NGỌC THI NÚI MANG SƠN - Chương 7: Dời Trại
Ngày mười hai tháng chín, đoàn của Lão Tào dựng trại ở một bãi đất bằng gần đường lên điểm đào trên Mang Sơn. Bãi đất này là chỗ Lão Tào đã chọn sẵn từ…
Nội dung chương
Ngày mười hai tháng chín, đoàn của Lão Tào dựng trại ở một bãi đất bằng gần đường lên điểm đào trên Mang Sơn. Bãi đất này là chỗ Lão Tào đã chọn sẵn từ chuyến trinh sát: đất khô, bằng phẳng, gần nguồn nước, lại chỉ cách điểm hõm đất lún chưa đầy một quãng đi bộ ngắn. Từ đây, đoàn có thể lên điểm đào làm việc cả ngày, tối về trại nghỉ ngơi, đồ đạc và lương thực được giữ ở một chỗ khô ráo, người gác đêm có thể quan sát được cả đường mòn chính lẫn lối lên núi. Với một đoàn phải ở lại trên núi nhiều tuần lễ, một chỗ dựng trại tốt như vậy quý không kém gì một tay đào giỏi.
Buổi sáng hôm ấy cả đoàn làm việc rất nhanh tay. Chu Tam dựng khung lán bằng tre và gỗ nhặt quanh vùng, A Phúc và Tiểu Mãn gánh nước từ suối lên đầy hai thùng lớn. La Đại Dũng đào hố bếp và xếp đá làm chỗ nấu ăn, Kim Quý kiểm tra lại đồ nghề đào đất xếp thành một đống có thứ tự ở góc trại. Huyền Chân đi một vòng quanh bãi đất, xem hướng gió, xem chỗ nào nên đặt lễ trấn đất đầu tiên khi bắt đầu đào, ghi chép vào sổ tay như thường lệ. Lão Tào đứng ở giữa trại, quan sát tất cả, thỉnh thoảng nhắc một câu ngắn gọn về chỗ này phải che thêm bạt, chỗ kia phải đào rãnh thoát nước phòng khi mưa lớn đổ xuống bất ngờ vào ban đêm.
Trại vừa dựng xong, cơm trưa còn chưa kịp nấu, thì biến cố đầu tiên của vụ đào này ập tới, không phải từ dưới lòng đất, mà từ mặt đất, từ những con người đang cầm quyền ở vùng núi này.
Một toán tuần đinh của Mã đoàn trưởng đi từ đường mòn chính lên bãi đất, tổng cộng sáu người, có súng, có dao, dẫn đầu là một viên đội trưởng trung niên mặt lạnh tanh đã quen mặt với các đoàn đào mộ quanh vùng Mang Sơn. Người trong nghề đều biết luật bất thành văn ở vùng này: đất Mang Sơn thuộc vùng lính quản, đoàn nào muốn làm việc trên núi phải có sự đồng ý ngầm của người của Mã đoàn trưởng. Phải trả tiền lệ phí bảo kê theo mức đã thỏa thuận từ trước, và phải giữ việc làm của mình kín đáo tới mức lính tuần đi qua cũng có thể làm ngơ như không nhìn thấy gì. Lão Tào đã tính tới khoản tiền này từ khi nhận việc ở Tụ Bảo Trai, Hứa Vạn Sơn cũng đã nói việc bảo kê đã lo liệu một phần. Nhưng một phần, hóa ra, là chưa đủ.
Viên đội trưởng đứng ở rìa trại, không bước vào trong, nhìn một lượt từ lán mới dựng tới đống đồ nghề đào đất không hề che giấu, rồi nói bằng giọng đều đều như đọc một bảng giá đã thuộc lòng.
- Đất này thuộc vùng lính quản. Muốn đóng trại ở đây, phải có giấy của đoàn trưởng và phải đóng tiền lệ phí. Lệ phí năm nay khác năm ngoái. Gấp ba lần lệ thường. Có giấy và có tiền thì ở, không có thì dời đi trong ngày hôm nay, trước khi trời tối.
Lão Tào bước ra đối diện viên đội trưởng, giữ thái độ mềm mỏng của một người làm nghề lâu năm biết rõ khi nào nên cứng, khi nào nên nhún. Ông nói đoàn của mình chỉ lên núi tìm ít hàng cũ ở những ngôi mộ nhỏ đã bị đào từ lâu, không phải việc lớn gì đáng để đoàn trưởng bận tâm. Mong đội trưởng nói lại với cấp trên cho đoàn được ở lại bãi đất này với mức lệ phí như những năm trước, đoàn sẽ biết điều và không làm phiền tới lính tuần trong suốt thời gian ở trên núi.
