MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 38: Bảy Người Khớp Bảy Vết Khía
Sáng ngày mười lăm tháng giêng, vào lúc tám giờ, khi sương muối trên sân đình bản Bưa còn chưa tan hết. Và tiếng trống báo họp bản của lý trưởng Nguyễn…
Nội dung chương
Sáng ngày mười lăm tháng giêng, vào lúc tám giờ, khi sương muối trên sân đình bản Bưa còn chưa tan hết. Và tiếng trống báo họp bản của lý trưởng Nguyễn Văn Phú vừa dứt ở phía cây đa đầu sân, dân bản đã tụ họp đông đủ trên sân đình, đông hơn mọi buổi họp từ đầu mùa đông tới nay. Người già ngồi ở hàng chiếu phía trước gần bậc thềm đình, trai bản đứng thành vòng phía sau, đàn bà ôm con đứng ở hai bên hiên. Thao nhìn khắp sân đình mà thấy rõ buổi họp sáng nay không phải là buổi họp bàn chuyện canh đêm hay chuyện đào thêm một chiếc hầm chông nào nữa, vì từ chiều hôm trước. Lời dặn của lý trưởng đi từng nhà đã nói rõ rằng sáng nay cụ Từ Văn Kính và Hà Văn Thao sẽ nói một việc hệ trọng về con hổ xám, một việc mà mọi nhà trong bản đều phải có người tới nghe cho trọn. Thao đứng bên cạnh cụ Kính ở phía bậc thềm, tay ông ôm cuốn sổ tay và tờ giấy dó chép danh sách bảy người, Bổng đứng ngay phía sau cha, bà Mến ngồi ở hàng chiếu phía trước cùng các bà già trong bản. Hai tay bà đặt yên trên vạt áo, mắt bà nhìn lên bậc thềm nơi chồng mình đang đứng mà không chớp trong suốt lúc sân đình còn đang ổn định chỗ ngồi.
Lý trưởng Phú mở đầu buổi họp bằng mấy lời ngắn gọn, ông nói rằng bản Bưa đã sống chung với nỗi sợ con hổ xám suốt cả mùa đông này, đã đào hầm, đã đặt kẹp, đã canh đêm. Mà con hổ vẫn đi lại quanh bản như đi trong rừng không người, cho nên sáng nay ông mời cụ Kính và ông Thao nói hết điều hai người đã đối chiếu được trong những ngày qua. Nói một lần cho cả bản cùng nghe, cùng hiểu, rồi cả bản cùng quyết việc phải làm tiếp theo. Ông nói xong thì lùi lại một bước, nhường bậc thềm cho cụ Kính. Cụ Kính chống gậy bước lên, cụ nhìn một lượt khắp sân đình, giọng cụ không lớn mà rõ ràng lạ thường trong buổi sáng lạnh, từng lời của cụ đi tới tận hàng người đứng cuối sân. Cụ nói rằng hôm nay cụ đứng ở sân đình này không phải để kể lại một chuyện xưa cho qua buổi sáng, mà để khẳng định một điều mà cụ đã ngẫm suốt mấy đêm nay trên ba căn cứ. Mà nhà họ Hà mang tới, trên lệ xưa các đời thầy trước truyền lại, và trên một danh sách mà hai người già là cụ và Thao đã ngồi chép lại từng tên, từng năm trong hai ngày qua. Hỏi lại từng nhà già trong bản và cả người ở bản bên để không thiếu một ai, không sai một năm nào.
Cụ Kính nói trước về con số bảy. Cụ nhắc lại điều mà Thao đã nói với vợ con từ đầu tháng chạp và nhiều người trong bản đã nghe qua lời kể lại, rằng vào buổi sớm hiếm hoi có nắng ngày mồng chín tháng chạp. Con hổ xám đứng trên Gò Trành nhìn xuống bản, Thao qua khoảng nắng ấy nhìn rõ vành tai trái của nó và đếm đi đếm lại ba lần đều đúng bảy vết khía sâu. Cụ nói, bảy vết khía ấy không phải là vết thương ngẫu nhiên của một con thú từng đánh nhau trong rừng, vì vết thương của thú đánh nhau thì sâu cạn lẫn lộn, nằm rải rác khắp tai. Khắp đầu, còn bảy vết khía này nằm đều trên vành tai trái, sâu như nhau, cách nhau như có một thứ tự riêng. Như một cách ghi lại của chính con hổ ấy về những gì nó đã làm trong gần mười năm qua ở vùng núi này. Rồi cụ bảo Thao mở tờ giấy dó ra và đọc to danh sách bảy người cho cả sân đình nghe, đọc chậm rãi, đọc từng tên, từng năm, từng việc người ấy làm khi còn sống. Để mỗi nhà trong bản tự đối chiếu bằng trí nhớ của nhà mình ngay tại sân đình này.
