NGỌC THI NÚI MANG SƠN - Chương 19: Vách Đá Sau Lớp Đất Cuối
Ngày mười lăm tháng mười, Lão Tào đứng ở miệng giếng nghe báo cáo từng giờ, trong khi ở dưới sâu, vách đá trước gian phòng phụ bắt đầu nứt ra. Ông đã dậy…
Nội dung chương
Ngày mười lăm tháng mười, Lão Tào đứng ở miệng giếng nghe báo cáo từng giờ, trong khi ở dưới sâu, vách đá trước gian phòng phụ bắt đầu nứt ra.
Ông đã dậy từ khi trời chưa sáng. Một tháng đào đất làm ông gầy đi trông thấy, hai má hóp lại, râu mọc lởm chởm không buồn cạo, nhưng mắt ông sáng hơn mọi ngày trước. Hôm nay là ngày phá vách. Hôm nay, nếu lời của Đỗ Cửu và Huyền Chân không sai, đoàn của ông sẽ lần đầu tiên nhìn thấy đồ tùy táng thật của một vương gia thời Hán. Trước đó, hơn một tháng qua họ chỉ thấy gạch vỡ, tiền cổ và những cơ quan suýt lấy mạng người của ông.
Ông chia ca phá vách ngay từ bữa cơm sáng, nói rõ từng việc trước mặt cả đoàn.
- Ca một do Đỗ Cửu cầm, khoan tay và nêm gỗ ở nửa trên của vách. Ca hai do Kim Quý cầm, làm nửa dưới, tay nó khéo, khoan không làm vỡ đá lung tung. Ca ba do Đại Dũng cầm, chỉ dọn đá vụn và đất, không khoan. Mỗi ca hai giờ, lên là báo ngay cho tao ở miệng giếng, đá dày bao nhiêu, nêm ăn tới đâu, có hơi gì lạ phả ra hay không. Không ca nào được tự ý đập mạnh khi chưa có lệnh của tao. Nghe rõ chưa?
Cả đoàn đồng thanh đáp rõ. Lão Tào nhắc lại một luật nữa, luật mà ông đã đặt ra từ khi chạm vách và nay nhắc lại lần thứ hai cho chắc.
- Mở được phòng phụ thì chỉ lấy đồ trong phòng phụ. Tuyệt đối không ai tự ý tìm cửa vào sâu hơn khi chưa có lệnh của tao. Phòng chính là việc của ngày khác, lệnh khác. Ai thấy một khe đá, một dấu cửa nào ở sâu hơn mà tự ý cạy ra xem, tao đuổi khỏi đoàn ngay tại miệng giếng, không cần biết người ấy là ai.
Luật ấy được Chu Tam ghi vào sổ, đọc lại một lần. Kim Quý đứng trong hàng gật đầu như mọi người. Huyền Chân đứng ở cuối hàng, nghe luật của Lão Tào mà trong lòng hơi yên một chút. Ít nhất, trưởng đoàn này vẫn giữ được thói quen của ba mươi năm nghề: mỗi phòng một lệnh, mỗi cửa một lần cân nhắc, không ai được đi trước đoàn vì lòng tham của riêng mình. Ông ta tham, nhưng tham có tổ chức, tham theo luật của ông ta. Điều làm Huyền Chân sợ nhất chưa bao giờ là sự tham lam có luật ấy, mà là những tính toán riêng nằm ngoài luật, như ánh mắt của Kim Quý mỗi lần nghe nhắc tới ngọc trong miệng người chết.
Việc phá vách khó hơn dự tính rất nhiều.
Đá trước gian phòng phụ không phải đá lát mỏng như mộ đạo. Nó là đá khối lớn, dày hơn một gang tay người lớn ở những chỗ khoan thử, có chỗ dày tới gần hai gang, cứng tới mức mũi khoan tay bằng thép tốt cũng mòn nhanh và tóe lửa nhỏ khi khoan mạnh. Đoàn phải khoan từng hàng lỗ nhỏ dọc theo một đường thẳng đứng ở giữa vách, rồi đóng nêm gỗ đã ngâm nước vào từng lỗ, để nêm nở ra từ từ mà tách đá theo đường khoan, thay vì đập búa lớn làm chấn động cả đoạn hầm. Cách làm này chậm, rất chậm, mỗi ca hai giờ chỉ khoan sâu thêm được một đoạn ngắn, tay người khoan mỏi nhừ, mồ hôi chảy ra trong hầm lạnh thành hơi khói mờ trước mặt.
