MA GIẾNG ĐÁ ONG Ở ĐƯỜNG LÂM - Chương 45: Kim bạc chạm đáy, chỉ ngũ sắc căng

Phạm Thu Hằng nhìn đồng hồ của mình khi kim phút trôi qua những phút cuối cùng trước một giờ sáng. Không giờ năm mươi lăm phút. Không giờ năm mươi bảy…

Nội dung chương

Phạm Thu Hằng nhìn đồng hồ của mình khi kim phút trôi qua những phút cuối cùng trước một giờ sáng. Không giờ năm mươi lăm phút. Không giờ năm mươi bảy phút. Không giờ năm mươi chín phút. Cả sân giếng cổ đầu làng chìm trong một sự im lặng mà cô chưa từng nghe trong suốt mười bốn ngày qua, kể cả vào ban ngày. Mười ba đêm trước, vào giờ này, người làng cũng im lặng chờ đợi. Nhưng sự im lặng của mười ba đêm trước là im lặng chờ một tiếng động chắc chắn sẽ tới. Đêm nay, lần đầu tiên, làng im lặng chờ một sự im lặng.

Chiếc gàu sắt treo trên giá gỗ ở miệng giếng, ngay trong vùng sáng của các ngọn đèn trên cao. Hằng nhìn nó không chớp mắt. Mười ba đêm, đúng một giờ sáng, chiếc gàu đó tự đung đưa và cọ vào thành đá ong, kêu lên những tiếng rột rột đều đặn như có một bàn tay vô hình ngồi trên miệng giếng đẩy nó theo nhịp. Đêm đầu tiên, tiếng kêu đó suýt lấy mạng Lê Văn Thắng. Những đêm sau, nó là tiếng đồng hồ của cả một làng mất ngủ. Đêm nay, chiếc thoa bạc níu giữ người dưới giếng đã nằm trên bàn đàn, cách miệng giếng chỉ vài bước chân, từ lúc không giờ bốn mươi bảy phút.

Đồng hồ điểm một giờ sáng, ngày hai mươi sáu tháng bảy.

Không có tiếng kêu nào cả.

Chiếc gàu sắt nằm yên trên giá gỗ. Không đung đưa. Không cọ vào thành đá. Không một tiếng động nhỏ nhất. Gió đêm cũng không nổi lên để ai đó có thể nói rằng gàu yên là vì trời lặng, vì mười ba đêm trước, gàu vẫn kêu trong những đêm lặng gió y như đêm nay. Hằng nghe tiếng côn trùng ngoài ngõ bắt đầu kêu trở lại, từng tiếng một, như chúng cũng vừa nín thở cùng cả làng và giờ mới dám lên tiếng. Ở vòng ngoài, có người đưa tay lên che miệng. Có người nắm chặt tay người bên cạnh. Không ai nói thành lời trong khoảnh khắc đầu tiên đó. Sự im lặng của chiếc gàu, sau mười ba đêm, nghe vang hơn bất kỳ tiếng kêu nào của nó.

Cụ Hoàng Văn Kính là người lên tiếng trước. Cụ nói rất khẽ, hướng về phía Hằng và cuốn sổ đàn trên tay cô.

- Ghi vào sổ đi, cô giáo. Một giờ. Gàu im.

Hằng cúi xuống trang sổ. Tay cô run tới mức nét chữ đầu tiên hơi xiên đi. Cô viết hai việc của mốc giờ này vào hai dòng riêng biệt, đúng như cô đã chuẩn bị trong đầu từ buổi chiều. Dòng thứ nhất: một giờ sáng, gàu sắt im lặng, lần đầu tiên sau mười ba đêm kêu liên tiếp. Ngay dưới dòng đó, cô chưa viết dòng thứ hai, vì việc thứ hai của mốc một giờ còn chưa bắt đầu. Đêm nay không có đêm gàu kêu thứ mười bốn. Con số của hiện tượng khép lại ở mười ba, và nó khép lại không phải vì người làng làm ngơ, mà vì điều kiện giữ người dưới giếng ở lại đã được chính tay người làng đưa lên khỏi đáy trước giờ kêu đúng mười ba phút.

