MIÊU QUỶ CHỐN HẬU ĐÌNH - Chương 8: Hồ Sơ Bị Xóa
Ngày hai mươi ba tháng Tư, Lục Tử Khiêm làm một việc không có trong bất kỳ công văn nào: ông đi tìm những hồ sơ không còn nằm trên kệ. Đợt rà soát tin…
Nội dung chương
Ngày hai mươi ba tháng Tư, Lục Tử Khiêm làm một việc không có trong bất kỳ công văn nào: ông đi tìm những hồ sơ không còn nằm trên kệ.
Đợt rà soát tin đồn tà thuật trong các phủ quan lại đã chạy được hơn một tháng. Các phủ lần lượt gửi lên những bản kê khai vô thưởng vô phạt: phủ nào cũng nói nhà mình yên ổn, không cúng lạ, không nuôi vật lạ, người trong phủ không ai bệnh tật bất thường. Lục Tử Khiêm đọc hết, xếp sang một bên. Ông không tin những tờ giấy quá sạch. Kinh nghiệm đối chiếu dạy ông rằng trong một đợt rà soát, thứ đáng đọc nhất không phải là những gì được gửi lên, mà là những gì lẽ ra phải được gửi lên nhưng lại biến mất giữa đường.
Ông lần theo danh sách kê khai của một hiệu thuốc lớn ở phía đông thành, nơi các phủ quan lại thường vời lang trung và mua thuốc theo sổ. Theo lệ rà soát, hiệu thuốc phải nộp bản kê các đơn thuốc dài ngày trong các phủ lớn. Bản kê gửi lên Ngự sử đài thiếu hẳn một đoạn của tháng Ba. Không phải thiếu một cách vụng về. Các trang được đánh số lại, chữ vẫn đều, mực vẫn một màu. Chỉ khi đặt bản kê cạnh sổ đối chiếu của người thu hồ sơ, ông mới thấy số lượng trang gốc và số lượng trang nộp lên lệch nhau đúng hai trang.
Để chắc chắn, ông cho gọi người thư lại đã nhận bộ hồ sơ ấy tới hỏi riêng. Người thư lại ban đầu nói không nhớ, sau đổ cho việc hồ sơ nhiều, có thể các phủ nộp thiếu. Lục Tử Khiêm không ép. Ông chỉ đặt trước mặt anh ta hai con số: số trang lúc hồ sơ được tiếp nhận, có chữ ký của chính anh ta, và số trang hiện có trên kệ. Người thư lại nhìn hai con số ấy một lúc, mặt dần tái đi, rồi nói khẽ rằng hồ sơ của phủ Thừa tướng, sau khi nộp lên. Đã có người của phủ tới xin mượn lại một buổi để bổ sung, trả về thì ông ta không đếm lại nữa, vì không ai dám đếm lại đồ của phủ Thừa tướng. Khiêm ghi nhận chi tiết ấy mà không viết tên người thư lại vào sổ. Ông biết trong những vụ thế này, kẻ yếu nhất trong dây chuyền thường là người duy nhất nói thật, và cũng là người dễ bị nghiền nát nhất nếu bị lộ tên.
Hai trang ấy thuộc về phủ Thừa tướng họ Thôi.
Chiều hôm ấy, một gói giấy nhỏ được gửi tới nhà riêng của Lục Tử Khiêm, không qua công đường. Người gửi không để tên. Bên trong là một bản sao hồ sơ y lý, chữ viết tay nắn nót của một lang trung, sao lại từ một cuốn sổ khám bệnh riêng. Dưới cuối bản sao có một dòng ghi chú nhỏ, run tay: bản chính trong phủ đã bị buộc sửa, người sao gửi bản này vì lương tâm nghề thuốc không cho phép im lặng thêm.
Lang trung ký tên trong hồ sơ là Tần Bá Ước. Bệnh nhân là chính thất phủ Thừa tướng, họ Vi. Ngày khám đầu tiên: cuối tháng Ba.
Lục Tử Khiêm đọc hồ sơ dưới đèn, đọc hai lần.
