MA TRƠI BÃI CÁT TRẮNG - Chương 9: Một đám lính nằm chung một hố
Sáng mùng chín tháng mười hai, Hợi không có chuyến sớm. Anh tranh thủ chạy xe máy ra chợ làng Mỹ Thủy mua ít cá tươi và rau cho Sen, rồi ghé ngang nhà cụ…
Nội dung chương
Sáng mùng chín tháng mười hai, Hợi không có chuyến sớm. Anh tranh thủ chạy xe máy ra chợ làng Mỹ Thủy mua ít cá tươi và rau cho Sen, rồi ghé ngang nhà cụ Võ Thị Lựu ở cuối xóm để mua thêm mớ cá khô mà Sen dặn. Cụ Lựu năm nay bảy mươi tám tuổi, là người già nhất làng còn minh mẫn, sống trong căn nhà nhỏ lợp ngói cũ, sân trước phơi đầy cá khô trên những tấm phên tre. Dân làng ai có chuyện cũ cần hỏi đều tìm tới cụ, vì cụ nhớ chuyện làng từ thời trước cả khi Hợi ra đời.
Hợi dựng xe ở cổng, chào cụ, rồi ngồi xuống chiếc ghế đẩu ở hiên chờ cụ cân cá khô. Trong lúc chờ, anh nhìn ra phía cồn cát trắng nằm sau hàng phi lao cuối làng, bãi tha ma hiện lên mờ mờ trong nắng sớm, yên tĩnh và vô hại như một khoảnh đất hoang. Anh buột miệng hỏi cụ một câu mà anh đã muốn hỏi từ mấy hôm nay, hỏi như hỏi chuyện xưa cho vui miệng.
- Cụ Lựu, bãi tha ma ngoài cồn Tràm đó có từ hồi nào vậy cụ. Sao mộ ở đó toàn mô đất thấp, không có bia như nghĩa địa dưới huyện.
Cụ Lựu dừng tay cân cá, ngẩng lên nhìn Hợi qua cặp kính lão trễ xuống sống mũi. Cụ nhìn anh một lúc, như đang cân nhắc xem thằng cháu tài xế này hỏi cho vui hay hỏi thật.
- Bãi đó có từ trước cả đời tao, Hợi à. Mộ dân làng chôn ở đó nhiều đời rồi, người nghèo không có tiền xây bia thì đắp mô đất, cắm cành cây làm dấu, lâu năm cát gió vùi lấp bớt nên mô nào cũng thấp. Đất cát ven biển mà, chôn ở đó là theo lệ làng từ xưa.
Hợi gật đầu, tưởng câu chuyện chỉ có vậy. Nhưng cụ Lựu không dừng lại ở đó. Cụ bỏ cân cá xuống, ngồi xuống chiếc ghế đối diện với Hợi, giọng chậm lại, và kể thêm một điều làm nụ cười xã giao trên mặt Hợi tắt dần.
- Nhưng ở giữa bãi đó, còn có một chuyện khác mà lớp trẻ bây giờ ít đứa biết. Hồi chiến tranh, năm bảy mươi hai thì phải, có một đám lính nằm chung một hố ngay ở cồn Tràm. Chôn vội trong một đêm, không bia, không hàng lối, sau này không thấy ai tới dời đi.
Hợi ngồi thẳng người dậy.
- Lính nằm chung một hố là sao cụ. Chôn tập thể hả cụ.
- Ừ. Tao chỉ nghe và nhớ được tới đó thôi. Năm đó chiến sự dữ dội lắm, người làng lo chạy loạn còn không xong. Một đêm có trận đánh gần cồn cát, sáng ra thì có một đám lính đã nằm xuống ở đó. Dân làng chôn họ chung một hố nông ngay tại cồn Tràm, chôn trong đêm cho kịp, cát ở đó mềm, đào nhanh mà cũng lấp nhanh. Sau chiến tranh, bao nhiêu chuyện dồn dập, người thì ly tán, giấy tờ thì mất mát, cái hố đó cứ nằm yên ở đó tới giờ. Không ai biết đầu nào là đầu hố, không ai biết trong hố có bao nhiêu người cho chắc.