Viên đội trưởng lắc đầu. Ông ta nói năm nay tình hình khác, trên tỉnh đang siết việc đào mộ cổ, đoàn trưởng phải ăn nói với cấp trên. Giá bảo kê vì vậy phải tăng, không có ngoại lệ cho bất cứ đoàn nào, kể cả đoàn của Lão Tào vốn là đoàn quen mặt nhất vùng này. Ông ta cũng nói thêm một câu đầy ẩn ý, rằng nếu đoàn không muốn đóng trại ở bãi đất bằng này thì cứ việc dời vào sâu trong núi. Tới những hẻm khuất mà lính tuần ít khi đi qua, ở đó thì không ai thu lệ phí, nhưng cũng không ai bảo kê, xảy ra chuyện gì thì đoàn tự chịu, lính sẽ không biết, không nghe, không thấy.
Cả đoàn im lặng nghe cuộc mặc cả ấy. Tiểu Mãn đứng sau lưng A Phúc, tim đập mạnh, lần đầu tiên cậu hiểu ra rằng nghề này không chỉ đối mặt với cơ quan cổ trong lòng đất. Mà còn đối mặt với những cơ quan sống ngay trên mặt đất, những cơ quan mang súng và có quyền bắt người giữa ban ngày. Kim Quý liếc nhìn đống đồ nghề, tính nhẩm khoản tiền lệ phí gấp ba sẽ ăn vào tiền ứng của đoàn bao nhiêu. Đỗ Cửu đứng im, tay đặt hờ bên hông, mặt không biểu cảm, sẵn sàng cho cả hai khả năng: trả tiền hoặc dời trại. Huyền Chân đứng ở mép trại, không xen vào, vì đây là việc của mặt đất, của tiền bạc và quyền lực, không phải việc của một thầy trấn mộ.
Lão Tào cân nhắc rất nhanh. Ông biết nếu trả đủ mức lệ phí gấp ba ngay từ đầu, tiền ứng đợt đầu của Hứa Vạn Sơn sẽ hụt đi một khoản lớn trước khi đào được mét đất đầu tiên. Và những tuần sau đó đoàn sẽ phải làm việc trong cảnh tiền bạc eo hẹp, ăn uống kham khổ, đồ nghề thiếu thốn. Ông cũng biết nếu giằng co, cãi lý với toán tuần đinh này, kết quả tệ nhất là cả đoàn bị dẫn về đồn ngay trong ngày, việc lớn chưa bắt đầu đã kết thúc, và tên tuổi ba mươi năm của ông sẽ thành trò cười trong giới. Ông chọn con đường giữa mà những người làm nghề lâu năm vẫn chọn trong những tình huống như thế này: trả một phần tiền nhỏ ngay tại chỗ để được yên thân tới tối. Coi như tiền trà nước cho toán tuần đinh đi đường vất vả, rồi chủ động cho đoàn dời trại vào một hẻm núi khuất như lời gợi ý của viên đội trưởng.
Viên đội trưởng nhận khoản tiền nhỏ ấy, đếm qua loa, gật đầu, dặn một câu rằng sáng mai quay lại mà còn thấy trại ở đây thì sẽ làm theo luật thật. Rồi dẫn toán tuần đinh đi xuống đường mòn, bóng súng trên vai khuất dần sau rặng thông. Cả bãi trại im lặng một lúc lâu sau khi họ đi khuất.
Lão Tào quay lại, ra lệnh dời trại ngay trong buổi chiều. Không ai phàn nàn thành tiếng, nhưng không khí trong đoàn nặng hẳn xuống. Họ tháo lán vừa dựng buổi sáng, cuộn bạt, vác đồ nghề, gánh nước đổ đi một phần vì không mang hết được. Rồi nối nhau đi vào một hẻm núi khuất ở phía tây điểm đào, một nơi hẹp, tối, xa nguồn nước, xa điểm đào thêm nửa giờ đường đi bộ qua những đoạn dốc đá trơn trượt. Tới nơi thì trời đã gần tối. Họ dựng lại trại trong ánh sáng lờ mờ, lán phải dựng chen chúc vì mặt đất hẹp, bếp phải đặt sát vách đá vì không còn chỗ bằng phẳng nào khác, nước phải gánh từ suối xa hơn gấp đôi so với bãi đất cũ.