Lần thứ nhất, ông đọc như đọc một bệnh án thường. Người bệnh nữ, năm mươi tám tuổi, đau bụng từng cơn về đêm, ăn ngủ kém, sụt cân nhanh. Thuốc bổ và an thần không đáp ứng.
Lần thứ hai, ông đọc chậm từng chữ, và dừng lại ở ba chi tiết mà Tần Bá Ước đã ghi bằng một thứ chữ cẩn trọng của người biết mình đang ghi điều không nên ghi.
Chi tiết thứ nhất: bụng người bệnh trướng to từng cơn về đêm, căng như mặt trống, nhưng ban ngày lại xẹp gần như thường, và việc ăn uống trong ngày không hề thay đổi. Lang trung viết rõ: chứng trướng này không do ăn uống mà ra.
Chi tiết thứ hai: mạch của người bệnh phần lớn thời gian yếu và đều, nhưng vào lúc lên cơn, mạch có những nhịp lạ, như bị một vật nhỏ cào từ bên trong, từng đợt ngắn, sắc, chen vào giữa những nhịp thường. Tần Bá Ước viết rằng ông hành nghề gần ba mươi năm, chưa từng gặp thứ mạch nào như thế ở người bệnh đau bụng.
Chi tiết thứ ba là chi tiết làm Lục Tử Khiêm đặt tờ giấy xuống bàn và ngồi yên một lúc. Người bệnh nôn nhiều vào những đêm đau dữ. Thứ nôn ra không phải thức ăn, không phải dịch dạ dày thường. Nó đen, đặc, và có mùi tanh nồng rất đặc trưng. Lang trung Tần Bá Ước viết, rồi gạch đi, rồi viết lại: tanh như máu mèo.
Máu mèo. Tro nhang. Máu gà. Nửa câu lời đồn bên chén trà ngày mười sáu tháng Ba bỗng quay lại trong đầu ông, từng chữ một. Khi ấy người ngự sử già nói trong nội đình từng có thứ được nuôi bằng máu gà và tro nhang, đêm đêm cắn người ta từ bên trong. Bây giờ, trên bàn ông, một lang trung viết rằng trong phủ Thừa tướng có một người bệnh bị thứ gì đó cào từ bên trong, và nôn ra thứ tanh như máu mèo.
Lục Tử Khiêm vẫn không tin chuyện tà thuật. Nhưng ông tin vào một thứ khác: hai nguồn tin không hề biết nhau, một lời đồn bị nói nửa câu trong nội đình và một hồ sơ y lý bị buộc xóa trong phủ Thừa tướng, đang chỉ về cùng một hướng. Trong nghề của ông, khi hai cuốn sổ không liên quan gì tới nhau mà khớp nhau ở cùng một chi tiết, chi tiết ấy không còn là chuyện đồn nữa.
Ông đọc tiếp phần cuối bản sao. Theo ghi chú của người sao, bản gốc của hồ sơ này, bản nộp trong phủ, đã bị buộc phải sửa lại: toàn bộ chi tiết về máu nôn bị xóa sạch. Chứng trướng được ghi lại thành chứng khó tiêu do ăn uống, và những nhịp mạch lạ bị lược bỏ. Người buộc sửa không ký tên. Nhưng một hồ sơ y lý của chính thất, trong phủ Thừa tướng, kẻ có quyền buộc một lang trung phải sửa hồ sơ của vợ mình, con số không nhiều.
