MA TRƠI BÃI CÁT TRẮNG - Chương 20: Đêm trước chuyến cuối
Ngày 17/12, ông Bảy dậy từ khi trời còn tối, tự tay nấu một nồi cơm nhỏ và kho một ít cá khô cho bữa trưa mang theo. Bà Sáu thấy chồng lục đục sớm thì…
Nội dung chương
Ngày 17/12, ông Bảy dậy từ khi trời còn tối, tự tay nấu một nồi cơm nhỏ và kho một ít cá khô cho bữa trưa mang theo. Bà Sáu thấy chồng lục đục sớm thì hỏi hôm nay có chuyến gì đặc biệt hay sao. Ông Bảy chỉ nói mai là chuyến dưa quan trọng trước đợt hàng Tết, lịch chạy dài, ông muốn ăn uống đàng hoàng từ hôm nay cho có sức. Bà Sáu không hỏi thêm, quen với tính ít nói của chồng, chỉ lặng lẽ gói thêm cho ông mấy quả quýt trong vườn nhà.
Buổi sáng, ông Bảy đi bộ sang nhà Hồ Văn Minh. Minh đã được trạm y tế cho về nhà từ hôm trước, chân vẫn bó nẹp, chống nạng đi lại chậm trong sân. Thấy ông Bảy tới, Minh mừng, kéo ghế mời ông ngồi dưới gốc khế trước nhà. Mẹ Minh pha trà, mang ra thêm đĩa khoai luộc. Ông Bảy hỏi thăm chân cẳng, hỏi chuyện tiền sửa xe, rồi ngồi nghe Minh kể lại một lần nữa cảm giác trong đêm 09/12. Lần này Minh kể chậm và bình tĩnh hơn ở trạm y tế, vì cơn hoảng đã qua đi và cơn đau ở cổ chân đã thành một thứ đau đều đều dễ chịu hơn.
- Bác Bảy, giờ nằm nghĩ lại, em sợ nhất không phải lúc xe xuống mương. Em sợ nhất là cái lúc lửa nó quấn lấy bánh xe mà em không còn thấy đường nữa. Trước mặt em toàn một màu xanh loang loáng trong sương. Em bóp phanh cũng không biết phanh vào đâu. Cái cảm giác mất đường đó, em không quên được.
Ông Bảy gật đầu, không nói những lời an ủi sáo rỗng. Ông chỉ dặn Minh nằm yên cho chân lành hẳn, đừng cố chạy xe sớm, và dặn một câu mà ông đã dặn Hợi nhiều lần trên cabin.
- Từ nay đi đêm, đường nào cũng vậy, thà vòng xa mà yên. Đừng rú ga khi hoảng. Rú ga là tự mình hại mình.
Minh cười buồn, nói từ nay cho tiền em cũng không đi đêm qua cồn Tràm nữa. Ông Bảy ngồi thêm một lúc rồi đứng dậy ra về. Trên đường về làng, ông đi chậm qua cổng làng, gật đầu chào bà Cúc đang quét sân trước nhà thờ họ Lê. Bà Cúc hỏi ông mai có chuyến qua cồn Tràm không. Ông đáp có, chuyến quan trọng. Bà Cúc chỉ nói một câu ngắn, chúc hai bác cháu chạy xe cho yên, rồi quay vào nhà lấy bó hương mới cho buổi thắp hương vọng chiều nay ở đầu cồn. Ông Bảy đi tiếp, trong lòng nặng thêm một phần vì câu chúc bình thường đó. Ông biết ngày mai, người ngồi trên chuyến xe qua cồn Tràm không chỉ có ông và Hợi. Còn có cả sự chờ đợi của những người như bà Cúc, dù họ không hề hay biết.