Cụ nói tới đó thì dừng lại, mắt nhìn ra phía cồn cát xa xa, vẻ mặt của một người đã giữ một chuyện buồn trong lòng quá lâu. Hợi im lặng. Anh nghĩ tới những đêm xe mình chạy qua đúng bãi tha ma đó, bánh xe nghiến trên cát ngay phía trên, có thể là ngay phía trên cái hố mà cụ vừa kể. Ý nghĩ đó làm anh thấy sống lưng mình lạnh đi một chút trong nắng sớm.
- Vậy sao không ai báo lên huyện để người ta quy tập về nghĩa trang hả cụ. - Hợi hỏi khẽ.
Cụ Lựu thở dài, lắc đầu chậm rãi.
- Báo thì cũng có người nói qua nói lại mấy lần hồi mới hòa bình, nhưng không ai chỉ được chỗ cho chắc, không có di vật, không có giấy tờ gì cầm trên tay mà nói. Đội tìm kiếm người ta cần manh mối xác thực, chớ nói miệng là ở đâu đó giữa bãi cát rộng như vậy thì đào làm sao cho xuể. Dân làng mình thì chỉ biết thắp hương chung ở đầu cồn vào rằm tháng Bảy, coi như hương cho tất cả những người nằm ở đó, cả dân làng mình lẫn đám lính không biết tên đó.
Hợi ngồi yên nghe. Cụ kể thêm rằng hằng năm, cứ rằm tháng Bảy, người làng lại mang hương ra đầu cồn Tràm thắp chung một lượt. Có nhà mang theo ít trái cây và chén cơm trắng, đặt ở gốc tràm cụt rồi về. Không ai dám đào xới gì ở vùng giữa bãi. Với người làng, vùng đất đó đã thành đất thiêng theo cách riêng: không phải thiêng vì đền miếu, mà thiêng vì có người nằm dưới đó mà không ai đưa về được.
Trước khi Hợi đứng dậy ra về, cụ Lựu còn dặn thêm một câu làm anh đứng khựng ở cửa hiên.
- Mày chạy xe qua đó ban đêm, tao nghe người ta nói rồi. Tao không cản mày, cánh chạy xe kiếm sống ai cũng phải qua đường này đường kia. Nhưng mày nhớ giùm tao một điều: qua bãi đó thì chạy cho êm, đừng làm ồn, đừng đào xới gì ở giữa bãi. Người ta nằm ở đó lâu rồi, nằm yên quen rồi. Mình là người sống đi qua đất của người chết, đi cho nhẹ chân thì người ta cũng để mình đi yên.
Hợi dạ một tiếng nhỏ, lễ phép chào cụ rồi ra cổng dắt xe. Câu dặn của cụ, lạ thay, không làm anh thấy bị dọa. Nó làm anh thấy mình vừa được giao một thứ trách nhiệm mơ hồ mà trước giờ anh chưa từng nghĩ tới khi cho xe qua bãi tha ma đó mỗi đêm. Đó là trách nhiệm đi cho nhẹ, cho êm, qua một nơi có người nằm chung một hố mà không ai biết đầu hố ở đâu.
Trên đường về nhà, Hợi chạy xe máy chậm hơn thường lệ. Tới đầu cồn cát, anh dừng xe lại bên đường, đứng nhìn vào bãi tha ma trong nắng trưa đang lên. Những mô đất thấp lúp xúp giữa cát trắng, lùm tràm cằn ở giữa bãi, gốc tràm cụt đứng trơ trọi làm mốc. Lần đầu tiên kể từ ngày nhận tuyến đường tắt, Hợi nhìn bãi tha ma này không phải như một đoạn đường khó với cát mềm và giờ giao hàng, mà như một nơi có người nằm. Người thật, có tên có tuổi một thời, nằm chung một hố nông dưới cát, không bia, không ai dời đi, suốt hơn năm mươi năm.
