MIÊU QUỶ CHỐN HẬU ĐÌNH - Chương 11: Khách Thẩm Tra Hậu Cần
Sáng ngày hai mươi lăm tháng Tư, Lục Tử Khiêm đến phủ Thừa tướng khi sương còn đọng trên bậc đá trước cổng. Ông mặc quan phục giám sát ngự sử đã sờn ở cổ…
Nội dung chương
Sáng ngày hai mươi lăm tháng Tư, Lục Tử Khiêm đến phủ Thừa tướng khi sương còn đọng trên bậc đá trước cổng. Ông mặc quan phục giám sát ngự sử đã sờn ở cổ tay, tay ôm một chồng hồ sơ bọc vải xanh, sau lưng chỉ có một thư lại trẻ mang hộp bút và thước gỗ. Không kèn trống, không lính hộ tống. Đúng như mật chỉ đã dặn, đây là một chuyến thẩm tra hậu cần định kỳ, không phải một cuộc khám phủ.
Cổng phủ mở từ sớm. Gia nhân đứng hai hàng, áo mũ chỉnh tề, mắt nhìn xuống đất. Người ra đón là Mã Toàn. Ông quản gia năm mươi lăm tuổi, lưng hơi còng, chòm râu đã điểm bạc, nhưng đôi mắt còn nhanh và cái nhìn đặt lên chồng hồ sơ của Khiêm chỉ trong một nhịp rồi rời đi ngay, như người đã quen giấu sự lo lắng sau lễ phép.
- Lục đại nhân vất vả đường xa. Thừa tướng đang đợi ở sảnh chính.
Khiêm gật đầu. Ông bước qua ngưỡng cổng cao, nghe tiếng then gỗ sau lưng khép lại nặng nề. Phủ Thôi rộng hơn ông hình dung. Sân lát gạch lớn, hai cây quế già đứng đối xứng, hành lang mái cong chạy dài về phía tây. Mọi thứ đều yên, đều đúng mực, yên tới mức người vừa bước vào đã tự biết mình phải hạ giọng.
Ở sảnh chính, Thôi Cảnh ngồi ở ghế trên. Sáu mươi hai tuổi, Thừa tướng đương triều, áo thường phục màu chàm sẫm, tay đặt trên đầu gối, lưng thẳng như còn đang ngồi giữa triều nghị. Ông không đứng dậy, chỉ hơi nghiêng đầu chào theo lễ của bậc trưởng quan đối với một ngự sử phẩm hàm thấp hơn nhiều. Cái lễ ấy vừa đủ, không thừa một phân, cũng không thiếu một phân.
- Ngự sử đài năm nào cũng thẩm tra hậu cần các phủ. Năm nay tới phủ ta, làm phiền Lục đại nhân.
- Hạ quan chỉ làm theo lệ. Sổ hậu cần, sổ kho lương, sổ chi nuôi gia nhân và ngựa xe, xem xong đối chiếu xong, hạ quan sẽ về trình đài.
Khiêm đáp chậm rãi. Ông đặt chồng hồ sơ lên án thư, không đặt mật chỉ lên. Tờ giấy mỏng trong tay áo ông nặng hơn mọi cuốn sổ trên bàn. Trong đó có mấy dòng chữ của thiên tử, có quyền cho ông ở lại nơi này, và cũng có điều kiện khắc nghiệt không kém quyền ấy: không được làm kinh động gia quyến. Không được để việc trong phủ lọt ra ngoài, mọi việc báo thẳng lên trên, không qua tay Thừa tướng.
Thôi Cảnh rót trà. Động tác của ông khoan thai, nước trà rót tới lưng chén thì dừng.
- Phủ ta đông người, nhiều miệng. Có việc gì cần hỏi, Lục đại nhân cứ hỏi qua Mã Toàn. Gia quyến nữ ở hậu đình không quen gặp quan ngoài. Mong đại nhân giữ cho phủ chút yên tĩnh.
- Hạ quan hiểu. Người cần gặp, hạ quan sẽ xin phép trước. Nơi cần tới, hạ quan đi cùng quản gia. Không ai trong phủ phải kinh động vì mấy cuốn sổ.
- Tốt.
