MIÊU QUỶ CHỐN HẬU ĐÌNH - Chương 5: Lọn Tóc Làm Túi Thơm
Đầu tháng Tư, Vi Ngọc Trinh có một đêm đau nhẹ. Nó đến vào đầu canh hai, âm ỉ như những lần trước, nhưng không quặn lên thành cơn dữ. Bụng bà chỉ căng…
Nội dung chương
Đầu tháng Tư, Vi Ngọc Trinh có một đêm đau nhẹ.
Nó đến vào đầu canh hai, âm ỉ như những lần trước, nhưng không quặn lên thành cơn dữ. Bụng bà chỉ căng tức một lúc, trong người nôn nao, rồi cơn đau rút dần như nước rút khỏi bãi. Đêm ấy không có tiếng gầm dưới gầm giường. Sáng hôm sau, Mã Toàn tới thưa khẽ ngoài cửa: kho đủ số, không thiếu một thỏi nào.
Vi Ngọc Trinh ngồi tựa trên giường, nghe câu ấy mà lòng không nhẹ đi. Bà đã bắt đầu hiểu, theo cái cách một người bệnh hiểu bệnh của chính mình: cơn đau dữ và tiếng gầm và vàng mất, ba thứ ấy đi với nhau. Đêm nào chỉ đau nhẹ, đêm ấy phủ yên. Như thể có một thế lực chỉ đến khi cơn đau đủ dữ, hoặc cơn đau chỉ dữ khi thứ ấy đến. Bà không phân biệt được đâu là đầu, đâu là cuối, chỉ biết chúng không tách nhau ra được nữa.
Những ngày đau nhẹ cho bà lại chút tỉnh táo. Bà sụt cân trông thấy, hai má hóp lại, tay gầy đến mức chiếc vòng ngọc đeo từ ngày cưới giờ lỏng ra, xoay được quanh cổ tay. Đêm mất ngủ, ngày ăn không vào. Mỗi sáng, người hầu bưng gương tới, bà nhìn người đàn bà trong gương mà có lúc không nhận ra ngay: mắt trũng sâu vì những đêm thức trắng nghe ngóng động tĩnh dưới gầm giường, da vàng vọt, tóc rụng từng mảng nhỏ trên gối. Người trong phủ đi qua chính viện đều hạ giọng. Ai cũng biết phu nhân bệnh. Không ai ngoài mấy người thân cận biết bệnh ấy đi cùng những gì trong đêm.
Hậu đình vẫn tới thăm bệnh theo lệ. Các thiếp lần lượt sang ngồi một lúc, mang theo khi thì hộp bánh, khi thì vải lụa, nói những lời hỏi thăm đúng mực rồi lui. Liễu Như Mi là người sang đều nhất. Bà ta mang cháo tổ yến tự tay nấu, ngồi bên giường bà một lúc, có khi còn cầm quạt phe phẩy cho bà dễ ngủ, lời nói lúc nào cũng mềm như nước. Người trong phủ ai cũng khen nhị phu nhân hiền hiếu, chính thất bệnh mà thiếp hầu hạ như con hầu mẹ. Vi Ngọc Trinh nằm nghe những lời khen ấy vọng vào từ ngoài hiên, lòng không gợn sóng. Bà đã sống đủ lâu trong hậu đình để biết rằng sự hiền hiếu được mọi người nhìn thấy chưa bao giờ là thứ đáng ngờ nhất, và cũng chưa bao giờ là thứ đáng tin nhất. Bà cảm ơn, nhận cháo, uống vài thìa trước mặt người mang tới, đúng lễ, không hơn không kém. Lang trung đã đến hai lần, bắt mạch hồi lâu, kê thuốc bổ, dặn tĩnh dưỡng. Thuốc uống vào không đỡ cũng không nặng thêm, như nước đổ lên cát. Bà nhìn đơn thuốc mà nghĩ: họ không tìm ra bệnh, không phải vì họ dốt. Họ không tìm ra, vì thứ đang ở trong người bà có lẽ không nằm trong sách thuốc của họ.
