MA TRƠI BÃI CÁT TRẮNG - Chương 10: Sương muối xuống sớm
Đêm mùng chín tháng mười hai, sương muối xuống sớm hơn mọi đêm trước trong tháng. Võ Văn Bảy cảm nhận được điều đó ngay từ lúc ông bước ra khỏi nhà để…
Nội dung chương
Đêm mùng chín tháng mười hai, sương muối xuống sớm hơn mọi đêm trước trong tháng. Võ Văn Bảy cảm nhận được điều đó ngay từ lúc ông bước ra khỏi nhà để tới vựa điểm danh cho chuyến đêm. Không khí ngoài sân lạnh buốt khác thường, hơi ẩm thấm qua lớp áo mỏng nhanh hơn, và trên mặt đường làng, một lớp sương mỏng đã phủ trắng xóa dưới ánh đèn đường vàng nhạt. Ông đi bộ chậm rãi, hơi thở phả ra thành khói rõ rệt, lòng ông nặng xuống theo từng bước chân.
Sương muối là thứ sương của những đêm lặng gió và ẩm sâu, thứ sương mà dân đi biển và dân làm ruộng vùng này đều ngại, vì nó báo hiệu một đêm đất trời đều động theo cách âm thầm nhất. Với bãi tha ma cồn Tràm, ông Bảy biết rõ, đêm sương muối chính là thứ đêm mà lửa dễ dậy nhất: ẩm, lặng, không một ngọn gió nền nào để xua lớp khí mỏng bốc lên từ những hố chôn nông dưới cát. Ông nghĩ tới chuyến xe đêm nay, tới thùng dưa nặng, tới vệt lún giữa bãi tha ma vẫn còn in sâu từ đêm mùng bảy, và tới câu chuyện cụ Lựu vừa kể cho Hợi sáng nay mà Hợi đã nhắc lại với ông trên chuyến chiều. Mọi thứ đang xếp lại thành một đêm khó đi, ông cảm nhận rõ như ngửi thấy mùi cá ươn trước cơn giông biển.
Ở vựa, Hợi đã chờ sẵn trên cabin, xe đã chất hàng xong. Thấy ông Bảy tới, Hợi nhảy xuống mở cửa ghế phụ cho ông, giọng anh vui mà không giấu được vẻ mệt sau một ngày dài.
- Đêm nay sương dữ quá bác Bảy. Em chạy chậm thôi, giao trễ một chút chắc chợ cũng thông cảm.
- Ừ, đêm nay cứ chạy chậm. - Ông Bảy leo lên ghế phụ, treo chiếc nón lá rách vào đúng chiếc móc ở cửa cabin như mọi đêm. - Sương muối xuống sớm thế này là đêm khó đi đó Hợi. Mày giữ ga cho đều, đừng nhanh đừng chậm đột ngột, nghe tao.
Xe rời vựa, đi qua những con đường làng đã chìm trong sương trắng. Đèn pha của xe cắt một khoảng ngắn phía trước rồi bị bức tường sương nuốt mất, Hợi phải bật đèn sương mù và giảm tốc độ xuống thấp hơn hẳn mọi đêm. Hai bên đường, hàng phi lao và những mái nhà hiện ra lờ mờ rồi tan vào sương, như cả làng Mỹ Thủy đang chìm dần xuống một lớp nước trắng lạnh lẽo.
Khi xe vào tới cồn cát, cảnh tượng trước mắt hai người làm Hợi buột miệng kêu nhỏ một tiếng. Sương phủ trắng toàn bộ bãi tha ma cồn Tràm, trắng tới nóc những mô đất thấp, trắng lên cả những thân tràm cằn ở lùm cây giữa bãi. Mặt cát trắng dưới sương muối trắng càng thêm trắng, cả bãi tha ma như một khoảng trắng mênh mông không bờ, chỉ còn vệt đường cát sẫm hơn một chút chạy xuyên qua giữa. Và trong khoảng trắng đó, lửa đã dậy.
