MA TRƠI BÃI CÁT TRẮNG - Chương 46: Mưa trái mùa
Mưa bắt đầu rơi trên cồn Tràm vào cuối buổi chiều ngày mười chín tháng một, đúng lúc Nguyễn Hữu Phước vừa kiểm đếm xong mười một bộ hài cốt. Ban đầu chỉ…
Nội dung chương
Mưa bắt đầu rơi trên cồn Tràm vào cuối buổi chiều ngày mười chín tháng một, đúng lúc Nguyễn Hữu Phước vừa kiểm đếm xong mười một bộ hài cốt. Ban đầu chỉ là vài hạt nặng rơi lộp độp trên mái bạt của lán che hiện trường, rồi nhanh chóng thành một màn mưa dày, xiên theo gió biển, quất vào mặt cát trắng thành từng đợt không ngớt. Mùa này ở Hải Lăng đáng lẽ phải là mùa khô. Vậy mà trời đổ mưa trái mùa, mưa như thể dồn hết phần nước của cả một mùa vào đúng hai ngày quan trọng nhất của đợt quy tập.
Phước đứng dưới mép lán, nhìn ra những ô đào còn đang mở ở phần cuối khu chôn. Nước mưa bắt đầu đọng thành vũng trên mặt cát, rồi thấm nhanh xuống các thành hố. Cát ở cồn Tràm khi khô còn giữ được chút kết dính nhờ độ ẩm tự nhiên, nhưng gặp mưa lớn thì từng mảng thành hố mềm ra, rã dần rồi trượt xuống đáy. Chỉ trong vòng chưa đầy một giờ, thành hố ở ô đào phía đông đã lở lần thứ nhất. Một mảng cát lớn sụp xuống, phủ gần kín một phần đáy hố nơi công việc ghi chép tại chỗ vừa mới hoàn tất. Tiếng Phước hô dừng toàn bộ việc đào vang lên át cả tiếng mưa.
- Dừng hết tay đào. Rút người lên khỏi các ô sâu. Gia cố thành hố trước, hồ sơ sau. Người phải an toàn trước, hiện trường phải giữ được sau.
Anh em trong đội lập tức làm theo phương án dự phòng mà Phước đã cho chuẩn bị từ ngày mười lăm: ván gỗ, bao cát, cọc tre và bạt che mưa được khuân tới từng ô. Trần Văn Hợi có mặt trong tổ gia cố đầu tiên. Anh lội trong cát ướt tới mắt cá chân, cùng hai anh em khác đóng cọc và ép ván vào thành hố đang lở, tay giữ chặt tấm ván trong khi cát ướt cứ đẩy bung ra từng đợt. Mưa quất vào mặt anh rát buốt, áo khoác ướt sũng dính chặt vào lưng, nhưng anh không buông tay cho tới khi hàng bao cát đầu tiên được xếp chồng lên giữ ván đứng vững.
Võ Văn Bảy đứng dưới lán che, ôm chiếc đèn dầu trong lòng như ôm một vật báu, mắt ông không rời những ô đào. Ông đã sống ở làng chài này hơn sáu mươi năm, quen với mưa biển và gió bấc, nhưng một trận mưa lớn trái mùa đúng vào đêm quy tập thì trong trí nhớ của ông cũng là chuyện hiếm. Ông nói với một anh cán bộ trẻ đứng cạnh, giọng ông trầm xuống.
- Hồi năm bảy hai, đêm chôn các anh cũng là một đêm sau mưa. Cát ướt, đào nhanh mà cũng lở nhanh. Cha tôi phải cho người đứng giữ thành hố bằng tay không cho tới khi đặt các anh xuống xong.
Phước nghe được câu đó khi đi ngang qua lán. Anh dừng lại một giây, gật đầu với Bảy, rồi quay đi tiếp tục điều động. Quá khứ và hiện tại, ở cồn cát này, cứ lặp lại nhau ở những chi tiết không ai mong muốn nhất.
