NGỌC THI NÚI MANG SƠN - Chương 9: Miếng Ngọc Vụn Đầu Tiên
Từ ngày mười lăm tới ngày mười bảy tháng chín, giếng đứng trên sườn nam Mang Sơn sâu dần qua bốn mét đất đồi. Phan Kim Quý là người đào nhanh nhất trong…
Nội dung chương
Từ ngày mười lăm tới ngày mười bảy tháng chín, giếng đứng trên sườn nam Mang Sơn sâu dần qua bốn mét đất đồi. Phan Kim Quý là người đào nhanh nhất trong những mét đất đầu tiên ấy, nhanh tới mức Lão Tào phải nhắc hắn hai lần là đào nhanh cũng phải đào cẩn thận. Vì càng xuống sâu, đất càng dễ sập và dấu hiệu của mộ cổ càng dễ bị một lưỡi xẻng quá tay làm hỏng mất. Kim Quý nghe nhắc thì cười, gật đầu, tay vẫn không chậm lại bao nhiêu. Hắn thích cảm giác lưỡi xẻng của mình đi trước mọi người, thích cảm giác mình là người đầu tiên chạm tới những lớp đất mà gần hai ngàn năm nay không có bàn tay người nào chạm vào.
Giếng đứng lúc này đã hẹp và tối tới mức người đào phải làm việc luân phiên từng ca ngắn, một người xuống đào, một người ở miệng giếng kéo đất, một người đứng ghi lại những gì lẫn trong đất được kéo lên. Đất ở độ sâu này không còn là đất đồi rời rạc nữa, nó chặt hơn, ẩm hơn, có chỗ lẫn những mảnh gạch vỡ nhỏ và những hạt sỏi được đầm nén từ thời cổ đại. Mỗi thùng đất kéo lên đều được Đỗ Cửu xem qua ở miệng giếng, theo đúng luật mà Lão Tào đã nhắc: thùng đất qua tay ai. Người đó chịu trách nhiệm, có gì lạ phải báo ngay, đồ đào được phải nộp vào thùng đồ chung đặt ngay tại miệng giếng dưới mắt của người giám sát.
Buổi chiều ngày thứ ba của giai đoạn đào này, khi Kim Quý đang ở dưới đáy giếng trong ca đào của mình, lưỡi xẻng của hắn chạm vào một lớp gạch cổ cứng và bật ra một tiếng kêu khác hẳn tiếng xẻng chạm đất thường ngày. Hắn dừng tay, quỳ xuống trong lòng giếng chật hẹp, dùng tay gạt lớp đất vụn quanh chỗ xẻng vừa chạm, và nhìn thấy một hàng gạch cổ xếp khít nhau. Màu xám sẫm, là dấu hiệu đầu tiên cho thấy đoàn đã chạm tới một phần kiến trúc của ngôi mộ phía dưới. Trong kẽ giữa hai viên gạch, có một vật nhỏ ánh lên màu xanh nhạt dưới ánh đèn dầu được thả xuống giếng bằng dây.
Hắn nhặt vật ấy lên bằng hai ngón tay. Đó là một miếng ngọc vụn nhỏ bằng móng tay, xanh nhạt, mép vỡ không đều, có vẻ là một mảnh vỡ ra từ một món đồ ngọc lớn hơn đã bị thời gian và sức ép của đất làm nứt vỡ trong lòng mộ đạo. Miếng ngọc nằm trong lòng bàn tay hắn, nhỏ bé, nhẹ bẫng, nhưng lạnh một cách khác thường so với nhiệt độ của đất xung quanh.
Theo luật của đoàn, việc phải làm lúc này rõ ràng không cần phải nghĩ. Hắn phải gọi lên miệng giếng, báo rằng trong đất có ngọc vụn, rồi cho miếng ngọc vào thùng đất kéo lên, để Đỗ Cửu ghi vào sổ và bỏ vào thùng đồ chung ngay tại miệng giếng trước mắt mọi người. Đó là luật nộp đồ chung mà Lão Tào đã nói đi nói lại từ đêm điểm danh ở nhà riêng, từ buổi phân công ở miệng giếng, luật mà chính Kim Quý đã gật đầu đồng ý như mọi người khác trong đoàn.