Thao bước lên một bước, ông mở tờ giấy dó ra bằng cả hai tay, bàn tay phải của ông run nhẹ trên mép giấy như mọi khi, nhưng giọng ông khi bắt đầu đọc thì vang và rành mạch khắp sân đình lặng ngắt. Ông đọc người đầu tiên, ông chăn trâu Đinh Văn Cừu, mất năm 1916, người chăn trâu thuê ở phía chân núi, đi lùa trâu qua triền cỏ phía tây rồi không về nữa, chỉ còn chiếc nón và cây gậy chăn trâu để lại bên vệ suối. Ông đọc hai anh em đốn củi Bùi Văn Sâm và Bùi Văn Sác, cùng mất năm 1918 trong một chuyến vào rừng đốn củi chung, chỉ còn hai bó củi buộc gọn và cây rìu cắm trên gốc cây chặt dở để lại giữa lối mòn. Ông đọc bà gánh củi Vi Thị Ẻn, mất năm 1919, người đàn bà gánh củi thuê mà con cháu đã dọn đi bản khác nên suýt bị cả bản quên mất tên, chỉ còn một gánh củi buộc gọn. Và chiếc đòn gánh gãy đôi để lại bên lối mòn phía khe suối Cạn. Ông đọc cậu chăn bò Hà Văn Tí, mất năm 1920, cậu trai mười sáu tuổi dắt bò lên triền đồi phía sau Gò Trành rồi không xuống nữa, chỉ còn chiếc áo nâu vắt trên cành cây thấp. Ông đọc người đi buôn muối Lê Văn Khâm, mất năm 1921, người khách từ phía dưới xuôi gánh muối lên bán dạo qua lối mòn phía tây, chỉ còn gánh muối đổ nghiêng bên gốc cây lớn. Và túm vải đỏ ở đầu gánh để lại giữa rừng. Tới người cuối cùng, giọng Thao chậm hẳn xuống, ông ngừng một nhịp ngắn rồi mới đọc, Hà Thị Lụa, con gái nhà họ Hà, mất tích năm 1922 khi lên rừng hái củi. Cả bản đi tìm suốt bảy ngày chỉ thấy chiếc gùi mới đặt trên tảng đá bên suối và chiếc khăn vắt trên cành cây ven suối. Ông đọc xong bảy cái tên, ông gấp tờ giấy lại, ông nói một câu ngắn gọn mà cả sân đình nghe rõ từng chữ: bảy người mất tích từ năm 1916 tới năm 1922. Khớp đúng bảy vết khía trên vành tai trái của con hổ xám, không thiếu một người, không thừa một người.
