MA TRƠI BÃI CÁT TRẮNG - Chương 5: Mùi tanh trên cát
Đêm mùng năm tháng mười hai, chuyến thứ ba của Hợi qua đường tắt bắt đầu không êm như hai đêm trước. Xe vừa ra khỏi vựa được một đoạn thì ở phía trước,…
Nội dung chương
Đêm mùng năm tháng mười hai, chuyến thứ ba của Hợi qua đường tắt bắt đầu không êm như hai đêm trước. Xe vừa ra khỏi vựa được một đoạn thì ở phía trước, ngay đầu cồn cát, có một chiếc xe tải nhỏ chạy ngược chiều bị sa bánh, chắn gần hết lối đi hẹp giữa hai cồn cát. Hợi phải cho xe mình dừng lại hẳn ở đầu cồn, chờ người ta lót ván kéo chiếc xe kia lên. Ông Bảy ngồi bên ghế phụ, im lặng nhìn ra màn sương đang xuống trên cát trắng.
Trong lúc chờ, Hợi mở hé cửa kính phía mình cho thoáng khí. Cabin xe chạy cả ngày, mùi dầu và mùi nhựa bạt còn vương, anh muốn hít chút gió biển cho tỉnh táo. Cửa kính vừa hạ xuống chừng một gang tay, một luồng gió nhẹ từ phía bãi tha ma thổi vào cabin. Kèm theo gió là một mùi lạ.
Mùi tanh lợm, thoang thoảng mà rõ, như mùi phốt pho, mùi của một đống tro lạ vừa cháy mà không hề nóng. Nó không giống mùi cá ươn ở bến, không giống mùi dầu máy, cũng không giống mùi đất ẩm sau mưa. Hợi chau mày, hít lại một hơi ngắn để chắc chắn. Mùi vẫn ở đó, lẩn trong hơi sương lạnh, chạm vào mũi anh rồi tan chậm.
- Bác Bảy có ngửi thấy mùi gì không. - Hợi hỏi khẽ.
Ông Bảy không đáp ngay. Ông hơi nghiêng người về phía cửa kính đang mở hé, hít một hơi rất nhẹ, rồi ngồi thẳng lại, mắt nhìn về phía lùm tràm tối ở giữa bãi tha ma.
- Mùi cát bãi tha ma đó. Đêm ẩm sương hay có mùi này. Đóng kính lại đi Hợi, sương vô cabin không tốt cho hơi thở đâu.
Giọng ông Bảy bình thản tới mức Hợi không gặng hỏi thêm. Anh kéo kính lên. Mùi tanh lợm trong cabin nhạt dần rồi hết, chỉ còn mùi nhựa bạt quen thuộc. Phía trước, chiếc xe tải nhỏ đã được kéo lên khỏi hố cát, người ta vẫy tay cho xe Hợi qua. Hợi vào số, cho xe đi chậm qua đầu cồn, qua bãi tha ma trong bóng tối lặng gió. Đêm đó, không có đốm lửa nào xuất hiện ở lùm tràm. Bãi cát tối om, những mô đất thấp chìm trong sương, xe qua êm không một lần chao bánh.
Tới điểm giao hàng, trong lúc chờ người của chợ kiểm dưa, Hợi tranh thủ ghé vào một quán nước ven đường ở làng Mỹ Thủy phía bên kia cồn cát để uống ly chè nóng. Quán nhỏ, mái tôn thấp, có mấy người dân chài ngồi uống nước và nói chuyện cá tôm. Hợi ngồi xuống chiếc ghế nhựa ở góc quán, gọi nước, rồi như vô tình, anh hỏi chủ quán một câu anh đã giữ trong bụng từ đêm mùng ba.
- Ở đây người ta hay kể chuyện ma trơi ở cồn Tràm, có thật không bác chủ quán.