Chiều tối, khi sương bắt đầu xuống trên vùng cát ven biển, ông Bảy một mình đi bộ ra đầu cồn Tràm. Ông không vào sâu trong bãi tha ma. Ông chỉ đứng ở ranh giới giữa đường làng và vùng cát trắng, nơi có bát hương chung của làng và mấy gốc phi lao già. Từ chỗ đứng đó, ông nhìn vào bãi tha ma đang chìm dần trong bóng chiều. Những mô mộ đất thấp nằm lặng trên cát. Lùm tràm cằn đứng ở giữa, đen và gầy. Đoạn đường tắt chạy xuyên qua bãi, ở giữa là đoạn cát hay lún nhất, nơi bánh xe của Hợi từng lún nhẹ, nơi ổ cát đêm 15/12 buộc Hợi phải tăng ga, nơi lửa đã bám theo xe tải lần đầu tiên.
Ông đứng đó rất lâu, để ký ức của một đứa trẻ chín tuổi giữ đèn tự nó đối chiếu với địa hình trước mắt của một ông già sáu mươi ba tuổi. Gốc tràm năm 1972 không còn nữa, hoặc đã lẫn vào những gốc tràm mới mọc lên qua hơn năm mươi mùa mưa nắng. Nhưng hướng của trận địa, độ dốc nhẹ của cồn cát, khoảng cách từ đầu cồn tới đoạn giữa bãi, những thứ đó ít thay đổi hơn ông tưởng. Và rồi, trong sự đối chiếu thầm lặng đó, một nhận thức thành hình rõ ràng trong đầu ông, rõ tới mức ông đứng lặng đi giữa gió chiều lạnh.
Vị trí hố chôn tập thể năm xưa, nơi ông đứng giữ đèn cho người lớn đào cát trong đêm, nằm đúng ở đoạn cát hay lún giữa bãi tha ma. Đúng đoạn đó. Không phải ở lùm tràm, không phải ở bìa cồn. Mà ở chính giữa bãi, nơi mặt đường tắt bây giờ chạy qua. Nơi cát ẩm và rỗng ở dưới vì năm mươi bốn năm trước người ta đã đào lên một lần rồi lấp lại vội vàng trong một đêm chiến tranh. Nơi bánh xe nặng đi qua mùa mưa là lún xuống như đi trên một lớp đất chưa bao giờ nén chặt lại được như đất nguyên thổ xung quanh.
Ông Bảy chưa từng nói chi tiết này với ai. Ngay cả trong buổi chiều đứng ở đầu cồn này, ông cũng chưa nói thành lời với bất kỳ người nào. Nó mới chỉ thành hình trong đầu ông, như một đốm lửa nhỏ vừa nhen lên ở một nơi tối mà ông đã tránh nhìn vào suốt hơn năm mươi năm. Ông biết nó quan trọng. Ông biết, nếu một ngày đội quy tập của huyện tới cồn Tràm, chi tiết này có thể giúp họ khoanh vùng được điểm bắt đầu mà hồ sơ đã thiếu suốt hai lần lập danh sách. Nhưng ông cũng biết, nói ra chi tiết này đồng nghĩa với nói ra toàn bộ đêm giữ đèn năm 1972, đồng nghĩa với việc nhận mình đã đứng ở đó, đã biết, và đã im lặng. Ông chưa sẵn sàng nói trọn trong buổi chiều hôm nay, ngay trước chuyến xe quan trọng ngày mai. Ông tự hẹn với lòng mình, qua được chuyến ngày mai cho yên, ông sẽ sắp xếp lại mọi chuyện và nói ra đúng lúc, đúng người.
Trên đường từ đầu cồn về nhà, ông Bảy ghé qua tiệm tạp hóa nhỏ ở xóm giữa mua thêm một đoạn dây dù mới và một cuộn băng keo vải. Người bán hàng hỏi ông mua dây làm gì giữa buổi tối, ông chỉ nói để buộc lại đồ trên xe cho chắc, mai chuyến hàng nặng. Ông không giải thích thêm. Nhưng trong đầu ông, đoạn dây đó không chỉ để buộc dưa hay buộc thùng. Nó là thứ ông muốn có sẵn trên cabin nếu một đêm nào đó xe phải dừng lại giữa bãi tha ma lâu hơn dự tính, nếu cần cột nón, cột đèn, cột bất cứ thứ gì trong bóng tối và gió cát. Người đi biển già có một thói quen không bỏ được. Trước một chuyến đi mà lòng thấy bất an, họ chuẩn bị dây, đèn và nước uống kỹ hơn ngày thường, dù không nói ra miệng là mình đang lo.