Không phải vài đốm như đêm mùng ba. Đêm nay, ở lùm tràm giữa bãi và rải rác trên các mô đất thấp quanh đường xe, có rất nhiều điểm lửa xanh đang lập lòe cùng lúc. Ông Bảy đếm thầm trong đầu khi xe đi chậm vào bãi: ở lùm tràm có chừng bảy tám đốm, trên các mô mộ đất hai bên đường có thêm năm sáu đốm nữa, có đốm sáng rõ, có đốm mờ như một đốm than xanh sắp tắt. Tất cả đều lơ lửng cách mặt đất chừng một mét, im lặng, không tiếng động, không hơi nóng, chỉ có ánh xanh lạnh lẽo phản xuống lớp sương trắng thành những quầng sáng mỏng như khói có màu.
Điều lạ nhất, và cũng là điều làm ông Bảy chú ý nhất, là đêm nay xe chạy rất chậm mà lửa vẫn nhiều như vậy. Những đêm trước, lửa chỉ lưa thưa khi xe đi êm. Đêm nay, dù Hợi giữ ga đều và chậm theo đúng lời ông dặn, lửa vẫn lập lòe dày đặc quanh bãi, như thể chính lớp sương muối dày và lặng này đã đủ sức gọi chúng lên khỏi mặt cát, không cần tới luồng gió động của xe nữa. Nhưng chúng không bám theo xe. Chúng đứng yên quanh lùm tràm và các mô đất, chao rất nhẹ tại chỗ, nhìn chiếc xe tải chở đầy dưa đi qua giữa bãi tha ma của chúng như một vật lạ đi chậm và biết điều.
- Giữ nguyên tốc độ này, Hợi. - Ông Bảy nói khẽ, giọng ông căng mà vẫn giữ được sự bình tĩnh của một người từng đi qua nhiều đêm biển xấu. - Đừng nhanh lên, đừng chậm lại đột ngột. Cứ đều ga như vậy mà qua.
- Dạ. - Hợi đáp nhỏ, hai tay nắm vô lăng chắc, mắt nhìn thẳng về phía trước. - Bác, đêm nay lửa nhiều quá. Nhiều hơn đêm đầu em thấy gấp mấy lần.
Ông Bảy liếc sang Hợi. Thằng tài xế trẻ cuối cùng cũng tự miệng nói ra chữ lửa, không còn gọi là khí ga bãi rác nữa. Ông không vội mừng, cũng không nhân lúc này mà kể thêm chuyện gì. Ông chỉ gật đầu nhẹ, nói một câu ngắn gọn mà ông đã giữ cho giây phút này suốt mấy đêm qua.
- Ừ. Mùa này lửa dậy sớm. Sương càng dày, đêm càng ẩm, nó càng dậy nhiều. Mày thấy tận mắt rồi thì từ nay chạy cho êm giùm tao, và nghe tao khi tao nói dừng là dừng.
Xe bò qua đoạn giữa bãi tha ma, qua đúng vệt lún của đêm mùng bảy, chậm và đều. Cát đêm nay ẩm nhưng xe đi nhẹ hàng hơn chuyến nặng hôm trước nên bánh không lún sâu, chỉ hơi chìm xuống rồi lại lên. Những đốm lửa hai bên đường vẫn đứng yên tại chỗ, không sấn lại gần cabin, không trôi theo hông xe. Qua gương chiếu hậu, ông Bảy nhìn thấy chúng lập lòe phía sau, nhỏ dần trong sương trắng. Khi xe thoát khỏi vùng cát lên lại mặt đường cứng phía bên kia cồn, tất cả những đốm lửa đều rơi lại phía sau cùng một lúc. Chúng như một đàn đom đóm xanh bị bỏ lại bên kia một ranh giới vô hình. Không một đốm nào đi theo xe ra khỏi vùng cát của cồn Tràm.
Hợi thở ra một hơi dài, vai anh chùng xuống rõ rệt. Anh cho xe chạy thêm một đoạn nữa trên đường nhựa rồi mới dám lên tiếng, giọng anh còn hơi khô.
- Nó không theo ra ngoài bãi cát, bác Bảy à. Hết vùng cát là nó ở lại hết.
