MA GIẾNG ĐÁ ONG Ở ĐƯỜNG LÂM - Chương 37: Thắng tình nguyện giữ đầu dây

Sáng ngày hai mươi bốn tháng bảy, sổ gác ở giếng cổ ghi đêm gàu kêu thứ mười hai. Mười hai đêm liền, tiếng gàu sắt vẫn đúng một giờ, không sớm không muộn…

Nội dung chương

Sáng ngày hai mươi bốn tháng bảy, sổ gác ở giếng cổ ghi đêm gàu kêu thứ mười hai. Mười hai đêm liền, tiếng gàu sắt vẫn đúng một giờ, không sớm không muộn một phút nào. Lê Văn Thắng đọc được dòng chữ đó trong bản tin của tổ gác dán ở đầu ngõ. Anh đọc đi đọc lại con số mười hai. Chỉ còn một đêm nữa trong sổ gác, rồi tới đêm đàn.

Anh đã mất ngủ gần như trọn hai tuần nay. Không phải vì sợ tiếng gàu kêu. Anh sợ chính giấc ngủ của mình. Hai lần anh bị gọi xuống mặt nước giếng, cả hai lần đều bắt đầu từ một cơn mất ngủ và một ý nghĩ tưởng như tỉnh táo. Lần đầu là đêm đi uống rượu về. Lần thứ hai là đêm anh tự nhủ chỉ đứng ngoài dây chăng nhìn xuống một lần cho rõ. Anh biết rõ quy luật của giếng hơn hầu hết người làng. Và chính cái biết rõ đó đã không cứu được anh lần thứ hai.

Sáng nay cụ Hoàng Văn Kính cho gọi anh tới nhà cụ, cùng với Hằng và ông Lê Văn Sắt. Trong nhà cụ, trên bàn đã trải sẵn một tờ giấy ghi danh sách phân công cho đêm đàn. Cụ đọc chậm rãi từng vị trí cho cả ba người cùng nghe. Cụ là người chủ trì đàn. Ông Sắt giữ sào móc vớt thoa. Hằng ghi giờ, đọc giờ thành tiếng và giữ nắm muối hạt trộn tro bùa Chu Tước cuối cùng mà cụ đã chuẩn bị riêng cho đêm đàn.

Rồi cụ dừng lại ở vị trí cuối cùng trong danh sách. Vị trí đó chưa có tên người. Cụ nói đầu ngoài của dây dẫn vong cần một người trẻ khỏe giữ cố định trên miệng giếng, suốt từ lúc thả dây xuống cho tới khi hồn men theo chỉ lên hết và nhập vào hình nhân. Người đó phải đứng ngay trên miệng giếng. Phải giữ đầu chỉ trong tay không rời một khắc. Phải đứng yên trong đúng tầm mặt nước nhìn lên, vào đúng giờ mà mặt hồn trồi lên mạnh nhất.

Cụ nói thẳng không giấu điều gì. Đây là vị trí nguy hiểm nhất trong đêm đàn. Người giữ dây đứng gần mặt nước hơn bất kỳ ai khác. Nếu hồn tác động lên người giữ dây giữa chừng, sợi chỉ có thể tuột khỏi tay, và cả đàn sẽ hỏng ngay ở bước cuối cùng. Cụ định nhờ một thanh niên trong tổ gác chưa từng bị tác động lần nào. Cụ nói cụ chưa chọn ai, vì cụ muốn hỏi ý kiến của tổ gác trong buổi chiều nay.

Thắng ngồi nghe mà hai tay đan vào nhau. Anh nhìn tờ danh sách trên bàn. Tên anh chưa có ở bất kỳ vị trí nào trong đêm đàn. Mười hai ngày qua, anh là người bị gọi đầu tiên, là người suýt chết đầu tiên, là người mất việc, mất cả hôn ước vì cái giếng này. Trong đêm quan trọng nhất của làng, anh không muốn mình đứng ngoài dây chăng nhìn người khác lo việc của chính mình.

- Cụ để cháu giữ đầu dây.

