ được an toàn suốt chín đêm bằng cách canh gác. Xã không đồng ý bịt giếng. Xã ủng hộ cách làm theo lệ làng của cụ thủ từ.

Sơn ngồi im nghe hết. Mặt anh đanh lại khi nghe ông Hậu nhắc tới tên cô Lụa. Anh không cãi thêm một lời nào. Ý kiến bịt giếng của anh bị bác bỏ ngay giữa đình, trước mặt cả làng. Một vài người lúc nãy hưởng ứng theo anh giờ cũng ngồi lặng, không ai nhắc lại chuyện đó nữa.

Buổi họp chuyển sang bàn cách làm của cụ Kính. Cụ trình bày rõ ràng từng bước. Làng sẽ lập một đàn dẫn vong bên miệng giếng. Trước đàn, phải vớt được chiếc thoa bạc của cô Lụa kẹt dưới đáy giếng lên. Phải có dây dẫn vong bằng kim bạc xâu chỉ ngũ sắc thả chạm đáy. Phải có hình nhân rơm mặc áo điều cho hồn nhập vào. Và phải có chùa làng nhận bài vị của cô để cầu siêu.

Cụ nói thêm điều kiện khó nhất. Đàn này chỉ lập được khi cả hai họ cùng đứng ra. Họ Nguyễn nhận lại người con gái của họ. Họ Trần phải có người đối mặt với phần việc của đời trước. Thiếu một phía, đàn không thành. Cụ nói xong thì nhìn về phía Sơn một lúc lâu. Sơn cúi mặt xuống, tránh ánh mắt của cụ.

Dũng ghi biên bản ngay tại đình. Buổi họp chốt lại mấy điều rõ ràng. Làng bác bỏ việc bịt giếng cổ. Làng đồng ý lập đàn dẫn vong theo lệ của cụ thủ từ. Đêm đàn được chọn là đêm hai mươi lăm, rạng sáng hai mươi sáu tháng bảy. Từ hôm nay tới đêm đó, làng còn bốn ngày để chuẩn bị mọi thứ.

Phạm Thu Hằng ngồi ở góc đình, ghi chép suốt buổi họp. Tới lúc Dũng hỏi còn ai có ý kiến khác không, cô đứng dậy. Cô nói bản ghi chép của mình ở xã đang bị tạm giữ, nhưng hôm nay cô nói với tư cách người làng. Cô đứng về phía cụ Kính và họ Nguyễn. Chuyện của cô Lụa phải được lo cho trọn, không thể chôn vùi thêm một lần nữa. Cô nói xong mới thấy tay mình hơi run.

Cụ Kính nghe Hằng nói mà gật đầu chậm rãi. Cụ biết cô gái này vừa tự đặt mình vào chỗ khó với công việc ở xã. Nhưng có những buổi họp mà sự im lặng của người ghi chép cũng là một cách chôn vùi. Hằng đã không chọn cách đó. Cụ ghi nhớ điều này như ghi một dòng vào sổ đền.

Buổi họp tan lúc gần trưa. Nắng tháng bảy đổ xuống sân đình trắng xóa. Người làng ra về thành từng nhóm nhỏ, bàn tán chưa dứt. Ai cũng biết bốn ngày tới sẽ là bốn ngày bận nhất của làng trong mùa hè này. Và ai cũng biết, trước khi đàn được lập, còn một cuộc đối mặt nữa giữa hai họ đã im lặng với nhau suốt tám mươi mốt năm.

Trên đường người làng tản về, Dũng giữ cụ Kính lại ở cổng đình thêm một lúc. Anh nói xã sẽ lo phần trần thế cho bốn ngày chuẩn bị. Xã cử người giữ lịch gác giếng như cũ, không đêm nào bỏ trống. Xã cũng sẽ đứng ra chủ trì cuộc gặp giữa hai họ vào ngày mai. Anh hỏi cụ cần xã hỗ trợ những gì thì cứ ghi ra giấy, xã làm theo đúng danh sách đó.

Cụ Kính gật đầu và dặn Dũng một điều quan trọng. Từ nay tới đêm đàn, tuyệt đối không cho người lạ tới gần giếng vì tò mò. Khách du lịch càng phải giữ ở ngoài dây chăng. Hiện tượng ở giếng chỉ tác động người cúi nhìn xuống mặt nước, nhưng làng không được thử vận may của bất kỳ ai. Dũng ghi lời dặn đó vào sổ biên bản ngay tại cổng đình.

Ông Hậu cũng nán lại chờ cụ ở gốc cây gạo đầu sân đình. Ông nói họ Nguyễn sẽ họp họ ngay tối nay. Ông sẽ tự nói với người trong họ về việc nhận lại cô Lụa và lo hậu sự cho cô. Giọng ông vẫn còn run sau buổi họp, nhưng ánh mắt đã khác hẳn mấy ngày trước. Cụ Kính đặt tay lên vai ông và nói chỉ một câu ngắn. Rằng người chết chờ được tám mươi mốt năm rồi, chờ thêm bốn ngày nữa cũng là chờ trong hy vọng.

Hằng đi sau cùng, ôm cuốn sổ tay ghi chép đã kín chữ. Cô hỏi cụ bước đầu tiên của bốn ngày chuẩn bị là gì. Cụ đáp không do dự. Bước đầu tiên không nằm ở đồ lễ hay sào móc. Bước đầu tiên là ngày mai, người của họ Trần phải tự nói ra điều họ đã giấu suốt tám mươi mốt năm. Không có lời nói đó, mọi thứ chuẩn bị sau này đều thiếu một nửa.

Cụ Kính ôm cuốn sổ đền đi bộ về phía đền Mông Phụ. Qua đầu làng, cụ dừng lại bên dây chăng quanh giếng cổ một lát. Chiếc gàu sắt treo im trên giá gỗ trong nắng gắt. Cụ nhìn nó mà nghĩ tới bốn đêm còn lại trong sổ gác. Rồi cụ đi tiếp, trong đầu đã bắt đầu sắp xếp từng việc phải làm cho đêm hai mươi lăm.

Chương khác

Xem thêm