MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 39: Kế Hoạch Bẫy Cuối Trước Dân Bản
Chiều ngày mười lăm tháng giêng, vào lúc hai giờ, khi nắng mùa đông đã lên tới đỉnh mái đình rồi bắt đầu ngả dần về phía dãy núi phía tây. Dân bản Bưa…
Nội dung chương
Chiều ngày mười lăm tháng giêng, vào lúc hai giờ, khi nắng mùa đông đã lên tới đỉnh mái đình rồi bắt đầu ngả dần về phía dãy núi phía tây. Dân bản Bưa lại tụ họp ở sân đình theo lời hẹn từ buổi sáng, vẫn đông đủ như buổi công bố danh sách, chỉ khác là không khí trên sân đình buổi chiều nay đã đổi hẳn so với buổi sáng. Buổi sáng, người ta đến sân đình trong im lặng và ra về trong nước mắt sau khi nghe bảy cái tên khớp với bảy vết khía trên vành tai hổ. Buổi chiều, người ta đến sân đình, tiếng hỏi nhau râm ran khắp sân đều xoay quanh việc phải làm tiếp theo. Thao nghe những tiếng hỏi ấy mà hiểu rằng biết được sự thật mới chỉ là một nửa của việc, nửa còn lại, nửa khó hơn và nguy hiểm hơn. Là làm thế nào để hạ được con hổ xám đã né mọi bẫy của người suốt gần mười năm qua và đưa bảy oan hồn đang bị giam trên lưng nó về với tổ tiên của họ. Hà Văn Thao đứng ở bậc thềm đình bên cạnh cụ Từ Văn Kính và lý trưởng Nguyễn Văn Phú, trước mặt ông trên chiếc bàn gỗ nhỏ đặt giữa thềm đình là cuốn sổ tay của ông. Tờ giấy dó danh sách bảy người, một nắm ngô nếp khô trong chiếc bát sành và một đoạn dây thừng ngắn mà ông mang theo để chỉ cho dân bản cách bố trí vòng ngô quanh miệng hố trong lúc trình bày kế hoạch.
Lý trưởng Phú mở đầu buổi họp chiều bằng cách nhắc lại ngắn gọn điều đã được khẳng định vào buổi sáng, để những người vì việc nhà không tới được buổi sáng cũng nắm được đầu đuôi. Rồi ông nhường lời cho Thao trình bày kế hoạch bẫy cuối. Thao bước lên, ông không đọc sổ, ông nói chậm rãi và rành mạch như cách ông vẫn trình bày dấu vết trước dân bản từ đầu mùa đông tới nay. Và ông nói rõ ngay từ lời đầu tiên rằng kế hoạch này không phải là thêm một chiếc bẫy nữa đặt nối vào những chiếc bẫy đã bị né suốt mùa đông này, mà là một cách làm khác hẳn. Đi theo đúng lệ mà cụ Kính đã giảng, có thứ tự hẳn hoi, thiếu một bước là hỏng cả việc. Ông nói, bước thứ nhất là chọn chỗ. Hố bẫy cuối sẽ được đào ở lối mòn qua khe suối Cạn, phía tây bản, vì đó là lối mòn con hổ xám vẫn đi qua mỗi khi nó xuống phía bản, là lối mòn hẹp giữa hai triền đất cao. Mà hổ không dễ vòng qua đường khác khi đã vào tới giữa khe, và cũng là hướng mà tiếng khóc đã tìm về trong đêm mười ba vừa qua, cho thấy đường đi của hổ. Và hồn theo nó trong những ngày gần đây vẫn còn quanh quẩn ở khu vực ấy. Ông đã đi xem lại lối mòn ấy cùng Bổng từ cuối tháng chạp, đất ở giữa khe đủ mềm để đào sâu, hai bên triền đủ cao để giấu người trực vòng ngoài. Và phía trên miệng hố có một cây lớn đủ chắc để dựng chòi phục cho người cầm nỏ.