Anh đứng ở đầu cồn một lúc lâu, nắng trưa dội xuống cát trắng làm mắt anh nheo lại. Trong đầu anh, những đốm lửa xanh đêm mùng ba, mùi tanh lợm ở đầu cồn cát, câu đừng chạy của ba lớp người khác nhau, và câu chuyện một đám lính nằm chung một hố của cụ Lựu, lần đầu tiên xếp lại gần nhau. Chúng thành một hình thù mà anh chưa dám gọi tên. Anh chưa thay đổi gì cả: chiều nay anh vẫn sẽ chạy chuyến qua cồn Tràm như lịch đã ký, vì tiền chuyến và vì chuyến mười tám đang tới gần. Nhưng cách anh nhìn bãi cát này đã khác đi, nhẹ mà rõ, như cát dưới chân anh vừa trượt đi một lớp mỏng.
Hợi nổ máy xe, chạy về nhà đưa cá cho Sen. Suốt bữa cơm trưa hôm đó, anh ăn ít hơn thường lệ, và khi Sen hỏi anh có chuyện gì mà trầm ngâm vậy, anh chỉ nói là đang tính chuyện đường và chuyện chuyến mười tám. Anh không kể chuyện cụ Lựu cho vợ nghe. Không phải vì anh không tin cụ. Mà vì lần này, anh im lặng không phải để giấu một chuyện anh cho là mê tín, mà để giữ một chuyện anh bắt đầu thấy là thật và buồn, cho tới khi anh hiểu rõ hơn mình phải làm gì với nó, nếu có gì để làm.
Chiều hôm đó, khi lên xe cho chuyến tối, Hợi nhìn ông Bảy ngồi ở ghế phụ với ánh mắt khác hẳn mọi ngày. Xe vừa ra khỏi vựa, anh đã hỏi thẳng một câu mà anh giữ trong bụng từ buổi trưa.
- Bác Bảy, chuyện một đám lính nằm chung một hố ở cồn Tràm, bác có biết không.
Ông Bảy im lặng một lúc khá lâu, lâu tới mức Hợi tưởng ông không nghe rõ câu hỏi. Rồi ông đáp chậm, mắt vẫn nhìn thẳng ra đường phía trước.
- Biết chớ sao không biết. Người làng Mỹ Thủy lớp tuổi tao ai cũng biết có một cái hố như vậy ở giữa bãi. Chỉ là không ai biết nó nằm chính xác ở đâu, sâu cạn ra sao, và trong đó có bao nhiêu người. Cụ Lựu kể cho mày nghe phải không.
- Dạ, cụ kể sáng nay. Cụ nói chôn vội trong đêm năm bảy mươi hai, sau này không ai dời đi.
- Ừ, cụ nhớ đúng đó. - Ông Bảy gật đầu rất nhẹ. - Mày nghe rồi thì để trong bụng mà chạy xe cho êm qua đoạn đó. Chuyện này không phải chuyện để kể ra ở quán nước cho vui miệng đâu Hợi.
Hợi gật đầu, không hỏi thêm nữa. Nhưng suốt quãng đường còn lại tới đầu cồn cát, anh cảm thấy cabin xe hôm nay khác mọi hôm: im lặng hơn, nặng hơn, như có thêm một người thứ ba vô hình ngồi cùng hai người trong những cây số sắp tới qua bãi tha ma. Anh tự nhủ đó chỉ là do câu chuyện buổi sáng còn ám trong đầu mình, rồi tập trung vào tay lái, giữ ga thật đều khi xe bắt đầu lăn bánh lên nền cát ẩm của cồn Tràm trong ánh chiều đang tắt dần. Tối nay, anh tự hứa, anh sẽ qua bãi tha ma này chậm hơn mọi đêm, nhẹ hơn mọi đêm. Anh sẽ đi như một người vừa mới biết dưới lớp cát trắng mỏng manh kia là cả một đám người đã nằm yên suốt nửa thế kỷ mà chưa từng được ai gọi tên cho đàng hoàng.