Tới đầu buổi tối, mưa không những không ngớt mà còn nặng hạt hơn. Nước ngập dần ở đáy các ô đào chưa kịp che kín. Thành hố ở ô giữa khu chôn lở lần thứ hai, lần này lở mạnh hơn, cuốn theo cả một đoạn dây căng đánh dấu tọa độ. Tổ ghi chép phải làm lại việc định vị trong mưa, dưới ánh đèn pha của máy phát điện vừa được kéo tới hiện trường. Phước đứng giữa hiện trường, áo mưa ướt sũng, tay cầm đèn pin, đưa ra quyết định quan trọng nhất của đợt quy tập.
- Không chờ mưa tạnh nữa. Mình làm thâu đêm nay, ngày mười chín sang rạng ngày hai mươi. Chia hai ca luân phiên, gia cố thành hố bằng ván và bao cát cho toàn bộ các ô còn mở, bơm nước đáy hố liên tục, hoàn tất việc đưa toàn bộ hài cốt và di vật đã xác định lên khu khâm liệm an toàn ngay trong đêm. Nếu mình để tới sáng mai, mưa lớn hơn, thành hố lở thêm, thì không những hỏng hồ sơ mà lễ an táng ngày hai mươi bốn cũng phải hoãn qua Tết. Tôi không để chuyện đó xảy ra.
Không một ai trong đội phản đối. Hợi xin ở lại ca đêm đầu tiên và nhận luôn phần việc nặng nhất là khuân bao cát và giữ ván gia cố. Bảy cũng xin ở lại hiện trường, không đào, không khuân nặng, chỉ ngồi ở lán ghi chép phụ và trông coi khu khâm liệm tạm, nơi từng bộ hài cốt đã đưa lên được đặt ngay ngắn, phủ bạt kín và có người trực liên tục. Phước đồng ý, còn dặn riêng Bảy một câu.
- Bác ở lán là quý rồi. Bác là người làng, có bác ở đây, anh em cũng vững dạ hơn.
Đêm mười chín, cồn Tràm sáng đèn pha suốt đêm, một cảnh tượng chưa từng có ở bãi tha ma này. Máy phát điện gầm đều ở phía ngoài vòng bảo vệ, ánh sáng trắng hắt lên màn mưa thành từng quầng mờ. Từng tổ làm việc luân phiên trong tiếng mưa rơi trên bạt, tiếng xẻng xúc cát ướt, tiếng bao cát được đặt xuống nặng nề và tiếng Phước điều động ngắn gọn, rõ ràng. Có lúc nước đáy hố dâng lên nhanh tới mức tổ bơm phải làm việc liên tục không nghỉ tay. Có lúc một đoạn ván gia cố bị cát đẩy cong, cả tổ phải xúm lại ép thêm bao cát trong đêm tối. Hợi làm việc tới mức hai bàn tay tê đi vì lạnh và vì giữ ván quá lâu. Anh phải thay ca vào lán uống vội một ly trà gừng nóng do tổ hậu cần mang tới. Rồi anh lại quay ra ngay khi thấy một ô đào phía xa có dấu hiệu nước tràn.
Khoảng nửa đêm, Phước đi một vòng kiểm tra toàn bộ hiện trường. Mười một bộ hài cốt, phần lớn đã được đưa lên an toàn từ buổi chiều, số còn lại đang được hoàn tất việc đưa lên trong đêm dưới sự giám sát chặt chẽ của tổ ghi chép. Toàn bộ di vật, từ chiếc bi đông thứ hai không khắc chữ, chiếc dép cao su còn quai, mảnh tăng võng mục cho tới hai vỏ đạn han, đều đã được niêm phong và chuyển vào thùng hồ sơ chống nước ở lán. Anh đứng trong mưa, nhìn ánh đèn pha phản chiếu trên mặt cát ướt, và lần đầu tiên trong nhiều ngày, anh cho phép mình tin rằng mốc ngày hai mươi bốn sẽ giữ được.