Chủ quán là một người đàn ông trạc tuổi ông Bảy, tay đang lau ly, nghe hỏi thì cười khà, nói chuyện đó dân vùng này ai mà không biết. Ông kể, hồi ông còn trẻ, có người đi bộ qua bãi tha ma ban đêm gặp lửa xanh trôi theo sau lưng, càng chạy lửa càng bám sát, chạy tới bìa làng mà lửa vẫn chưa buông, về nhà ốm một trận. Lại có chuyện một ông cố trong làng ngày xưa đi soi cá đêm, gặp lửa ở bãi cát, ông không chạy mà ngồi thụp xuống cát, ngồi im tới gần sáng thì lửa tự tản hết, người không sao cả.
Một người dân chài ngồi bàn bên góp chuyện, nói ông nội mình cũng dặn y như vậy: gặp lửa bãi tha ma thì đừng chạy. Chạy là nó đuổi. Ngồi xuống, nín hơi, nó không có chỗ bám thì nó đi. Mấy người trong quán gật gù, coi đó là chuyện thường, như chuyện gặp sóng lớn thì phải làm sao, gặp gió chướng thì phải làm sao. Không ai trong quán tỏ ra sợ hãi quá mức, cũng không ai cười cợt. Với họ, lửa ở cồn Tràm là một phần của vùng đất này, nguy hiểm theo cách của nó và có lệ tránh theo cách của nó.
Hợi ngồi nghe, tay xoay ly chè nóng. Anh nghe như nghe chuyện cổ tích của người già, nửa tin nửa không. Nhưng có một chi tiết cứ lặp lại làm anh không gạt đi được: ai kể cũng nói cùng một câu, đừng chạy. Người ở vựa nói đừng rú ga. Ông Bảy nói ngồi xuống đừng chạy. Người ở quán nước này nói ngồi xuống nín hơi. Ba nguồn khác nhau, không ai hẹn ai, mà cùng một ý. Hợi vốn là người tin vào những thứ lặp lại được, vì nghề tài xế dạy anh rằng dấu hiệu nào lặp lại nhiều lần trên đường thì dấu hiệu đó có thật, dù anh chưa hiểu nó.
- Vậy sao người ta không lấp bãi đó đi, hay làm đường vòng tránh hẳn cho yên. - Hợi hỏi.
Chủ quán lắc đầu, rót thêm chè cho khách.
- Đất bãi tha ma, ai dám động vô. Mộ dân nhiều đời ở đó, lại còn chuyện lính trận ngày xưa nữa. Đường vòng thì xa, cánh xe hàng vẫn phải qua đây thôi. Người làng mình thì có lệ riêng: đoạn cồn Tràm, sau giờ Dậu là không ai đi bộ qua nữa, kể cả ngày rằm. Ai có việc gấp lắm mới đi, mà đi cũng đi thành nhóm, mang theo đèn, đi chậm.
Câu nói cuối cùng của chủ quán ở lại trong đầu Hợi suốt quãng đường về. Sau giờ Dậu, người làng không ai đi bộ qua cồn Tràm, kể cả ngày rằm. Nghĩa là những người sống cả đời bên bãi cát đó, hiểu nó hơn anh rất nhiều, đã tự đặt cho mình một giới hạn không vượt qua. Còn anh, một thằng tài xế mới chạy tuyến này được ba đêm, lại đang cho xe qua đó mỗi đêm vì tiền chuyến.
Trên chuyến quay về vựa lấy hàng cho chuyến sáng, Hợi lái xe chậm hơn thường lệ khi qua lại cồn Tràm. Ông Bảy ngồi bên cạnh, lần này chủ động lên tiếng trước, giọng ông nhỏ và đều trong tiếng động cơ.
- Hồi chiều mày hỏi mùi ở đầu cồn, phải không Hợi.
- Dạ. Mùi đó lạ quá bác. Trước giờ cháu chạy đêm nhiều nơi, chưa ngửi mùi nào như vậy ở bãi đất trống.
- Mùi đó người đi biển gọi là mùi cát lạnh. Đất chôn người lâu năm, gặp đêm ẩm sương là nó thở ra thứ mùi đó. Ngửi một lần là nhớ, ngửi quen rồi thì biết đêm nào bãi tha ma đang động, đêm nào nó yên.
