NGỌC THI NÚI MANG SƠN - Chương 11: Tiếng Nước Trong Thân Núi
Ngày hai mươi tháng chín, Tiểu Mãn được xuống hầm lần đầu tiên trong ca của A Phúc. Buổi sáng hôm ấy nắng hanh, gió từ phía bắc thổi qua bãi cỏ tranh…
Nội dung chương
Ngày hai mươi tháng chín, Tiểu Mãn được xuống hầm lần đầu tiên trong ca của A Phúc.
Buổi sáng hôm ấy nắng hanh, gió từ phía bắc thổi qua bãi cỏ tranh trên sườn Mang Sơn nghe xào xạc. Trại trong hẻm núi còn ướt sương. Tiểu Mãn ăn vội nửa bát cháo loãng, nhét thêm một mẩu lương khô vào túi áo rồi theo A Phúc ra miệng giếng. Cậu đã đứng ở miệng giếng suốt năm ngày, kéo dây, đẩy xe, ghi số thùng đất, nhưng chưa lần nào được buộc dây vào lưng mà tụt xuống dưới. Lòng cậu vừa háo hức vừa sợ, hai bàn tay cứ chà vào nhau cho đỡ run.
Lão Tào đứng bên miệng giếng, tay cầm cuốn sổ nhỏ. Ông nhìn Tiểu Mãn từ đầu tới chân, kiểm tra nút dây thừng quanh thắt lưng cậu, rồi dặn rành rọt.
- Xuống dưới chỉ làm việc A Phúc giao. Không tự ý đi đâu. Nghe tiếng gõ dây thì dừng tay. Thấy đèn chao thì ngẩng lên nhìn miệng giếng. Nhớ chưa?
Tiểu Mãn gật đầu lia lịa. A Phúc cười, vỗ vai cậu.
- Đừng sợ. Dưới đó tối nhưng đất hiền. Cậu cứ bám sát tôi, chân đạp vào ván chống mà xuống, đừng đạp vào vách đất không.
Giếng đứng đào theo hõm đất lún đã sâu gần bảy mét. Miệng giếng vừa một người chui, càng xuống càng hẹp lại vì ván chống ép sát vào vách để giữ đất khỏi lở. Người trên miệng giếng thả dây từng nấc. Tiểu Mãn tụt xuống chậm chạp, lưng cọ vào ván gỗ thô, mùi đất ẩm và mùi dầu đèn xộc lên mũi. Ánh sáng trên đầu nhỏ dần, từ một vòng tròn sáng trắng thành một đốm vàng mờ, rồi chỉ còn là một quầng sáng lờ mờ như trăng qua mây.
Xuống tới đáy, cậu mới hiểu vì sao người trên mặt đất nói chuyện với nhau phải gõ vào dây thừng. Đáy giếng chỉ vừa hai người đứng xoay trở. Một khoảng đất bằng cái chiếu nhỏ, xung quanh là vách đất nện chặt, ván chống đóng ngang dọc, ở giữa là đống đất mới đào còn ướt. Tiếng nói từ trên vọng xuống nghe méo đi, xa xôi. Tiếng cuốc ở ca trước còn để lại những vệt xước sâu trên mặt đất nện.
A Phúc thắp ngọn đèn dầu đặt trong hốc đào sẵn trên vách. Ngọn lửa nhỏ bằng hạt đậu, hắt một vòng sáng vàng lên mặt hai người. Ngoài vòng sáng ấy là bóng tối đặc quánh, đưa tay ra là không thấy ngón tay.
- Việc của cậu đây, A Phúc nói, tay chỉ vào cái xẻng ngắn và thùng gỗ buộc dây. - Tôi đào, cậu xúc đất vào thùng cho đầy vừa, không đầy quá dây kéo không nổi. Đầy thì gõ ba tiếng vào thành thùng, người trên sẽ kéo lên. Đất lên, thùng không xuống, cậu lại xúc tiếp. Chỉ có vậy thôi, mà phải đều tay, đừng để ca trên chờ.