Ông cũng ghé qua nhà Hợi một lúc ngắn trước khi về nhà mình. Sen đang cho con ăn cơm tối trong sân, Hợi đang kiểm tra lốp xe máy để mai chạy ra vựa sớm. Ông Bảy chỉ đứng ở cổng dặn lại một lần nữa chuyện giờ giấc ngày mai. Ông dặn Hợi kiểm tra kỹ bánh xe tải ở vựa ngay từ sáng, nhất là bánh sau bên phải từng lún ở cồn Tràm, và dặn Sen một câu làm cô hơi ngạc nhiên vì sự cẩn thận khác thường của ông. Ông nói mai hai bác cháu sẽ về muộn hơn mọi ngày một chút vì chuyến hàng lớn, cô ở nhà cứ cho cháu ăn ngủ trước, đừng ra cổng chờ trong sương. Sen gật đầu cảm ơn ông, không biết rằng lời dặn đó xuất phát từ một linh cảm mà chính ông Bảy cũng chưa gọi tên được hết.
Ông quay về nhà khi trời đã tối hẳn. Bà Sáu đã dọn cơm chờ. Ông ăn chậm, ít nói hơn thường ngày. Ăn xong, ông tự tay kiểm tra lại đồ nghề cho chuyến mai. Ông lấy chiếc nón lá rách từ túi đồ đi làm, xem lại vành nón, dây lạt, quai nón một lần nữa, cẩn thận như ông đã làm trước chuyến đêm 11/12. Ông kiểm tra sợi dây buộc nón, thay một đoạn dây đã sờn bằng dây mới chắc hơn. Ông bỏ vào túi áo một chiếc bật lửa dự phòng, một gói thuốc nhỏ, và cuốn sổ tay ghi mấy dòng về đêm giữ đèn mà ông đã viết trong đêm mất ngủ 15/12, gấp tư, cất sâu trong túi áo ngực, gần tim.
Bà Sáu nhìn chồng chuẩn bị kỹ hơn mọi ngày thì hỏi một câu mà bà ít khi hỏi.
- Mai chuyến khó lắm hả ông.
Ông Bảy buộc xong nút dây cuối cùng trên chiếc nón, đáp thật, không giấu vợ như những lần trước nữa.
- Mai là chuyến khó. Qua cồn Tràm trước khi trời tối hẳn được thì đỡ. Không qua kịp thì phải thật chậm, thật đều. Bà ở nhà cứ ngủ trước, đừng chờ cửa.
Ông nói xong thì lấy điện thoại, bấm số của Hợi. Chuông reo hai hồi, Hợi bắt máy, giọng còn ngái ngủ vì vừa chợp mắt sau bữa cơm tối để lấy sức cho chuyến mai chạy dài. Ông Bảy nói ngắn gọn, dứt khoát, như một lệnh đi biển của người cha năm xưa truyền lại qua ông.
- Mai đi sớm. Qua cồn Tràm trước khi trời tối hẳn, nghe chưa. Đừng để kẹt lại giữa bãi khi sương xuống. Ngủ sớm đi, mai bác qua vựa trước mày một bước.
Hợi ở đầu dây bên kia đáp vâng, nói anh sẽ đặt báo thức sớm, sẽ kiểm tra xe từ chiều. Ông Bảy cúp máy, đặt điện thoại xuống bàn, nhìn ra sân tối ngoài cửa. Sương đã xuống trắng mái tôn và hàng rào tre. Ở cuối làng, phía cồn Tràm, bóng tối đã phủ kín bãi cát trắng. Ngày mai, 18/12, chuyến dưa đã ký từ đầu tháng sẽ đi qua đúng bãi cát đó, vào đúng giờ chạng vạng mà ông vừa dặn phải tránh cho bằng được. Ông Bảy thắp một cây hương lên bàn thờ cha, nơi chiếc đèn dầu cũ đang nằm yên bên bát hương, rồi đi nằm sớm, để dành sức cho một ngày mà trong lòng ông đã biết trước là ngày khó nhất của cả mùa dưa.