Hợi liếc sang ông già, nửa muốn hỏi động là động cái gì, nửa lại không muốn nghe câu trả lời. Anh chọn hỏi một câu lái sang chuyện trần thế hơn.
- Vậy đêm có mùi như vậy là đêm cát mềm hơn hả bác, xe dễ lún hơn.
Ông Bảy cười khẽ trong bóng tối cabin.
- Ừ, mày cứ hiểu vậy cũng được. Đêm ẩm, cát mềm, mùi lên, và lửa cũng dễ lên. Mấy thứ đó đi chung với nhau ở bãi này từ hồi tao còn nhỏ. Mày là tài xế, mày chỉ cần nhớ một điều thôi: đêm nào ngửi mùi đó rõ, thì qua cồn phải chạy cho êm, tay ga cho đều, đừng làm động bãi cát.
Hợi gật đầu, ghi nhớ câu dặn theo cách của một tài xế ghi nhớ một đoạn đường xấu. Anh vẫn dịch mọi lời của ông Bảy sang ngôn ngữ của đường và xe, vì dịch như vậy anh mới yên tâm. Nhưng anh cũng nhận ra, dù dịch sang cách nào, lời dặn của ông già vẫn quay về cùng một điểm: đừng làm động, đừng chạy nhanh, đừng hoảng. Ở quán nước lúc nãy cũng vậy, ở vựa hôm trước cũng vậy. Ba nơi, ba lớp người, cùng một lời dặn, và cùng một mùi tanh lợm mà chính mũi anh đã ngửi thấy hai lần trong ba đêm. Hợi lái xe qua bãi tha ma trong im lặng còn lại của quãng đường, tay ga đều hơn hẳn những đêm trước, và lần này anh tự thấy mình đang làm đúng theo lệ của vùng đất này mà không cần ai nhắc nữa.
Xe về tới làng lúc khuya. Ông Bảy xuống xe ở đầu xóm, chào Hợi rồi đi bộ về nhà, bóng ông lẫn vào sương đêm. Hợi đỗ xe, vào nhà, Sen đã ngủ, con trai anh ngủ say trên giường với chiếc chăn mỏng đắp ngang bụng. Hợi ngồi ở hiên một lúc, nhìn ra khoảng sân tối ẩm sương. Anh nghĩ tới mùi tanh lợm ở đầu cồn cát đêm nay, nghĩ tới câu đừng chạy được nhắc tới lần thứ ba trong mấy ngày, và nghĩ tới tờ lịch chuyến với những dòng giờ tối dày đặc phía trước. Anh chưa sợ. Anh tự nói với mình là chưa có gì đáng sợ cả, chỉ có mùi lạ và chuyện kể. Nhưng lần đầu tiên kể từ ngày nhận tuyến, Hợi mở cuốn sổ tay của mình ra, và ở trang ghi lịch chuyến, anh viết thêm một dòng nhỏ bằng bút chì ở góc trang: cồn Tràm, đêm ẩm có mùi tanh, đừng chạy. Viết xong, anh nhìn dòng chữ một lúc, rồi gấp sổ lại, không hiểu sao lại không muốn để Sen nhìn thấy dòng chữ đó vào sáng mai. Anh cất sổ vào ngăn kéo, tắt đèn hiên rồi vào buồng nằm cạnh vợ con. Tiếng sóng biển vọng về đều đều qua cửa sổ khép hờ. Trong đầu anh, mùi tanh lợm ở đầu cồn cát vẫn còn lẩn quẩn như chưa tan hết khỏi mũi. Câu nói của chủ quán nước về giờ Dậu cứ trở đi trở lại mãi tới khi anh thiếp ngủ: người làng không ai đi bộ qua cồn Tràm sau giờ Dậu, kể cả ngày rằm. Còn những chuyến xe của anh thì đêm nào cũng qua đó sau giờ Dậu, chở đầy dưa, chạy giữa bãi tha ma tối om và lặng gió. Chỉ có tiếng động cơ của chính xe anh phá vỡ sự yên lặng mà người làng đã giữ gìn ở nơi đó suốt bao nhiêu đời nay.