Bước thứ hai, Thao nói tiếp, là đào hố. Hố bẫy cuối phải là một hố lớn, lớn hơn mọi hầm chông bản đã đào từ đầu mùa đông tới nay, sâu đủ để một con hổ khổng lồ sa xuống thì không nhảy lên lại được. Miệng hố đủ rộng để nó không bước qua được trong một bước chân khi đang đi thong thả trên lối mòn, đáy hố cắm chông nhọn theo lệ đào hầm của thợ săn, miệng hố ngụy trang bằng cành lá. Và đất khô kín tới mức người trong bản biết chỗ còn khó nhìn ra, như chiếc bẫy giấu kín trong thử nghiệm hôm mồng năm. Việc đào hố sẽ do trai bản làm theo sự chỉ dẫn của ông và Bổng, làm ban ngày, làm cho xong trong một ngày để không kéo dài tiếng động trong rừng qua nhiều ngày làm hổ sinh nghi. Bước thứ ba là phần khác hẳn mọi chiếc bẫy trước đây, và cũng là phần quyết định của cả kế hoạch. Trước đêm phục kích, ngô nếp sẽ được rang cho thơm, rang cho hạt nổ đều, mùi thơm còn nóng, rồi rải quanh vòng ngoài của miệng hố bẫy ở khe suối Cạn. Rải thành một vòng khép kín quanh hố chứ không rải bừa vào giữa lối mòn. Theo lệ cụ Kính đã giảng, hồn ma trành đói khát triền miên, ngửi thấy mùi ngô nếp rang quen thuộc sẽ không kìm được mà rời lưng hổ xuống nhặt ăn quanh vòng ngô ấy. Và chính trong lúc hồn rời lưng hổ để mải nhặt ăn quanh miệng hố, con hổ sẽ mất kẻ cảnh giới của nó, mất đôi mắt linh giác đã dẫn nó né mọi bẫy suốt gần mười năm. Để nó bước tiếp trên lối mòn quen thuộc bằng mắt của thú, bằng chân của thú, và sa xuống hố bẫy đã chờ sẵn dưới chân nó.
Bước thứ tư, Thao nói, là người phục nỏ. Ông sẽ là người ngồi phục trên chòi cây bên miệng hố trong đêm bẫy cuối, với cây nỏ gỗ cũ của nhà họ Hà và những mũi tên đã tẩm nhựa độc lá ngón theo lệ cũ của thợ săn. Để khi hổ sa xuống hố mà vẫn còn sức giãy giụa trèo lên, hoặc khi nó dừng lại ở miệng hố trong khoảnh khắc hồn vừa rời lưng nó, thì phát tên quyết định sẽ được buông ra từ chòi cây ở đúng tầm gần nhất. Ông nói rõ trước dân bản, không giấu một điều nào, rằng tay phải của ông run, rằng ông đã từng buông một phát tên trượt ở Gò Trành vào rạng sáng mồng tám khiến hổ chỉ bị thương nhẹ ở vai. Và càng thêm dữ, cho nên kế hoạch này không đặt tất cả lên một mình phát tên của ông, mà đặt lên thứ tự của cả bốn bước đứng liền nhau: hố sâu giữ chân hổ trước. Vòng ngô tách hồn ra trước, rồi phát tên của ông mới làm phần việc cuối cùng trên một con hổ đã sa xuống hố và đã mất kẻ cảnh giới. Chứ không phải trên một con hổ đang đi tự do giữa triền đồi như buổi rạng sáng ở Gò Trành. Bổng và hai trai bản khỏe nhất sẽ trực ở vòng ngoài, cách miệng hố một quãng đủ xa để không động rừng, chỉ vào việc khi có hiệu lệnh của ông hoặc khi đêm phục kích đã xong hẳn. Dù trong đêm có nghe thấy bất cứ âm thanh gì lạ ở phía miệng hố cũng không ai được tự ý rời vị trí chạy vào, vì một người chạy vào sai lúc có thể làm hỏng cả vòng ngô. Cả thế hố, và cả thời khắc ngắn ngủi khi hồn rời lưng hổ.