Một chữ tốt buông xuống, nhẹ mà lạnh. Thôi Cảnh nâng chén trà, mắt nhìn ra sân, như câu chuyện đã xong. Nhưng Khiêm biết nó chưa xong. Người đàn ông này đã ém chuyện vàng mất gần hai tháng, đã buộc một lang trung phải xóa hồ sơ, đã để vợ mình đau hết đêm này sang đêm khác sau cánh cửa chính viện đóng kín. Ông ta tiếp ngự sử bằng trà, nhưng từng câu nói đều là một lần thử xem ngự sử biết tới đâu.
Khiêm mở cuốn sổ hậu cần đầu tiên. Đó là việc ông làm thật, không phải chỉ làm cho có. Ông xem lệ cấp gạo tháng Ba, số vải phát cho gia nhân, tiền mua than, tiền sửa mái kho lương. Chữ viết trong sổ ngay ngắn, số liệu khớp nhau gần như không có kẽ hở. Phủ của một Thừa tướng trị quốc, sổ sách cũng mang vẻ trị quốc như vậy. Nhưng Khiêm đã quen với những cuốn sổ quá sạch. Sạch tới mức không còn vết tay người, thường là sạch vì đã có người lau đi.
- Sổ lớn của phủ rất tề chỉnh. Mã quản gia giữ việc cẩn thận.
Mã Toàn đứng bên, cúi đầu.
- Tiểu nhân chỉ giữ theo lệ cũ của phu nhân đặt ra. Phu nhân quản gia hơn ba mươi năm, sổ nào ra sổ ấy, kho nào ra kho ấy.
Nhắc tới phu nhân, sảnh lặng đi một nhịp. Thôi Cảnh đặt chén xuống.
- Phu nhân đang dưỡng bệnh. Mấy tháng nay không gặp khách. Lục đại nhân có việc liên quan tới kho riêng của phu nhân thì hỏi Mã Toàn là đủ.
- Hạ quan nghe nói phu nhân bệnh đã lâu. Xin phép được gửi lời thăm, không cần gặp mặt.
- Đa tạ.
Cuộc tiếp kiến đầu tiên khép lại như thế, bằng trà nguội dần và những câu nói không câu nào chạm vào việc thật. Khiêm đứng dậy cáo lui. Thôi Cảnh không tiễn ra cửa sảnh, chỉ cho Mã Toàn đưa ông tới dãy phòng khách phía đông, nơi đã dọn sẵn cho người của Ngự sử đài ở tạm trong mấy ngày thẩm tra.
Đi qua sân thứ nhất, Mã Toàn hạ giọng, vừa đủ cho hai người nghe.
- Đại nhân, phòng khách gần thư phòng, đi lại tiện. Cơm nước sẽ đưa tới tận nơi. Đại nhân cần gì cứ gọi tiểu nhân, đừng gọi bừa người hầu khác. Trong phủ này, người nhiều, nhưng người dám nói thật thì ít.
- Ta tới xem sổ, không tới nghe chuyện. Nhưng sổ nào không khớp, ta sẽ hỏi tới nơi.
- Dạ. Tiểu nhân mong đại nhân hỏi tới nơi.
Câu nói cuối, Mã Toàn nói rất khẽ, mắt vẫn nhìn thẳng phía trước. Khiêm không đáp. Ông ghi nhớ cái cách ông quản gia nói chữ mong. Đó không phải giọng của một người chỉ muốn yên chuyện.
Buổi chiều, việc đầu tiên Khiêm yêu cầu không phải xem thêm sổ lớn, mà là xem tận mắt kho riêng của chính thất. Mã Toàn hơi khựng lại.
- Kho riêng nằm trong chính viện. Phu nhân đang nghỉ. Đại nhân xem khóa và niêm từ ngoài sân có được không?
- Được. Hôm nay ta chỉ xem khóa, xem niêm, xem đường đi tới kho. Chưa cần mở.
Hai người đi về phía chính viện. Càng vào sâu, phủ càng yên. Tiếng gia nhân thưa dần, hành lang dài, bóng mái đổ xuống gạch sân thành những vệt tối đều nhau. Chính viện có sân riêng, tường bao riêng, một cổng nhỏ nối ra hành lang chung. Kho riêng là một gian nhà thấp ở góc đông của sân, cửa gỗ dày, mái ngói đã cũ hơn các dãy nhà khác.
Mã Toàn dừng lại cách cửa kho ba bước, chắp tay.
- Đây là kho của hồi môn họ Vi. Từ ngày phu nhân về phủ, kho này do phu nhân giữ, tiểu nhân giữ sổ và một chìa. Chìa còn lại ở chỗ phu nhân.