Tiểu Mãn làm theo. Đất ở đáy giếng không giống đất trên sườn núi. Nó nặng, dẻo, bám vào lưỡi xẻng thành từng tảng, phải gõ mạnh mới rời ra. Trong đất có lẫn những mảnh gạch vỡ, mảnh ngói xám và những viên sỏi tròn như bị nước mài từ lâu. Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào một vật cứng kêu cộc một tiếng khô, A Phúc liền bảo dừng, cúi xuống gạt đất bằng tay để xem là đá hay là gạch cổ. Phần lớn chỉ là đá núi.
Mồ hôi chảy xuống cổ áo dù dưới hầm lạnh. Tiểu Mãn xúc được bảy thùng thì hai bắp tay đã mỏi nhừ. A Phúc đào khỏe hơn nhiều, mỗi nhát cuốc của anh ta đều ăn sâu, đất rơi xuống thành ụ nhỏ ngay ngắn. Anh ta vừa đào vừa kể chuyện nhà ở làng dưới chân núi, chuyện vợ mới sinh con thứ hai, chuyện tiền công vụ này đủ sửa lại mái nhà dột. Tiểu Mãn nghe, thấy công việc dưới này cũng giống công việc ở đồng ruộng, chỉ khác là không có trời.
Giữa ca, hai người nghỉ tay uống nước. A Phúc đưa cho cậu một ống tre đựng nước đã nguội, nước có vị đất thoang thoảng. Đèn dầu cháy yên, không có gió mà ngọn lửa vẫn hơi nghiêng về một phía, như có luồng hơi rất nhẹ lùa qua đáy giếng. Tiểu Mãn nhìn ngọn lửa, bỗng thấy tai mình ù đi vì yên tĩnh quá. Trên mặt đất, lúc nào cũng có tiếng gió, tiếng chim, tiếng người gọi nhau. Dưới này, ngoài tiếng thở của hai người và tiếng đất rơi, không còn gì nữa.
Rồi cậu nghe thấy tiếng ấy.
Tách. Một tiếng rất nhỏ. Cách một lúc lâu, lại tách, một tiếng nữa. Đều đặn, thong thả, như ai đang nhỏ nước từ một cái bát sứt xuống nền đá ở đâu đó sau vách đất.
Tiểu Mãn ngẩng đầu lên.
- Anh Phúc, anh có nghe thấy không?
- Nghe gì?
- Tiếng nước. Nó nhỏ giọt ở đâu ấy. Tách, tách, đều lắm.
A Phúc ngừng tay, nghiêng đầu nghe. Trong hầm im phăng phắc một lúc. Tiếng giọt nước lại vang lên, lần này cả hai cùng nghe rõ. Nó không vọng từ miệng giếng xuống, vì miệng giếng ở trên đầu, còn tiếng này nghe như ở ngang tai, ở phía vách đất bên trái, sau lớp ván chống.
A Phúc áp bàn tay lên ván, rồi ghé tai vào nghe một lúc, sau đó ngồi thẳng dậy, cười xòa như để xua đi cái lạnh vừa chạy qua gáy cả hai người.
- Nước ngấm trong thân núi thôi. Mạch núi đi qua đây, nước rỉ qua kẽ đất. Núi nào chẳng có mạch. Nghe vài bữa là quen, không để ý nữa.
- Nhưng hôm trước anh Chu Tam nói mộ cổ ở Mang Sơn khô ráo quanh năm, Tiểu Mãn nói khẽ. - Ông ấy bảo đất trong mộ Hán khô như tro, đào lên là bụi bay. Sao trong núi lại có nước chảy gần thế này?
- Ông Tam nói đất trong mộ khô, chứ có nói trong núi không có nước đâu. A Phúc gõ nhẹ vào ván chống. - Đất nện của người xưa đóng chặt như đá, nước không thấm qua được thì nó rỉ quanh bên ngoài. Mình nghe thấy là vì mình đang ở trong lòng núi, tai gần mạch nước hơn ở trên mặt đất thôi.
A Phúc còn lấy mũi cuốc gõ nhẹ lên vách cho cậu nghe. Tiếng gõ ở chỗ khô thì đặc và đục, tiếng gõ ở chỗ gần mạch nước thì nghe rỗng hơn một chút, như gõ lên một cái chum rỗng chôn trong đất. Anh ta bảo dân đào giếng ở làng vẫn nghe tiếng như vậy để đoán mạch, nghe được tiếng nước là dấu đất sống, không phải dấu dữ. Tiểu Mãn nghe xong cũng yên tâm phần nào, tự cười mình nhát gan, mới xuống hầm lần đầu đã nghĩ ngợi lung tung.