Hắn nhìn miếng ngọc trong tay một lúc lâu trong ánh sáng lờ mờ dưới đáy giếng. Hắn nghĩ tới bàn rượu ở chợ đêm Lạc Dương hơn một tuần trước, nghĩ tới con số mà gã buôn râu thưa đã nói cho hắn nghe về giá của ngọc trong miệng người chết. Miếng ngọc vụn này không phải là viên ngọc trong miệng vương gia, nó chỉ là một mảnh vụn nhỏ không đáng giá bao nhiêu nếu bán riêng, có khi chỉ đủ một bữa rượu tử tế. Nhưng nó là miếng ngọc đầu tiên của ngôi mộ này, là bằng chứng đầu tiên mà bàn tay hắn chạm vào cho thấy những lời đồn về áo ngọc, về mộ vương gia, về tiền bạc lớn, đều là thật. Và chính vì nó là miếng đầu tiên, việc giấu hay nộp nó bỗng trở thành một phép thử mà hắn tự đặt ra cho chính mình trong lòng giếng tối tăm này.
Hắn ngẩng đầu nhìn lên miệng giếng. Người kéo đất ở phía trên đang quay lưng lại để đổ một thùng đất vừa kéo lên ra xa, Đỗ Cửu đang nói chuyện với Hàn Pháo ở phía đường mòn, ánh mắt của cả hai đều không hướng xuống đáy giếng trong lúc ngắn ngủi này. Ánh đèn dầu thả xuống giếng chỉ đủ sáng cho một mình hắn nhìn thấy miếng ngọc trong tay mình. Không ai khác biết nó tồn tại. Không ai khác sẽ biết nếu nó biến mất ngay lúc này.
Bàn tay hắn di chuyển nhanh và khéo như khi hắn cạy phá một cơ quan cổ. Miếng ngọc vụn trượt khỏi lòng bàn tay, chui vào túi áo trong sát ngực hắn, nằm yên ở đó, lạnh buốt qua lớp vải áo mỏng. Hắn lấy lại vẻ mặt bình thường, gọi lớn lên miệng giếng rằng mình vừa chạm lớp gạch cổ, cần người ở trên chuẩn bị ván chắn vì đất ở đáy giếng bắt đầu cứng và dễ bật xẻng. Giọng hắn vang lên trong lòng giếng, rõ ràng, tự nhiên, không một chút run rẩy nào cho thấy hắn vừa làm một việc mà luật của đoàn cấm tuyệt đối.
Buổi tối hôm ấy, sau khi cả đoàn về trại trong hẻm núi ăn cơm và nghỉ ngơi, Kim Quý lấy cớ kiểm tra lại đồ nghề để ở một mình trong góc lán khuất nhất. Hắn lấy miếng ngọc vụn từ túi áo trong ra, đặt nó dưới ánh đèn dầu trong lán, ngắm nghía nó thật kỹ như ngắm một món đồ hắn vừa mua bằng tiền của chính mình. Miếng ngọc nhỏ xíu ánh lên màu xanh nhạt dịu dàng dưới ánh đèn, những đường vân nhỏ trong lòng ngọc hiện ra rõ hơn so với lúc ở dưới giếng. Hắn đưa nó lên gần mặt, cảm nhận cái lạnh của nó một lần nữa. Nó vẫn lạnh buốt, lạnh lâu hơn một miếng ngọc thường được cầm trong tay người vào buổi tối mùa thu trên núi. Hắn nhíu mày một thoáng, rồi tự gạt đi bằng một lý lẽ mà hắn thấy rất hợp tình hợp lý lúc bấy giờ.
- Ngọc chôn trong đất lạnh gần hai ngàn năm thì lạnh là phải. Cầm một lúc nữa là ấm theo tay người ngay thôi.
Hắn nói thầm câu ấy với chính mình, rồi gói miếng ngọc vào một mảnh vải nhỏ, cất nó xuống đáy tay nải của mình, ngay cạnh chiếc kìm nhỏ cán ngắn mà hắn đã mua ở chợ đêm Lạc Dương. Hai món đồ nằm cạnh nhau ở đáy tay nải, một món là đồ nghề hắn nói là để sửa đồ, một món là đồ hắn giấu riêng trái luật đoàn. Và sự gần gũi của chúng trong bóng tối của đáy tay nải giống như một lời nhắc thầm lặng về hướng đi mà hắn đang tự chọn cho mình trong vụ đào này, dù hắn chưa chịu thừa nhận điều đó thành lời.