Sân đình lặng đi sau câu nói ấy của Thao, lặng tới mức ông nghe rõ cả tiếng gió đông lùa qua mái đình và tiếng một đứa trẻ nhỏ khẽ khóc ở phía hiên rồi được người mẹ ôm chặt vào lòng dỗ yên ngay. Rồi cụ Kính bước lên bên cạnh Thao, cụ đặt bàn tay khô gầy của cụ lên tờ giấy dó trong tay ông, và cụ nói phần hệ trọng nhất của buổi sáng hôm ấy, phần mà cho tới sáng nay chưa một ai. Kể cả trong nhà họ Hà, từng nói ra thành lời chắc chắn trước người khác. Cụ khẳng định trước dân bản rằng bảy người trong danh sách này không chỉ là bảy người mất tích vì hổ trong gần mười năm qua, mà chính là bảy oan hồn đang bị con hổ xám giam cầm trên lưng nó. Buộc phải dẫn đường cho nó, cảnh giới cho nó né mọi bẫy của người suốt từ năm 1916 tới mùa đông này. Hồn của họ bị buộc lại với con hổ đã ăn thịt mình, còn giữ linh giác của người chết, nhìn thấy cả bẫy giấu kín, nghe thấy cả người phục trên cây, và phải dùng linh giác ấy. Mà bảo vệ chính kẻ đã giết mình trong nỗi đói khát triền miên không một ngày nào dứt. Cụ nói rõ từng lời, chậm rãi như đóng từng chiếc cọc xuống sân đình, rằng bóng người không có bóng đổ đi trước mũi hổ mà Thao thấy ở Gò Trành, bóng người ngồi trên lưng hổ. Mà anh Hảo thấy trong đêm bị vồ ở bờ suối, tiếng khóc đúng giọng người nhà mà nhà họ Hà nghe được ba bận trong mùa đông này, tất cả đều là những oan hồn ấy. Và trong bảy oan hồn ấy có Lụa, con gái nhà họ Hà, ma trành cưỡi trên lưng hổ dẫn đường cho nó trong những năm qua chính là Lụa cùng sáu người đã mất trước con bé, ông Cừu. Hai anh em họ Bùi, bà Ẻn, cậu Tí và anh Khâm, bảy hồn người bị giam trên lưng một con hổ.
Thao đứng bên cạnh cụ Kính nghe cụ nói ra điều ấy trước cả bản mà lòng ông như có một vật nặng vừa được đặt xuống sau ba năm mang vác một mình trong im lặng. Ông nhìn xuống hàng chiếu phía trước, ông thấy bà Mến cúi đầu xuống, hai vai bà rung lên, Bổng từ phía sau bước tới nửa bước như muốn xuống đỡ mẹ rồi lại đứng yên theo cái nhìn của cha. Vì ông biết lúc này bà Mến cần được khóc một mình giữa sân đình như một người mẹ vừa nghe tên con gái mình được gọi lên đàng hoàng trong một danh sách của cả bản. Chứ không phải nghe qua lời ngờ vực trong gian nhà đóng kín cửa nữa. Khắp sân đình lúc ấy không chỉ có nhà họ Hà xúc động, Thao nhìn quanh và thấy nhiều người già đưa tay lên lau mắt, người nhà họ Bùi ngồi ở phía hiên đông khẽ gọi tên hai anh em trong nhà mình. Một người đàn bà ở bản bên gả về bản này ngồi ở hàng sau nói khẽ tên bà Ẻn như vừa nhớ lại một người hàng xóm cũ. Lý trưởng Phú đứng ở phía bậc thềm, ông chờ cho sân đình lặng xuống trở lại rồi mới lên tiếng, giọng ông trầm hẳn xuống so với lúc mở đầu buổi họp. Ông nói rằng từ sáng nay, bản Bưa không còn nhìn con hổ xám ngoài rừng kia như một con thú dữ thông thường nữa, và cũng không còn được phép nhìn những hồn người theo nó như kẻ gây họa cho bản. Vì theo lời cụ Kính vừa khẳng định, những hồn ấy là nạn nhân của con hổ trước cả bản này, là người của vùng này bị giam cầm lâu nhất, chịu khổ lâu nhất. Ông nói bản sẽ nghe tiếp kế hoạch của cụ Kính và ông Thao ngay trong buổi chiều nay ở chính sân đình này, và ông dặn mọi nhà trong bản giữ kín sự bình tĩnh của mình từ giờ tới chiều. Không ai tự ý vào rừng, không ai tự ý làm bất cứ việc gì một mình liên quan tới con hổ, mọi việc từ nay phải đi theo một kế hoạch chung của cả bản. Thao gấp cuốn sổ lại, ông chắp tay trước sân đình, ông chỉ nói thêm một câu ngắn trước khi buổi họp sáng tan ra: rằng nhà họ Hà cảm ơn cả bản đã ngồi nghe hết bảy cái tên trong buổi sáng nay. Và chiều nay ông sẽ cùng cụ Kính nói rõ cách làm để đưa cả bảy người ấy về, không thiếu một người nào.