Khiêm không bước tới ngay. Ông đứng nhìn ổ khóa hồi lâu. Khóa đồng ba ngạnh, thân khóa to bằng bàn tay, màu đồng đã xỉn ở những chỗ tay người hay chạm. Ba ngạnh khóa ăn khớp vào vòng sắt trên cửa, không một vết sáng mới, không một đường xước lạ quanh miệng khóa. Trên mép cửa còn dấu niêm bằng giấy mỏng dán chéo, nét chữ ghi ngày kiểm kho lần cuối vẫn nguyên, mép giấy không bong, không rách.
Ông đưa tay, nhưng không chạm vào khóa. Ông chỉ vào vệt bụi mỏng phủ đều trên thân khóa và trên vòng sắt.
- Bụi phủ đều thế này, nghĩa là lâu nay không ai cạy, không ai cậy sức vào nó. Nếu có người mở bằng chìa, bụi quanh tay cầm sẽ bị quệt đi một mảng.
- Dạ. Đêm nào mất vàng, sáng ra tiểu nhân cũng xem khóa trước tiên. Lần nào cũng nguyên như vậy.
- Niêm này dán từ bao giờ?
- Từ lần kiểm kho đầu tháng Ba. Sau đó kho không mở theo lệ nữa, trừ những sáng sau đêm phu nhân lên cơn đau, tiểu nhân mở kiểm cùng hai nha hoàn của chính viện, trước mặt phu nhân khi phu nhân còn tỉnh táo.
Khiêm gật đầu. Ông đi một vòng quanh gian kho. Tường dày, không cửa sổ, mái ngói liền với mái hành lang nhưng cao hơn một bậc. Nền quanh kho lát gạch kín, không có dấu đào bới, không có lỗ thông. Một gian kho như một cái hộp đóng kín, mà vàng ở trong hộp ấy cứ đêm đêm vơi đi.
- Trong kho có cửa ngầm không?
- Không có. Tiểu nhân theo hầu phu nhân từ ngày kho này dựng lại. Nền kho là nền đất nện rồi lát gạch, dưới không có hầm.
- Có ai giữ chìa thứ ba không?
- Không. Chỉ hai chìa. Một ở chỗ phu nhân, một ở chỗ tiểu nhân. Chìa của tiểu nhân chưa từng rời khỏi chùm chìa bên hông, đêm ngủ cũng treo ở đầu giường.
Khiêm nhìn chùm chìa bên hông Mã Toàn. Chìa kho riêng nằm giữa chùm, cũ và mòn giống hệt ổ khóa. Ông không xin xem chìa. Hôm nay xem khóa là đủ. Điều cần khắc vào đầu ông lúc này không phải chìa, mà là một sự thật trơ ra trước mắt: cửa không bị phá, niêm không bị động, người giữ chìa không rời chìa, mà vàng vẫn mất.
Trở lại phòng khách khi trời đã ngả chiều, Khiêm mở sổ tay riêng, viết lại buổi gặp đầu tiên. Ông viết về trà ở sảnh chính, về điều kiện kín đáo, về khóa đồng ba ngạnh còn nguyên dấu niêm. Ông viết chậm, chữ nhỏ và đều. Viết tới dòng cuối trang, ông dừng bút.
Ngoài sân, Thôi Cảnh cho người tới truyền một câu, nói là lời của Thừa tướng dặn lại cho khách trong phủ. Người truyền là một gia nhân trẻ, đứng ngoài cửa, cúi đầu đọc thuộc lòng từng chữ.
- Thừa tướng nói, phủ này xưa nay chỉ sợ miệng người, không sợ ma quỷ. Mong Lục đại nhân nhớ cho.
Gia nhân lui ra. Khiêm ngồi yên một lúc lâu. Câu nói ấy ban ngày nghe như một lời kiêu hãnh của bậc gia chủ. Đêm xuống, khi cả phủ chìm vào yên tĩnh và từ phía chính viện không một tiếng động nào vọng lại, nó nghe như một lời tự dặn của một người đã biết sợ, nhưng sợ nhất vẫn là sợ người ngoài biết mình đang sợ.
Ông gấp sổ lại. Ngày đầu tiên trong phủ Thôi, ông chưa mở được một cánh cửa nào thật sự. Nhưng ông đã thấy ổ khóa của cánh cửa quan trọng nhất, và ổ khóa ấy không hề có dấu cạy.
---