- Ừ. Nó ở đất của nó thôi. - Ông Bảy đáp, mắt vẫn nhìn về phía trước. - Mày chạy êm, mày đi qua đất của nó cho nhẹ, thì nó để mày đi. Cái lệ ở bãi này chỉ có vậy, mà lớp trẻ bây giờ ít đứa chịu tin trước khi tự mắt thấy.
Ở điểm giao hàng, người của chợ ra nhận dưa trong sương khuya. Ai cũng xuýt xoa vì đêm nay sương muối xuống sớm và dày bất thường. Có người nói mấy chục năm rồi mới thấy sương tháng chạp ở vùng này trắng xóa tới vậy ngay từ đầu tháng. Hợi giao hàng xong xuôi, ký giấy, rồi đứng ở bãi một lúc nhìn về hướng cồn Tràm. Áo anh ẩm sương, vai áo lạnh buốt, nhưng đêm nay trên áo anh không có mùi tanh lợm như đêm mùng ba, vì anh đã không mở hé cửa kính một lần nào suốt quãng đường qua bãi, và lửa cũng không hề sấn lại gần xe. Anh nhận ra một điều giản dị mà ông Bảy chưa từng nói thẳng: lửa ở bãi tha ma đó, dù nhiều tới đâu, cũng không tự tìm tới người biết đi cho êm. Nỗi sợ trong anh vì vậy không tăng lên sau đêm lửa nhiều nhất này. Ngược lại, nó lắng xuống thành một sự kính nể rõ ràng đối với bãi cát và với ông già ngồi ở ghế phụ, người đã dẫn anh qua đêm nay bằng đúng hai chữ chạy êm.
Trên chuyến quay về sau khi giao hàng xong, ông Bảy im lặng suy nghĩ suốt quãng đường. Đêm nay, Hợi đã tự mắt thấy lửa nhiều bất thường dù xe chạy chậm, đã tự miệng thừa nhận chúng là lửa, và đã tự nhận ra quy luật chúng rơi lại khi xe rời vùng cát. Thằng tài xế trẻ này đang học lệ của bãi tha ma bằng chính mắt mình, từng đêm một, nhanh hơn ông tưởng. Nhưng ông cũng biết, học bằng mắt trong những đêm yên như đêm nay thì dễ. Cái khó là đêm mà xe kẹt cứng giữa bãi, người hoảng, ga rú, và lửa vây quanh cabin, khi đó lời dặn suông sẽ không đủ giữ một con người ngồi yên. Đêm đó, nếu nó tới, sẽ cần tới lệ trọn vẹn, không phải những câu nói nửa vời mà ông đã gieo suốt mấy ngày qua.
Vì vậy, trên chuyến xe trở về làng trong sương khuya, ông Bảy quyết định dứt khoát trong lòng: từ chuyến sau, ông sẽ nói hết lệ đi đêm cho Hợi, nói trọn vẹn, không nói nửa vời nữa. Nói về việc dừng hẳn người và xe. Nói về chiếc nón lá úp xuống mặt đất. Nói về nắm cát và hơi thở phải nín lại. Nói hết, trước khi mùa sương đi vào những đêm dày nhất và trước khi chuyến mười tám, chuyến nặng nhất của cả vụ dưa, đưa hai người vào giữa bãi tha ma này trong một đêm mà ông chưa biết sẽ yên hay sẽ động.
Xe về tới đầu làng lúc gần nửa đêm. Sương vẫn phủ trắng nóc những mô đất ở cồn Tràm phía sau lưng hai người. Ông Bảy xuống xe, đội chiếc nón lá rách lên đầu, đứng lại một lúc nhìn về phía bãi tha ma chìm trong sương trắng và những đốm lửa xanh giờ đã tắt hoặc đã lùi sâu vào lùm tràm tối. Ông nói khẽ, như nói với bãi cát, với những người nằm dưới cát, và với chính mình.
- Mùa này lửa dậy sớm. Mấy đêm nữa là đêm khó đi.
Rồi ông quay lưng, đi bộ về nhà trên con đường làng phủ sương muối trắng xóa, bóng ông nhỏ dần trong đêm lạnh. Ông để lại phía sau một bãi tha ma đang ngủ yên dưới lớp sương dày, và một mùa đông ven biển chỉ mới bắt đầu những đêm dài nhất của nó.