MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 37: Sự Thật Trong Nhà Họ Hà

Tối ngày mười bốn tháng giêng, vào lúc tám giờ, khi bản Bưa đã ăn cơm tối xong và khói bếp của các nhà sàn bắt đầu mỏng dần trong bóng đêm mùa đông. Căn…

Nội dung chương

Tối ngày mười bốn tháng giêng, vào lúc tám giờ, khi bản Bưa đã ăn cơm tối xong và khói bếp của các nhà sàn bắt đầu mỏng dần trong bóng đêm mùa đông. Căn nhà sàn của họ Hà đóng kín cửa, chỉ còn ánh đèn dầu cháy đều trên chiếc bàn gỗ nhỏ đặt giữa gian nhà và bếp lửa cháy âm ỉ ở góc nhà. Hà Văn Thao ngồi ở giữa, trước mặt ông là tờ giấy dó chép danh sách bảy người mất tích đã trọn vẹn và cuốn sổ tay đã mở sẵn ở những trang ghi lệ mà cụ Kính giảng. Bà Mến ngồi bên phải chồng, hai tay bà đặt yên trên vạt áo, từ lúc ăn cơm xong tới giờ bà chưa nói một lời nào ngoài những câu đáp ngắn khi Bổng hỏi chuyện dọn dẹp. Bổng ngồi bên trái cha, anh đã đi kiểm tra một vòng hàng rào và các tốp canh đêm ở đầu bản theo lời cha dặn từ chiều, về nhà anh ngồi xuống bàn ngay, không hỏi cha một câu nào trước. Thao nhìn con trai ngồi yên như thế mà hiểu cả nhà đều đang chờ lời ông sắp nói.

Trưa nay, như lời ông đã nói với vợ con và người em họ vào buổi sáng, Thao đã mang danh sách bảy cái tên tới nhà cụ Kính để đối chiếu lần cuối. Ông kể lại cho vợ con nghe ngay đầu buổi tối rằng cụ Kính đã nghe ông đọc từng tên, từng năm, từng lời xác nhận của người kể, từ ông chăn trâu năm 1916 cho tới người buôn muối năm 1921 và con gái ông năm 1922. Cụ nghe xong thì gật đầu và nói rằng danh sách này đã trọn vẹn, không còn thiếu một người nào nữa, bảy người khớp với bảy năm tháng, khớp với con số ông đã đếm trên vành tai hổ. Và cụ dặn ông rằng trước khi mang danh sách này ra sân đình nói trước dân bản vào sáng mai, nhà họ Hà phải ngồi lại với nhau một buổi tối cho đàng hoàng, nói cho hết sự thật trong nhà mình trước. Vì trong bảy cái tên ấy có một cái tên là máu thịt của chính nhà này, và một sự thật như thế không nên để người mẹ của nó nghe lần đầu giữa sân đình đông người như nghe chuyện của nhà khác.

Thao nói tới đó thì ngừng lại, ông nhìn vợ, giọng ông chậm xuống rõ rệt so với lúc ông kể chuyện đối chiếu ở nhà cụ Kính. Ông nói hết cho bà Mến nghe, rành mạch và không giấu một điều nào, tất cả những gì ông đã gom được và nghe được trong suốt mùa đông này khi đặt chúng đứng cạnh nhau thành một dãy liền mạch. Ba lần bẫy đặt ra đều bị vòng qua một cách có hệ thống, kể cả chiếc bẫy giấu kín mà mắt người còn không nhìn ra. Bóng người gầy màu xám không có bóng đổ đi trước mũi hổ trong buổi rạng sáng sương dày ở phía Gò Trành. Và lời anh Hảo kể lại bên giường bệnh về một bóng người dáng đàn bà tóc dài ngồi trên lưng hổ lúc nó vồ anh ở bờ suối. Tiếng khóc trong mùa đông này đã tìm về ba bận, ở bìa rừng, ngay sau nhà, và ở phía khe suối Cạn, bận nào bà cũng nhận ra giọng khóc ấy quen như người trong nhà, bận gần nhất còn lẫn tiếng gọi mẹ rất khẽ. Lệ mà cụ Kính đã khẳng định bên bếp lửa nhà cụ, rằng kẻ theo hổ là hồn người bị hổ ăn thịt, bị giam cầm buộc phải dẫn đường và cảnh giới cho chính con hổ đã giết mình. Rằng hồn ấy đói khát triền miên và chỉ có mùi ngô nếp rang mới tách được nó ra khỏi lưng hổ trong một lúc. Và cuối cùng là danh sách bảy người mất tích từ năm 1916 tới năm 1922 vừa chép trọn trong hai ngày qua, trong đó cái tên cuối cùng theo thứ tự năm tháng, cái tên của năm 1922, là tên con gái của ông bà.