Trong những phút chờ đợi trước đó, Hằng đã đi một vòng cuối quanh khu vực đàn theo thói quen ghi chép của mình. Cô kiểm lại vị trí của từng người một lần nữa, không phải vì không tin ai, mà vì cô biết đêm nay không có chỗ cho một sai sót nhỏ. Đèn soi vẫn đổ xuống từ trên cao, đúng cách làng đã học được từ đêm gàu kêu thứ hai, khi cả tổ trực ngồi quay lưng về phía giếng và không một ai bị tác động. Bài học của đêm đó, rồi của chiếc camera canh giếng ở đêm thứ tư, đều nằm cả trong cách bố trí đêm nay. Ánh sáng ở trên cao. Người ở ngoài vạch. Mắt không ai được tìm xuống mặt nước. Cô cũng nhìn lại chiếc gàu sắt thêm một lần. Nó nằm yên trên giá gỗ, ướt sương đêm, bình thường như chiếc gàu của mọi nhà trong làng vẫn dùng để múc nước vào ban ngày. Khó mà tin được vật quen thuộc đó đã làm cả làng mất ngủ mười ba đêm liền.

Ở vòng ngoài, bà Phạm Thị Mão ngồi yên trên ghế, hai tay nắm chặt chiếc quạt giấy. Khi mốc một giờ trôi qua trong im lặng, Hằng thấy bà từ từ gập chiếc quạt lại và đặt lên đầu gối. Bà không khóc. Bà chỉ ngồi thẳng hơn một chút, như một người vừa nghe thấy tiếng bước chân của một người bạn cũ ở đầu ngõ, sau rất nhiều năm không gặp. Cán bộ Nguyễn Văn Dũng đứng ở chốt canh đầu ngõ cũng ghi vào sổ của xã một dòng riêng. Anh ghi giờ, ghi hiện tượng không xảy ra, và ký tên xác nhận như mọi đêm trước. Chỉ khác là đêm nay, dòng ghi của anh là dòng ghi về một tiếng kêu đã không tới.

Gói khăn điều đựng bộ dây dẫn vong được mang ra từ đền Mông Phụ ngay sau đó. Người mang gói khăn là Nguyễn Thị Mai. Cô đi chậm qua sân giếng, hai tay nâng gói khăn ngang ngực, như cách cô đã bưng bài vị và bưng khay thoa bạc trong đêm nay. Tới bàn đàn, cô trao gói khăn cho cụ Kính. Cụ đặt gói khăn lên bàn, mở từng lớp vải điều ra trước mặt cả tổ đàn. Bên trong là chiếc kim may bằng bạc của đời thủ từ trước để lại, đã xâu sẵn sợi chỉ ngũ sắc thành một cuộn chỉ dài, gọn và sáng màu trong ánh đèn. Năm màu của sợi chỉ nổi rõ trên nền khăn điều đỏ. Xanh. Đỏ. Vàng. Trắng. Tím. Sợi chỉ này dài hơn độ sâu của giếng, đúng như lệ dẫn vong mà cụ đã nói trọn ở nhà mình nhiều ngày trước.

Cụ Kính cầm đầu sợi chỉ có chiếc kim bạc lên, đưa cho cả tổ đàn nhìn rõ một lần cuối trước khi thả. Cụ nhắc lại vai trò của nó bằng đúng những lời cụ đã nói khi xâu kim ở nhà mình. Chiếc kim bạc này chỉ là đầu mối của sợi dây. Nó nặng vừa đủ để đưa sợi chỉ xuống thẳng tới đáy giếng. Nó là vật dẫn đường cho người dưới giếng nhận ra đường mà đi lên. Ngoài việc đó ra, nó không làm thêm bất kỳ việc gì khác trong đêm nay. Không một ai trong tổ đàn được hiểu khác đi, và không một dòng nào trong sổ đàn của Hằng ghi khác đi.

Lê Văn Thắng bước tới vị trí giữ đầu dây đã đánh dấu trên thành giếng. Đây là phần việc anh đã tình nguyện nhận từ ngày hai mươi bốn tháng bảy, và cả sân giếng lặng đi khi anh đặt hai tay lên đầu ngoài của sợi chỉ. Đầu dây được cố định theo đúng vạch đã thử vào ban ngày: một phần quấn vào cọc gỗ đóng bên thành giếng, phần còn lại nằm trong tay người giữ, để người giữ cảm được từng rung động từ dưới sâu truyền lên. Hằng đứng ngay sau lưng anh, sổ đàn đã đóng lại và cất đi, hai tay để trống. Túi muối tro cuối cùng nằm trong túi áo của cô, ở chỗ tay phải với tới được ngay. Vũ Văn Bình và Đỗ Văn Hòa đứng hai bên Thắng, mỗi người một phía, tay để sẵn mà chưa chạm vào người anh.