Anh nói câu đó rõ ràng, không ngập ngừng. Cả gian nhà im lặng. Hằng quay sang nhìn anh, định nói gì đó rồi dừng lại. Ông Sắt đặt chén trà xuống bàn hơi mạnh tay. Cụ Kính nhìn thẳng vào mặt Thắng một lúc lâu, không gật cũng không lắc.

- Anh đã bị gọi xuống hai lần rồi. Anh biết rõ hơn ai hết việc đứng trên miệng giếng vào giờ đó nghĩa là gì.

- Cháu biết rõ. Chính vì cháu biết rõ nên cháu mới xin đứng.

Thắng đáp lại, giọng chậm mà chắc. Anh nói mình là người đầu tiên bị gọi xuống trong mùa hè này. Tiếng gọi đó mở đầu cho mười hai đêm của cả làng. Nếu đêm đàn này là đêm kết thúc, thì người giữ con đường cho cô ấy đi lên cũng nên là anh. Anh không nói câu đó như một lời thách thức với người dưới giếng. Anh nói như một người muốn tự tay đóng lại cánh cửa mà chính mình đã vô tình mở ra ở đêm đầu tiên.

Cụ Kính hỏi anh thêm mấy điều rất cụ thể. Cụ hỏi nếu giữa chừng anh thấy đầu óc đờ đi như hai lần trước, anh có hứa sẽ kêu lên ngay một tiếng để người bên cạnh kịp giữ lấy anh không. Thắng hứa. Cụ hỏi anh có chịu để người ta buộc một sợi dây an toàn quanh thắt lưng, nối vào cọc đóng chắc ngoài miệng giếng hay không. Thắng gật đầu ngay, nói buộc thế nào cũng được, miễn là tay anh giữ được đầu chỉ cho tới cuối.

- Cháu không cần tỏ ra gan lì. Cháu chỉ cần được đứng đúng vào chỗ khó nhất của đêm đó. Hai lần trước cháu ngã xuống đều có người kéo lại. Lần này cháu muốn là người đứng giữ cho người khác đi lên.

Cụ Kính im lặng thêm một lúc nữa. Rồi cụ cầm bút, ghi tên Lê Văn Thắng vào vị trí cuối cùng trong danh sách phân công. Cụ ghi chậm, từng nét chữ rõ ràng. Ghi xong, cụ nói vị trí này từ giờ phút này là của anh, và cũng là trách nhiệm của anh. Đêm đàn, nếu anh thấy không chịu nổi, cứ nói thành tiếng. Không ai trong làng trách một người dám nói mình đang bị gọi cả. Người ta chỉ trách người cố giấu điều đó cho tới khi ngã xuống.

Trước khi Thắng ra về, ông Sắt còn vỗ vai anh một cái chắc nịch. Ông nói đêm đàn hai người sẽ đứng gần nhau hơn bất kỳ ai khác quanh miệng giếng. Ông giữ sào ở một bên, anh giữ dây ở một bên. Ông dặn nếu thấy tay anh run khi giữ chỉ, cứ hít thở chậm như người thợ xây đứng trên giàn giáo cao. Thắng cười nhẹ, nói nghề xây của anh vốn quen đứng ở chỗ cao và nguy hiểm, chỉ khác là lần này chỗ đứng của anh nằm ngay trên miệng một cái giếng sâu mười lăm mét.

Tin Thắng nhận giữ đầu dây lan về tới nhà anh ngay trong buổi trưa. Mẹ anh đang nấu cơm thì buông cả đũa, ra tận cổng chờ anh về. Bà khóc ngay khi thấy mặt con trai. Bà nói bà đã suýt mất anh hai lần bên cái giếng đó. Bà không chịu nổi ý nghĩ đêm hai mươi lăm anh lại tự nguyện đứng ngay trên miệng giếng, ở đúng chỗ đã hai lần suýt lấy mạng anh.