Có một đoạn nữa trong ghi chú làm ông đọc đi đọc lại. Lần khám sau cùng được ghi trong bản sao, lang trung Tần Bá Ước tới phủ thì được người nhà mời ra gian ngoài, nói rằng phu nhân đã đỡ. Từ nay không cần ông tới nữa, và tiện thể nhắc ông rằng những điều thấy trong bệnh phòng của một phủ lớn thì nên ở lại trong bệnh phòng ấy. Đó là cách bịt miệng lịch sự của các phủ lớn: không đe dọa, không tiền bạc, chỉ một câu nhắc đủ nhẹ để người nghe hiểu rằng nghề thuốc của mình ở kinh thành này còn dài, mà thân mình thì ngắn. Tần Bá Ước đã vâng dạ ra về. Nhưng ông ta giữ lại cuốn sổ khám bệnh riêng của mình, và từ cuốn sổ ấy, bản sao này ra đời. Lục Tử Khiêm gấp ghi chú lại, trong lòng dấy lên một sự kính trọng lặng lẽ đối với vị lang trung vô danh với ông cho tới hôm nay: giữa một phủ đầy người im lặng. Ít nhất còn một người chịu chép lại sự thật và gửi nó đi, dù phải gửi trong lén lút.
Đêm hôm ấy, khi Lục Tử Khiêm còn đang ngồi với bản sao hồ sơ dưới đèn, thì có tin kín từ đợt rà soát chuyển về qua người liên lạc của Ngự sử đài ở khu phía đông: đêm nay. Trong phủ Thừa tướng lại có một đêm ồn ào ở chính viện, đèn sáng tới gần sáng, và kho riêng của chính thất lại thiếu vàng. Không ai trong phủ dám nói rõ ràng. Tin chỉ là mấy dòng rời, như mọi tin từ phủ ấy suốt hai tháng qua: kín, sợ, và thiếu.
Lục Tử Khiêm gấp bản sao hồ sơ của Tần Bá Ước lại, kẹp vào cuốn sổ tay riêng của mình, ở đúng trang ông đã ghi ba dòng hôm mười sáu tháng Ba. Ông viết thêm dòng thứ tư: hồ sơ y lý bị xóa, máu nôn đen tanh như máu mèo, chi tiết khớp lời đồn Độc Cô Đà. Rồi ông viết dòng thứ năm, chậm rãi: phủ Thừa tướng, thêm một đêm mất vàng.
Ông biết mình vẫn chưa có gì trong tay để bước vào phủ Thừa tướng. Một bản sao không tên không phải là chứng cứ đủ để một giám sát ngự sử gõ cổng nhà Thừa tướng đương triều. Ông cần một cái cớ chính danh: một bản tấu từ trong phủ đi ra, một lệnh từ trên truyền xuống, hay một người của phủ Thôi tự đứng ra làm chứng. Thiếu một trong những thứ ấy, mọi điều ông biết chỉ là những mảnh giấy trong một cuốn sổ tay riêng, khớp nhau đến lạnh người mà không ai chịu trách nhiệm về chúng.
Ông gấp tờ công văn rà soát hôm ấy lại và nhìn xuống danh sách các phủ một lần nữa. Mười mấy cái tên. Phần lớn, qua hơn một tháng đối chiếu, đã được ông gạch bỏ bằng những nét bút mảnh: tin đồn không có gốc, bệnh tật có hồ sơ rõ ràng, cúng bái thuộc loại thường tình trong hậu đình nhà quan. Chỉ còn lại một cái tên ông chưa gạch được, cái tên ở cuối trang, dòng chữ đậm mực hơn các dòng khác. Phủ Thừa tướng họ Thôi. Mỗi mảnh giấy ông thu được trong hơn một tháng qua, hễ chạm vào cái tên ấy là lại khớp thêm một chút với những mảnh trước. Hồ sơ bị rút trang. Hồ sơ bị buộc sửa. Lang trung bị mời ra về. Tin mất vàng không ai dám nói thành câu hoàn chỉnh. Ở các phủ khác, tin đồn tà thuật chỉ là tin đồn. Ở phủ này, tin đồn có cả một bộ máy im lặng chạy quanh để bảo vệ nó.
Ông đứng dậy, châm lại đèn, mở bản sao hồ sơ ra đọc lần thứ ba, rồi mới thổi tắt đèn. Trong bóng tối của căn nhà nhỏ, ông nằm nghe tiếng gió ngoài ngõ, và tự hỏi còn bao nhiêu đêm nữa thì cái cớ chính danh ấy mới tới, và người đàn bà trong chính viện kia còn chịu được bao nhiêu đêm như thế.
---