Thao nói xong, ông không kết luận thêm một lời nào nữa trong khoảnh khắc ấy, ông chỉ đặt tờ giấy dó xuống giữa bàn, đẩy nhẹ nó về phía vợ, để bà tự nhìn vào dòng tên cuối cùng trong danh sách bằng chính mắt mình. Bà Mến cúi xuống nhìn tờ giấy rất lâu dưới ánh đèn dầu, môi bà khẽ động đậy như đang đọc lại từng cái tên một trong im lặng, từ ông chăn trâu ở dòng đầu tiên xuống tới tên con gái mình ở dòng cuối cùng. Rồi bà ngẩng lên, nước mắt đã chảy đầy trên mặt bà từ lúc nào mà bà không hề đưa tay lên lau, bà nhìn chồng và nói một câu mà Thao nghe xong thì hai bàn tay ông đặt trên bàn khẽ siết lại vào nhau. Bà nói rằng điều chồng bà vừa nói hết trong buổi tối nay, bà đã ngờ từ lâu rồi mà không dám nói ra thành lời chắc chắn với bất cứ ai.

- Tôi ngờ từ lâu rồi, ông ạ, bà Mến nói, giọng bà nghẹn lại giữa câu rồi lại rõ dần lên, tôi ngờ mà tôi không dám nói, tôi chỉ dám nói là giọng khóc nghe quen. Là tôi nghe như tiếng con mình, chứ tôi không dám nói chắc một lời nào, vì nói chắc ra thì tôi biết lấy gì mà chịu nổi những đêm sau đó.

Thao đưa bàn tay run của mình sang nắm lấy tay vợ đặt trên bàn, ông giữ tay bà một lúc lâu không nói gì, rồi ông nói khẽ rằng ông cũng thế, ông cũng ngờ từ lâu. Mà không dám nói chắc, ông ngờ từ buổi rạng sáng nhìn thấy cái bóng không có bóng đổ đi trước mũi hổ, ngờ từ buổi ngồi bên giường bệnh nghe anh Hảo kể về dáng đàn bà tóc dài trên lưng hổ. Và chính vì cả hai vợ chồng cùng ngờ mà cùng không dám nói, nên sự thật này mới nằm im trong căn nhà này suốt cả mùa đông, chỉ hiện ra qua những lần bà ngồi bật dậy giữa đêm. Và những lần ông ngồi lặng nhìn cây nỏ treo trên vách. Ông nói rằng tới tối nay, khi danh sách đã đủ bảy người, khi lệ đã được cụ Kính khẳng định, khi ba căn cứ đã đứng liền nhau thành một dãy không còn chỗ nào hở nữa. Thì nhà họ Hà không thể tiếp tục chỉ ngờ trong im lặng được nữa, mà phải đối mặt với điều mình đã ngờ như đối mặt với một sự thật của nhà mình, nói hết với nhau trong nhà trước. Rồi sáng mai mới mang ra sân đình nói trước dân bản cho đàng hoàng, để dân bản nghe từ chính miệng người cha, người mẹ của nó chứ không nghe qua lời đồn đại ngoài chợ, ngoài lối mòn.