Tới rạng sáng ngày hai mươi tháng một, mưa bắt đầu thưa dần. Bầu trời phía đông hửng lên một màu xám nhạt sau màn mây dày. Toàn bộ mười một bộ hài cốt và toàn bộ di vật đã được chuyển về nơi khâm liệm an toàn, không thiếu một túi hồ sơ nào, không lẫn một thẻ số nào. Thành hố ở các ô đào, dù đã lở hai lần trong mưa, cuối cùng cũng được gia cố giữ vững cho tới khi công việc hoàn tất. Phước cho anh em thu dọn hiện trường trong buổi sáng ngày hai mươi, lấp lại các ô đào theo quy định, tháo dây bảo vệ vòng trong và bàn giao mặt bằng cồn Tràm lại cho xã quản lý.
Ngày hai mươi mốt tháng một, Phước về Ban Chỉ huy Quân sự huyện, tự tay rà soát lại toàn bộ hồ sơ đợt quy tập giữa lúc ngoài trời lại lất phất mưa nhỏ. Anh kiểm tra từng biên bản, từng tấm ảnh, từng túi di vật, đối chiếu con số mười một lần cuối cùng trước khi ký báo cáo hoàn thành giai đoạn khai quật và chuyển hồ sơ sang giai đoạn chuẩn bị lễ truy điệu. Trong báo cáo, anh ghi rõ diễn biến mưa trái mùa, hai lần lở thành hố và biện pháp gia cố làm thâu đêm ngày mười chín. Anh ghi rõ đó là nguyên nhân suýt làm phải hoãn lễ. Anh cũng ghi rõ kết quả cuối cùng: lịch an táng ngày hai mươi bốn tháng một giữ nguyên, không thay đổi.
Trong đêm làm việc thâu đêm đó, có một chi tiết nhỏ mà Phước sẽ nhớ rất lâu sau này. Khoảng hai giờ sáng, khi mưa tạm thưa trong ít phút, Bảy mang từ lán ra một bình trà nóng, rót cho từng anh em trong tổ gia cố mỗi người một ly nhỏ. Ông không nói những lời lớn lao, chỉ nói một câu bình thường như mọi người làng vẫn nói với nhau khi làm việc nặng trong đêm.
- Uống miếng trà cho ấm bụng rồi làm tiếp, các cháu. Các anh ở dưới đó chờ mình, mình không bỏ dở được.
Một anh cán bộ trẻ, tay còn run vì lạnh, uống hết ly trà rồi quay lại giữ ván gia cố với một sức lực như mới. Phước nhìn cảnh đó và hiểu rằng đợt quy tập này đứng vững được qua một đêm mưa lở đất không chỉ nhờ ván gỗ, bao cát và máy bơm. Nó còn nhờ những con người bình thường như Bảy và Hợi. Họ là những người làng chịu ở lại giữa bãi tha ma trong đêm mưa gió vì một món nợ mà họ tự coi là của chính mình.
Buổi chiều ngày hai mươi mốt, khi xe chở hài cốt đã rời cồn cát từ hôm trước và đang được bảo quản trang trọng tại nơi chuẩn bị lễ, Phước đứng một mình ở sân cơ quan nhìn mưa bụi giăng trên những hàng cây. Anh nhớ lại hình ảnh chính mình đứng dưới mưa ở cồn Tràm đêm trước, nhìn theo đoàn xe rời bãi cát trong ánh đèn pha. Lúc đó anh đã nói một mình một câu, không ai nghe thấy ngoài tiếng mưa.
- Kịp rồi.
Hôm nay, đứng ở sân cơ quan với bộ hồ sơ hoàn chỉnh trong tay, anh biết câu nói đó đã thành sự thật. Kịp cho bà Cúc. Kịp cho làng Mỹ Thủy. Và kịp cho mười một người lính đã nằm ngoài cát trắng quá lâu, cuối cùng cũng được về một nơi có hàng lối, có bia, có người thắp hương đúng chỗ, trước khi một cái Tết nữa lại tới.