Trưa hôm ấy, nắng tháng Tư dịu, bà cho người dìu ra hiên ngồi một lúc. Nha hoàn chải tóc cho bà. Tóc bà bạc đã quá nửa, chải xuống vai từng lọn gầy. Nhìn mái tóc mình trong gương đồng, Vi Ngọc Trinh bỗng nhớ lại một chuyện từ mùa đông năm ngoái, một chuyện lúc ấy bà cho là nhỏ, nhỏ đến mức gần như quên hẳn.
Mùa đông ấy, Liễu Như Mi sang chính viện hầu chuyện. Người thiếp ấy vào phủ đã mười năm, sinh được một con trai, được chồng sủng ái, nhưng trước mặt bà luôn giữ lễ rất đúng: đến thưa gửi đúng giờ, đứng hầu không ngồi trước, nói năng nhỏ nhẹ. Hôm ấy, Như Mi mang sang một ít bánh tự tay làm, ngồi nói chuyện nhà, chuyện con trẻ, rồi bỗng nhắc tới việc cầu bình an cho cả phủ.
- Tỷ tỷ giữ việc trong phủ vất vả, sức khỏe là gốc của cả nhà. Muội nghe người ta nói, lấy một lọn tóc của người chủ mẫu trong nhà, bỏ vào túi thơm, treo ở nơi thờ tự, thì người ấy được bình an, cả phủ cũng được nhờ.
Lúc ấy Vi Ngọc Trinh đã cười. Bà không tin mấy chuyện túi thơm cầu an, nhưng bà tin vào cái ý người ta dành cho mình. Một người thiếp nhớ tới sức khỏe của chính thất mà xin một lọn tóc làm túi thơm, đó là một cử chỉ hiếu thuận đáng quý trong hậu đình, nơi người ta thường giấu dao trong lời ngọt. Bà tự tay cắt một lọn tóc nhỏ ở phía sau, trao cho Như Mi. Người thiếp ấy đỡ lấy bằng hai tay, cẩn thận như đỡ một vật quý.
Cùng buổi hầu chuyện hôm ấy, Như Mi còn xin được tự tay cắt móng cho bà. Việc cắt móng vốn là việc của nha hoàn, nhưng Như Mi nói muốn hầu hạ tỷ tỷ một lần cho trọn lễ, động tác nhẹ nhàng, cắt từng chút, còn gom những mẩu móng cắt ra vào một chiếc khăn tay, nói là để bỏ đi cho sạch. Bà nhớ mình đã thấy cảm động. Trong phủ này, người ta ganh nhau nhiều thứ, nhưng một buổi chiều mùa đông có người thiếp ngồi cắt móng cho chính thất, nói chuyện con cái, nhắc chuyện cầu bình an, thì ai nhìn vào cũng phải nói phủ Thôi có phúc, hậu đình yên ấm.
Bà còn nhớ căn phòng hôm ấy ấm hơi than, ngoài sân có tuyết mỏng đầu mùa rơi trên mái ngói. Như Mi ngồi ở chiếc ghế thấp bên giường, đầu cúi, tóc búi gọn, đôi tay trắng và khéo léo lạ thường của một người từng sống bằng ngón đàn. Mỗi tiếng cắt móng rất nhỏ, tách, tách, đều đều. Khi cắt xong, người thiếp ấy gói chiếc khăn lại, cất vào tay áo mình chứ không đưa cho nha hoàn đứng cạnh. Lúc ấy bà chỉ nghĩ đó là cẩn thận. Bây giờ nhớ lại, chính chi tiết cất vào tay áo mình ấy là chi tiết làm bà rùng mình nhất. Người ta bỏ đi một thứ thì đưa cho người hầu. Người ta giữ lại một thứ cho riêng mình thì mới cất vào tay áo.
Bây giờ, ngồi trên hiên nắng tháng Tư, thân thể bị những cơn đau đêm rút kiệt dần, Vi Ngọc Trinh nhớ lại buổi chiều ấy và thấy nó lạnh đi từng chút. Lọn tóc của bà. Móng tay của bà. Hai thứ thuộc về thân thể bà, được lấy đi trong một buổi hầu chuyện đầy lễ nghĩa. Bà không có bằng cớ gì. Bà thậm chí không dám gọi tên điều mình đang nghĩ, vì nó quá nặng: người trong nhà này, người đã ngồi ngay bên giường bà mà cắt móng cho bà, lại có thể là đầu mối của những đêm bà đau đến muốn chết người đi được sao.