Trong những ngày đào từ ngày mười lăm tới ngày mười bảy, Kim Quý để ý thấy Huyền Chân thường đứng rất lâu ở miệng giếng mỗi khi một thùng đất mới được kéo lên. Cúi xuống xem xét từng mảnh gạch, từng hạt đất lạ lẫn trong thùng, thỉnh thoảng cầm một mảnh gạch lên ngửi rồi đặt xuống mà không nói gì. Cách làm việc tỉ mỉ ấy của ông thầy trẻ làm Kim Quý khó chịu một cách khó giải thích. Hắn tự nhủ thầy trấn mộ thì chỉ cần làm lễ và xem đất ở mặt trên là đủ, việc gì phải soi xét từng thùng đất như một người giám sát thứ hai của Lão Tào. Sự khó chịu ấy càng làm hắn thấy việc giấu miếng ngọc của mình là chính đáng, vì trong đầu hắn lúc này, đoàn đã có quá nhiều con mắt soi xét một người thợ đào giỏi. Trong khi phần chia dành cho người thợ ấy lại quá ít so với công sức và nguy hiểm mà hắn bỏ ra mỗi ngày dưới đáy giếng sâu.
Hắn cũng để ý thấy Tiểu Mãn là đứa học việc thật thà tới mức ngây ngô. Đứa nhỏ ấy kéo đất cả ngày không than một tiếng, có lần thấy một mảnh gốm vỡ ánh men xanh trong thùng đất, nó lập tức gọi Đỗ Cửu tới xem như một phát hiện lớn, dù mảnh gốm ấy chẳng đáng một đồng. Kim Quý nhìn cảnh ấy mà vừa buồn cười vừa thương hại. Hắn nghĩ bụng, thật thà như vậy thì làm nghề này cả đời cũng chỉ kéo đất cho người khác. Tiền thuốc cho mẹ nó có khi còn phải nhờ vào phần thưởng thêm của Lão Tào chứ tự nó thì không bao giờ biết cách kiếm thêm một đồng ngoài phần chia. Hắn không hề nghĩ rằng sự thật thà ấy, chỉ ít lâu nữa thôi, sẽ trở thành một thứ quan trọng hơn tay nghề khéo léo của hắn rất nhiều. Khi những lời khai trung thực trước huyện nha quyết định ai được về quê, ai phải ở lại trong tù.
Ở đáy giếng, lớp gạch cổ mà xẻng của hắn chạm vào hôm ấy được đoàn xác nhận là một phần của vòm hoặc tường chắn thuộc kiến trúc mộ phía dưới. Lão Tào cho người đào chậm lại quanh khu vực gạch, dùng xẻng nhỏ và tay không để bóc đất, tránh làm vỡ thêm những viên gạch có thể là dấu hiệu dẫn đường xuống mộ đạo. Tiến độ vì vậy chậm hẳn trong hai ngày tiếp theo, nhưng không ai phàn nàn, vì cả đoàn đều hiểu chạm được gạch cổ ở độ sâu này là tin tốt nhất kể từ ngày bắt đầu đào. Đó là bằng chứng chắc chắn rằng hõm đất lún mà Huyền Chân chỉ ra trong chuyến trinh sát không phải là một hõm đất tự nhiên vô nghĩa. Mà là cửa ngõ thật sự dẫn xuống một ngôi mộ lớn được xây dựng bài bản từ thời Tây Hán. Kim Quý nghe những lời bàn tán phấn khởi ấy ở miệng giếng mà trong lòng càng thêm chắc chắn về một điều: phía dưới lớp gạch này. Những món đồ thật sự mới chỉ bắt đầu, và bàn tay nhanh nhất đoàn này nhất định phải là bàn tay chạm vào chúng trước tiên.
Trước khi đi ngủ, hắn tự nhủ một câu để khép lại ngày hôm ấy cho yên lòng, một câu mà những người thợ đào giấu đồ trong mọi đoàn, ở mọi thời, đều từng tự nhủ ít nhất một lần trong đời.
- Một miếng vụn không ai biết, coi như tiền thuốc cho tay nghề của mình. Nộp hay không nộp, đoàn cũng chẳng giàu nghèo gì vì một miếng vụn bằng móng tay.
Nói xong hắn nằm xuống, nghe tiếng gió qua hẻm núi và tiếng ngáy nhẹ của La Đại Dũng ở lán bên cạnh. Và ngủ thiếp đi với cảm giác rằng mình vừa thắng một ván nhỏ trước luật lệ của Lão Tào, một ván thắng không ai biết, không ai thua, không để lại hậu quả gì cho bất cứ ai. Hắn không hề biết rằng thói quen giấu đồ, một khi đã bắt đầu bằng một miếng vụn nhỏ nhất, sẽ không dừng lại ở miếng vụn ấy, và cái giá của nó về sau sẽ không còn tính bằng tiền của một bữa rượu nữa.