Bổng ngồi bên cạnh cha mẹ, anh nghe hết buổi tối hôm ấy không chen vào một lời nào cho tới lúc cha anh nói xong. Lúc ấy anh mới lên tiếng, giọng anh trầm và chắc, anh nói rằng anh là người trong nhà này tin muộn nhất, cãi lâu nhất. Và cũng là người đã phải tận mắt thấy đủ các bẫy bị vòng qua mới chịu tin hẳn có một kẻ dẫn đường đi cùng con hổ. Anh nói rằng nếu điều cả nhà đang đối mặt tối nay là đúng như những gì các dấu vết trong cuốn sổ của cha anh chỉ về, thì việc nhà mình phải làm không chỉ là trị con hổ cho bản yên. Mà còn là làm một điều gì đó cho trọn vẹn với những người đã mất trong danh sách này, trước hết là với em gái anh, sau nữa là với sáu người còn lại, có người suýt bị cả bản quên mất. Có người là khách qua đường không còn ai trong vùng này nhớ tới nữa.

Đó là lúc cả nhà họ Hà đi tới quyết định chung của buổi tối hôm ấy, một quyết định mà Thao nói ra thành lời, bà Mến gật đầu trong nước mắt, Bổng đáp lại bằng một câu ngắn gọn mà chắc chắn. Cả nhà quyết rằng, trị được hổ xong, nhà họ Hà cùng với cụ Kính và dân bản sẽ làm lễ cúng giải oan đàng hoàng cho con gái mình và sáu người xấu số trong danh sách. Làm ở sân đình trước cả bản, bày mâm cúng tử tế, gọi đủ bảy cái tên theo đúng thứ tự năm tháng đã chép trong tờ giấy dó này, không để hồn ai trong bảy người ấy. Còn phải vất vưởng quanh dãy núi phía tây thêm một mùa đông nào nữa. Bà Mến nói rằng phần lễ lạt trong nhà, từ mâm cúng, hương hoa, cho tới thúng ngô nếp rang dành riêng cho buổi lễ, bà sẽ tự tay lo liệu từ bây giờ. Lo như lo một ngày giỗ lớn nhất của nhà mình trong nhiều năm qua, vì nếu đó là buổi lễ để đưa con gái bà và sáu người kia về với tổ tiên của họ. Thì không một phần nào trong buổi lễ ấy được phép làm qua loa, làm cho xong chuyện. Bổng nói rằng phần việc của trai tráng, từ đào hố, dựng chòi, cho tới canh giữ vòng ngoài trong đêm phục kích và khiêng vác sau đó, anh sẽ đứng ra lo cùng trai bản theo đúng kế hoạch cha. Và cụ Kính chốt, không để cha mình phải lo thêm một việc nặng nào ngoài việc giữ tay cho vững trên cây nỏ trong đêm quyết định ấy.

Thao nghe vợ con nói xong, ông gấp tờ giấy dó lại, kẹp nó vào cuốn sổ tay của mình, rồi ông nói lời cuối của buổi tối. Ông nói rằng sáng mai, ở sân đình, ông và cụ Kính sẽ nói hết sự thật này trước dân bản, nói đủ bảy cái tên, nói đủ lệ mà cụ đã giảng, nói đủ kế hoạch. Mà bản cần làm trong những ngày tới, và ông dặn vợ con rằng từ sáng mai trở đi, điều tối nay cả nhà vừa nói với nhau trong gian nhà đóng kín cửa này sẽ không. Còn là chuyện riêng của nhà họ Hà nữa, mà là chuyện chung của cả bản Bưa, nên mỗi người trong nhà phải giữ mình cho vững, làm việc cho chắc chắn, để dân bản nhìn vào nhà mình mà yên lòng đi theo kế hoạch sắp tới. Bà Mến gật đầu, bà đứng dậy thắp một nén hương lên bàn thờ, khói hương bay thẳng lên trong gian nhà kín gió rồi tan dần dưới mái nhà tối. Ba người trong nhà họ Hà ngồi lại bên bếp lửa thêm một lúc lâu nữa trong đêm mười bốn tháng giêng, không ai nói thêm điều gì lớn lao, chỉ có tiếng lửa cháy âm ỉ và tiếng gió đông ngoài hiên. Và Thao biết rằng buổi sáng ngày mai ở sân đình sẽ là buổi sáng hệ trọng nhất của cả mùa đông này đối với bản Bưa.

Chương khác

Xem thêm