Bà tự lắc đầu, rất khẽ, đến mức nha hoàn sau lưng tưởng bà ra hiệu dừng chải.
Bà nhớ tới những bài học xương máu của hậu đình nhà người khác mà bà từng nghe suốt ba mươi năm ở kinh thành: một phủ tan không phải vì người thiếp quá ác. Mà vì người chính thất buông một câu buộc tội không giữ được miệng người nghe. Chữ bay ra khỏi chính viện hôm nay, ngày mai đã thành một câu chuyện khác hẳn ở chợ, ở trà lâu, ở nhà một vị quan đối đầu với chồng bà. Cho nên bà giữ kín. Bà vẫn nhận những chuyến thăm bệnh, vẫn nói lời cảm ơn, vẫn để mọi thứ trong phủ chạy theo đúng nề nếp như không có gì xảy ra. Chỉ có điều, từ buổi trưa hôm ấy, mỗi khi nhìn xuống đôi tay gầy guộc của mình, bà lại thấy mười đầu ngón tay trống trơn, và nhớ tiếng cắt móng tách tách trong một buổi chiều có tuyết.
Không. Không được nghĩ như thế khi chưa có gì trong tay. Ba mươi năm giữ phủ, bà học được rằng hậu đình chết không phải vì có kẻ ác, mà vì người ta buộc tội nhau bằng cảm giác. Một lời buộc tội không bằng cớ trong phủ Thừa tướng sẽ giết chết nhiều thứ hơn cả bệnh tật. Bà cất ý nghĩ ấy vào nơi sâu nhất, khóa lại, như khóa một chiếc rương chưa đến lúc mở.
Nhưng cũng từ hôm ấy, bà bắt đầu làm một việc khác.
Buổi tối, khi nha hoàn thân tín nhất của chính viện vào hầu, bà gọi nó lại gần, nói rất khẽ:
- Từ nay, mỗi đêm ta lên cơn đau, con ghi lại cho ta. Ghi ngày nào, giờ nào đau, đau tới mức nào, có nghe tiếng gì dưới gầm giường hay không. Ghi vào một tờ giấy riêng, không ghi vào sổ của viện. Xong thì giấu dưới gối của ta. Không cho ai biết, kể cả người trong viện này, ngoài con và ta.
- Phu nhân, để làm gì ạ. Nô tỳ sợ.
- Ghi thì cứ ghi. Có những việc người ta chịu đựng trong im lặng thì nó qua đi. Có những việc càng im lặng nó càng lớn lên trong bóng tối. Ta chịu đựng đủ rồi. Từ nay, mỗi cơn đau của ta phải để lại một dòng chữ. Để nếu có ngày ta không nói được nữa, thì giấy sẽ nói thay ta.
Nha hoàn vâng lời, mắt đỏ hoe.
Đêm ấy, Vi Ngọc Trinh nằm xuống với một tờ giấy trắng giấu dưới gối và một cây bút nhỏ đặt sẵn ở đầu giường, trong tầm tay của người khác chứ không phải của bà, vì bà biết khi cơn đau tới, chính bà sẽ không cầm nổi bút. Bà nằm nghe tiếng mõ canh ngoài cổng, lòng bình tĩnh một cách lạ lùng. Hơn một tháng nay, bà là người bị động nhất trong chính viện này: đau thì chịu, vàng mất thì nghe báo, lang trung nói gì thì nghe nấy. Từ đêm nay, bà bắt đầu ghi lại. Một người đàn bà năm mươi tám tuổi, nằm trên giường bệnh, vũ khí duy nhất bà có là một tờ giấy giấu dưới gối.
Ngoài sân, trăng đầu tháng Tư treo cao. Trong phòng tối, Vi Ngọc Trinh nhắm mắt, và chờ xem đêm nay, thứ ở dưới gầm giường có tới nữa hay không.
---