Thắng để mẹ nói hết, không chen vào một câu nào. Anh hiểu nỗi sợ của mẹ hơn bất kỳ ai. Chính anh là người đã nhìn thấy vẻ mặt của mẹ trong bệnh viện xá sau đêm đầu tiên, dù chỉ là mấy vết xước ngoài da. Anh đỡ mẹ ngồi xuống bậc thềm, rồi nói chậm rãi từng điều một. Rằng đêm đàn có cụ Kính chủ trì, có cả làng đứng quanh, có dây an toàn buộc quanh người, có Hằng cầm sẵn nắm muối tro cuối cùng đứng ngay gần đó. Và rằng nếu anh không đứng vào chỗ đó, một người khác trong làng sẽ phải đứng thay anh, một người chưa từng biết tiếng gọi dưới giếng nghe như thế nào.

- Con biết nó gọi thế nào. Con nghe hai lần rồi. Chính vì thế con mới là người nên đứng giữ. Người chưa nghe bao giờ mới là người dễ ngã nhất, mẹ ạ.

Mẹ anh vẫn khóc, nhưng bà không nói thêm lời can ngăn nào nữa. Bà chỉ dặn anh một câu mà bà đã dặn từ đêm đầu tiên. Rằng dù có chuyện gì, cũng phải trở về nhà này ăn cơm. Thắng gật đầu và thấy cổ họng mình nghẹn lại. Anh hứa với mẹ bằng một cái gật đầu chậm và chắc, không dám nói thành lời vì sợ giọng mình cũng run theo.

Buổi chiều, điện thoại của anh báo một cuộc gọi từ nhà gái. Hôn ước của anh đã bị hoãn vô thời hạn từ hơn một tuần trước. Người gọi là mẹ của cô gái, giọng bà nhỏ nhẹ mà xa cách. Bà nói nhà bà nghe tin anh tình nguyện giữ dây trong đêm đàn ở giếng cổ. Bà hỏi có thật không, và nếu thật, nhà bà xin nghĩ lại mọi chuyện thêm một thời gian nữa, vì họ sợ anh không qua khỏi đêm đó. Thắng nghe hết mà không cãi một lời.

- Việc cháu nhận là việc của làng. Cháu không đổi ý được. Còn chuyện của hai nhà, cứ để sau đêm hai mươi lăm rồi tính.

Anh nói vậy rồi chào bà và cúp máy. Anh ngồi yên trong sân nhà một lúc lâu sau cuộc gọi đó. Cái giá của vị trí giữ dây vừa cộng thêm một khoản nữa vào danh sách những thứ anh đã mất trong mùa hè này. Việc làm đã mất. Hôn ước đã hoãn, nay còn xa hơn. Thể diện trước làng cũng không còn gì để giữ. Nhưng kỳ lạ thay, anh không thấy mình muốn lùi lại dù chỉ một bước.

Tối hôm đó, anh tới nhà cụ Kính thêm một lần nữa để nghe cụ dặn riêng về việc giữ dây. Cụ nói đầu chỉ trong tay anh phải luôn căng nhẹ, không giật, không thả chùng. Khi hồn bắt đầu men lên, sợi chỉ sẽ có cảm giác khác hẳn mà anh sẽ tự nhận ra. Lúc đó điều quan trọng nhất là đứng yên và giữ nguyên tay. Cụ cũng dặn anh không được nhìn xuống mặt nước để kiểm tra bất kỳ điều gì. Mọi việc dưới lòng giếng đã có đầu kim bạc lo phần dẫn đường. Việc của anh chỉ nằm ở đầu dây phía trên và ở đôi chân đứng vững trên mặt đất này.

Thắng ra về khi trăng đã lên cao trên rặng tre đầu làng. Mai là ngày cuối cùng của việc chuẩn bị. Ngày kia là đêm đàn. Anh đi ngang qua đầu làng, nghe tiếng tổ gác nói chuyện khẽ bên điểm trực, và không dừng lại nhìn về phía giếng. Trong túi áo anh là một bản sao danh sách phân công mà Hằng vừa đưa. Ở dòng cuối cùng của danh sách đó, tên anh đứng cạnh hai chữ giữ dây, rõ ràng và không thể xóa đi được nữa.

Chương khác

Xem thêm