Lý lẽ ấy nghe có lý. Tiểu Mãn gật đầu, nhưng tay cậu vẫn vô thức nắm chặt cán xẻng. Tiếng giọt nước vẫn đều đều, không nhanh lên, không chậm đi. Tách. Tách. Tách. Như có người đang đếm, đếm rất kiên nhẫn, đếm những thứ mà người dưới hầm không biết.
Cậu nhớ tới mẹ ở nhà. Mẹ cậu bệnh đã mấy tháng, ho nhiều về đêm, mỗi lần ho là cả nhà thức giấc. Thầy lang trong làng nói phải có tiền mua thuốc bắc tốt, uống liền hai tháng mới đỡ. Tiểu Mãn vào đoàn của chú họ xa là Lão Tào cũng vì món tiền công đã hứa. Cậu tự nhủ, đào đất thì ở đâu cũng là đào đất, dưới hầm tối một chút nhưng tiền công cao gấp ba lần đi làm ruộng thuê. Nghĩ tới mẹ, cậu lại cúi xuống xúc đất, cố không nghe tiếng nước nữa.
Nhưng tiếng nước không chịu biến mất. Càng cố không nghe, cậu càng nghe rõ. Nó chen vào giữa tiếng xẻng, giữa tiếng dây thừng cọ vào miệng giếng mỗi lần thùng đất được kéo lên. Có lúc cậu ngỡ tiếng ấy ở ngay sau lưng mình, quay lại thì chỉ thấy vách đất đen và bóng của chính mình đổ dài trên ván chống theo ánh đèn. A Phúc cũng thấy gai người rõ rệt. Anh ta bắt đầu nói nhiều hơn, kể chuyện cười trong làng, giọng cố làm ra vẻ tự nhiên. Hai người cứ thế làm việc, một người đào, một người xúc, thùng đất lên xuống đều đặn, cho tới khi dây thừng rung ba hồi báo hiệu hết ca.
Lúc được kéo lên, Tiểu Mãn bám dây, chân đạp ván chống trèo từng nấc. Ánh sáng trên miệng giếng lớn dần, gió chiều thổi vào mặt mát rượi. Cậu leo ra khỏi miệng giếng, ngồi bệt xuống đất, thở hổn hển, áo ướt đẫm mồ hôi dù người vẫn lạnh. Cả trại đang ăn cơm chiều. Chu Tam múc cho cậu một bát cơm đầy, cười hỏi xuống dưới có sợ không. Tiểu Mãn lắc đầu, nói không sợ, chỉ tối thôi.
Ăn xong, cậu ra đứng một mình bên miệng giếng. Trời đã tối hẳn, miệng giếng là một cái hố đen tròn, sâu hun hút, không nhìn thấy đáy. Ban sáng cậu đứng ở đây nhìn xuống còn thấy lờ mờ ván chống ở những mét đầu tiên. Bây giờ, cũng cái hố ấy, cậu thấy nó sâu hơn buổi sáng rất nhiều, sâu một cách lạ lùng, dù cả đoàn hôm nay chỉ đào thêm được một ca đất. Có lẽ vì cậu đã xuống tận đáy và biết bảy mét đất là thế nào khi nó ở trên đầu mình. Có lẽ vì tiếng giọt nước đều đều kia vẫn còn vang trong tai cậu, tách, tách, như vẫn đang đếm ở đâu đó dưới kia, trong thân núi, bên ngoài lớp đất nện khô ráo của một ngôi mộ mà không ai trên Mang Sơn này nên tìm thấy.
Tiểu Mãn ngoái nhìn xuống hố đen lần cuối rồi quay về lán ngủ sớm. Cậu không kể với ai về cảm giác gai người ấy nữa. Nhưng đêm đó, nằm nghe gió qua rừng thông, mỗi khi gió ngừng, cậu lại ngỡ mình nghe thấy tiếng nước nhỏ giọt trong bóng tối, đều đặn và kiên nhẫn, như thể lòng núi đang thức và đang chờ.