Việc dời trại trong buổi chiều hôm ấy làm cả đoàn mệt hơn một ngày đào đất bình thường. Đường từ bãi đất bằng vào hẻm khuất không dài trên bản đồ tính toán của Lão Tào, nhưng đi thật bằng chân người gánh đồ thì khác hẳn. Tiểu Mãn gánh hai thùng đồ nghề đi ở giữa đoàn, vai áo ướt đẫm mồ hôi, hai lần suýt trượt chân ở đoạn dốc đá vì dép đã mòn. A Phúc phải dừng lại đỡ thùng cho cậu một đoạn, vừa đi vừa nhắc cậu cách đặt chân lên đá ướt sao cho không ngã. Chu Tam với cái chân tập tễnh đi cuối đoàn, vừa đi vừa quay lại nhìn xem có món đồ nào rơi dọc đường không. Vì một chiếc xẻng hay một cuộn dây bỏ quên ở bãi trại cũ cũng có thể trở thành bằng chứng cho thấy có người vừa ở đó nếu toán tuần đinh quay lại kiểm tra. La Đại Dũng gánh phần bạt lán nặng nhất mà vẫn còn sức đùa một câu cho cả đoàn đỡ mệt, nhưng tiếng cười đáp lại thưa thớt hơn thường ngày. Vì ai cũng hiểu chỗ trại mới này sẽ làm những tuần sắp tới khó khăn hơn rất nhiều so với dự tính ban đầu ở Tụ Bảo Trai.
Tới hẻm, họ phải phát quang thêm một khoảng cây bụi mới đủ chỗ dựng hai lán nhỏ và một chỗ che đồ nghề. Đất trong hẻm ẩm hơn bãi đất cũ, muỗi và côn trùng núi nhiều hơn, tiếng suối ở xa tới mức chỉ nghe thấy rất nhỏ vào lúc đêm khuya yên tĩnh nhất. Hàn Pháo đi một vòng quanh hẻm, chọn vị trí gác đêm ở một mô đá cao có thể nhìn thấy lối vào hẻm mà không bị lộ. Rồi quay lại báo cho Lão Tào rằng hẻm này tuy khuất và an toàn trước tuần đinh, nhưng nếu có chuyện phải rút nhanh thì chỉ có một lối ra duy nhất, bị chặn là hết đường. Lão Tào nghe xong chỉ gật đầu, ghi nhớ điều ấy như ghi nhớ mọi rủi ro khác trong nghề, không nói ra cho cả đoàn thêm lo.
Đêm đó, cả đoàn ăn cơm trong hẻm tối, cơm nấu vội, canh nhạt, gió lùa qua hẻm mang theo hơi lạnh của núi dù đang là giữa tháng chín. Lão Tào ngồi ăn cùng anh em, tự mình tính lại chi phí trong đầu một lần nữa: tiền ứng đã hụt một khoản cho toán tuần đinh, đường vận chuyển từ nay dài thêm nửa giờ mỗi chuyến. Nước phải gánh xa, trại phải che giấu kỹ hơn, mọi việc từ nay đều tốn thêm công sức và thời gian mà không sinh thêm được một đồng tiền nào. Đó là một cái thua thật sự, thua ngay trên mặt đất, trước khi xẻng đầu tiên chạm vào mộ cổ, và nó báo hiệu rằng vụ đào lớn nhất đời ông sẽ không có bất cứ bước nào là dễ dàng.
Ăn xong, Chu Tam là người lên tiếng trước, bằng giọng nhỏ như nói với chính mình hơn là nói với cả đoàn. Ông ta nói nghe trên sườn núi phía trên hẻm có tiếng đá lăn, lăn một đoạn rồi dừng, dù lúc ấy không có ai đi qua phía trên, cũng không có mưa, không có gió lớn. Cả đoàn ngẩng lên nghe ngóng. Một lúc yên lặng trôi qua, không có tiếng đá nào nữa, chỉ có tiếng gió qua rừng thông trên những ngôi mộ cổ vô danh nằm rải rác khắp dãy núi này. Lão Tào nói gọn rằng đá núi tự lăn là chuyện thường, đất đồi khô thì đá lỏng chân, không có gì lạ. Nhưng ngay sau câu nói ấy, ông vẫn cho người gác đêm hai ca như ở một nơi nguy hiểm thật sự, ca đầu do Hàn Pháo giữ. Ca sau do Đỗ Cửu giữ, và dặn người gác phải đánh thức cả trại ngay nếu nghe thấy bất cứ tiếng động lạ thứ hai nào trong đêm.