Cụ Kính bước lên sau khi Thao trình bày xong bốn bước của kế hoạch, cụ xác nhận trước dân bản rằng cách làm này đúng với lệ rải ngô rang mà các đời thầy trước truyền lại. Không thêm một phép lạ nào, không bớt một bước nào, rồi cụ nhắc lại một cấm kỵ mà cụ đã dặn riêng Thao bên bếp lửa nhà cụ vào chiều mười một tháng giêng. Nay cụ nhắc lại công khai trước cả bản để mọi người cùng nghe, cùng nhớ, cùng giữ. Cụ nói rằng khi hạ được hổ, dù trong đêm phục kích có mừng tới đâu, dù có giận con hổ ấy vì những gì nó đã làm với bảy người trong danh sách tới đâu, cũng không ai được cắt tai hổ trước lễ giải oan. Vành tai trái của con hổ với bảy vết khía trên đó gắn liền với bảy oan hồn còn chưa được cúng giải cho đàng hoàng, xác hổ trong đêm nó chết phải được khiêng về sân đình nguyên vẹn. Và canh giữ nguyên vẹn, vành tai ấy chỉ được xử lý sau khi lễ cúng giải oan do cụ chủ trì đã làm xong trước dân bản, bấy giờ mới được cắt xuống. Và chôn cất đàng hoàng cùng tro cốt tượng trưng của bảy oan hồn theo đúng lệ. Cụ nói rõ, ai nóng tay làm trái cấm kỵ này là làm hỏng sự trọn vẹn của buổi lễ cho bảy người đã khuất, và cụ dặn lý trưởng Phú ghi nhớ điều này như một phần của kế hoạch chung. Nhắc lại cho trai bản nghe một lần nữa trước đêm phục kích.
Lý trưởng Phú nghe xong kế hoạch và cấm kỵ, ông đứng ra chốt lại mọi việc trước dân bản ngay trong buổi chiều hôm ấy. Ông phân công trai bản theo từng tốp cho ngày đào hố vào hôm sau, tốp đào đất, tốp vót chông, tốp gánh cành lá ngụy trang, tốp canh đường mòn không cho người qua lại làm động rừng. Ông giao cho nhà họ Hà phần rang ngô nếp, giao cho cụ Kính phần chuẩn bị lễ giải oan sau đó, và ông giao cho chính mình phần tổ chức canh giữ xác hổ ở sân đình trong đêm hổ chết nếu kế hoạch thành công. Canh giữ nguyên vẹn đúng như lời cụ vừa dặn. Ông hỏi cả sân đình một lần cuối rằng có nhà nào còn điều gì chưa rõ, chưa yên lòng về kế hoạch này thì nói ra ngay tại đây, trước khi bản bắt tay vào làm. Vì một kế hoạch chung của cả bản không thể đi tiếp bằng sự ngờ vực còn giữ lại trong lòng từng nhà. Sân đình im lặng một lúc, rồi một người già ở hàng chiếu phía trước lên tiếng nói rằng bản nghe rõ cả rồi, từ danh sách bảy người buổi sáng tới bốn bước buổi chiều. Nhà nào cũng rõ phần việc của nhà mình, chỉ chờ tới ngày đào hố là bắt tay vào làm. Thao đứng trên bậc thềm nghe dân bản đáp lại như thế mà hai bàn tay ông đặt trên cuốn sổ khẽ thả lỏng ra, ông chắp tay cảm ơn cả bản một lần nữa. Rồi ông nói rằng tối nay ông sẽ ở nhà chuẩn bị cây nỏ và những mũi tên cuối cùng, sáng mai khi trai bản ra khe suối Cạn đào hố, ông sẽ có mặt ở đó từ đầu giờ để chỉ dẫn từng phần việc. Và từ giờ phút này cho tới đêm phục kích, mọi việc của bản Bưa đều đi theo đúng bốn bước vừa chốt, không ai làm khác đi, không ai thêm bớt một bước nào theo ý riêng của mình.