Cụ Kính tự tay thả dây. Cụ đứng ở vị trí đã đánh dấu bên miệng giếng, ngoài tầm cúi nhìn, và đưa chiếc kim bạc qua mép thành giếng. Sợi chỉ ngũ sắc lướt qua miếng vải điều lót trên mép đá ong ở phía tay phải, đúng đoạn mép đá sắc nhất mà làng đã lót vải từ ngày thử dây. Sợi chỉ đi qua đoạn vải êm và đều, không một tiếng cọ. Rồi chiếc kim chìm vào mặt nước sẫm màu. Mặt nước chỉ gợn lên một vòng tròn nhỏ quanh sợi chỉ, rồi khép lại. Sợi chỉ bắt đầu đi xuống, từng đoạn một, theo nhịp tay thả rất chậm của cụ.

Hằng không nhìn xuống lòng giếng. Cô nhìn vào sợi chỉ ở đoạn ngang tầm mắt mình, nơi năm màu của nó đi qua ánh đèn và chìm dần vào bóng tối của miệng giếng. Cô đếm thầm độ sâu theo các nút đánh dấu đã buộc sẵn trên sợi chỉ từ buổi thử dây. Các nút đi qua tay cụ Kính đều đặn. Năm mét. Mười mét. Mười ba mét. Tới gần nút cuối cùng, nhịp thả của cụ chậm lại hẳn. Sợi chỉ trong tay Thắng bỗng căng lên một nhịp rất nhẹ, khác hẳn sức nặng đều đều của chính chiếc kim và sợi chỉ trong nước. Nhịp căng đó nhỏ tới mức nếu không phải hai bàn tay đang giữ đầu dây và cả người đang dồn hết chú ý vào đó, không ai nhận ra được.

Thắng nói khẽ, giọng anh khô đi.

- Dưới kia vừa chạm vào đầu dây, cụ ạ. Cháu cảm thấy rõ lắm. Như có người ở dưới vừa đưa tay ra nắm lấy.

Cụ Kính gật đầu. Cụ thả nốt đoạn chỉ cuối cùng cho tới khi chiếc kim bạc chạm đáy giếng sâu mười lăm mét, đúng vị trí mà chiếc thoa bạc đã nằm suốt tám mươi mốt năm cho tới mười ba phút trước. Sợi chỉ đứng thẳng trong lòng giếng, căng vừa phải, nối từ đáy giếng lên tới bàn tay của người thanh niên đã hai lần suýt bị kéo xuống nơi đó. Cụ buộc cố định đầu dây theo đúng vạch, kiểm lại hai lần, rồi mới buông tay. Cụ nói với cả tổ đàn, giọng vẫn khẽ mà rõ từng chữ.

- Dây đã chạm đáy. Đường đã mở. Từ giờ trở đi, không ai được chạm vào sợi chỉ này ngoài người giữ dây và tôi. Người dưới giếng đang ở đầu dây bên kia.

Hằng mở lại cuốn sổ đàn, ghi nốt dòng thứ hai của mốc một giờ sáng, ngay dưới dòng gàu im lặng. Cô viết: một giờ sáng, dây dẫn vong đã thả, kim bạc chạm đáy mười lăm mét, sợi chỉ căng nhẹ như có người vừa chạm vào đầu dây. Hai dòng chữ nằm cạnh nhau trên cùng một trang sổ. Một dòng khép lại mười ba đêm sợ hãi của cả làng. Một dòng mở ra quãng đường cuối cùng của một người con gái đã chờ tám mươi mốt năm dưới đáy giếng lạnh. Hằng đóng sổ lại. Cô biết phần nguy hiểm nhất của đêm nay vẫn còn ở phía trước, trong quãng đường sợi chỉ đi từ đáy giếng lên tới mặt nước, và trong đôi tay của người đang giữ đầu dây ngay sau lưng mình.

Chương khác

Xem thêm