Lão Tào ở miệng giếng nghe báo cáo từng giờ qua dây truyền và qua người chạy ca lên xuống. Ông ghi vào sổ của mình độ sâu của từng hàng lỗ khoan, số nêm đã đóng, số mũi khoan đã mòn. Giữa trưa, ông cho đoàn nghỉ tay một ca để ăn cơm và thay mũi khoan, dù lòng ông nóng như lửa đốt. Ông hiểu rõ hơn ai hết rằng một vách đá cổ bị phá sai cách có thể sập xuống lấp cả đoạn hầm, và khi ấy công sức một tháng sẽ chôn theo mấy người thợ ở dưới.
Ông cũng để ý một việc nhỏ mà ca đào báo lên từ buổi sáng: vách hầm ở hai bên đoạn cuối, gần vách đá, bắt đầu ngấm nước. Không phải nước chảy thành dòng, chỉ là những vệt ẩm loang trên đất nện và ván chống, sờ vào thấy lạnh và ướt tay, khác hẳn sự khô ráo của những đoạn hầm phía trên mà đoàn đã đào qua trong tháng chín. Ông nhớ tới tiếng nước nhỏ giọt mà Tiểu Mãn kể lại từ ca xuống hầm đầu tiên. Ông cho Chu Tam ghi vào sổ một dòng về vệt ẩm ấy, rồi dặn ca dưới phải để mắt tới ván chống ở chỗ ẩm, gỗ ngấm nước lâu ngày thì mục nhanh và giữ đất kém đi nhiều. Trong nghề của ông, nước trong núi không bao giờ là chuyện nhỏ, dù hôm nay nó chưa làm hại ai cả.
Tới cuối ca chiều, khi ánh sáng trên miệng giếng đã ngả vàng, người giữ dây ở giữa đường bỗng gõ một hồi dài và gấp lên trên. Lão Tào bỏ sổ, chạy ra miệng giếng, cúi xuống hét vọng vào bóng tối.
- Dưới ấy sao rồi?
Giọng của Đỗ Cửu vọng lên, méo đi vì khoảng cách, nhưng nghe rõ từng chữ và nghe rõ cả sự nín thở trong giọng ấy.
- Nứt rồi, ông chủ. Một đường nứt chạy dọc vách đá, từ hàng nêm trên xuống hàng nêm dưới. Có hơi phả ra.
Cả trại đổ ra miệng giếng. Lão Tào cho kéo ca dưới lên hết, không để ai ở lại đáy hầm khi vách đang nứt, rồi tự mình buộc dây tụt xuống xem, cùng Đỗ Cửu và Huyền Chân. Ba người đứng trước vách đá trong ánh đèn dầu, nhìn một đường nứt đen và mảnh như sợi tóc lớn, chạy dọc theo đúng đường khoan mà đoàn đã làm suốt một ngày. Đường nứt còn nhỏ, chưa đủ để một ngón tay lọt vào. Nhưng qua đường nứt ấy, một luồng hơi lạnh buốt phả ra đều đều. Hơi ấy lạnh hơn hẳn không khí trong hầm. Nó lạnh tới mức hơi thở của ba người đứng trước nó hóa thành khói trắng, rõ ràng hơn hẳn những chỗ khác.
Cùng với hơi lạnh là một mùi ngai ngái rất đặc biệt. Mùi của gỗ mục đã lâu năm, mùi của đá ẩm kín hơi, mùi của đất và của những vật đã nằm yên trong bóng tối gần hai ngàn năm mà chưa từng có gió lùa qua. Nó không phải mùi thối rữa như mùi xác chết thường thấy. Nó là mùi của thời gian bị nhốt kín, vừa phả ra một chút qua một khe nứt nhỏ, đã làm cả ba người đàn ông dày dạn nhất đoàn im bặt không ai nói một câu nào trong mấy nhịp thở.
Lão Tào đưa bàn tay tới gần khe nứt, cảm nhận hơi lạnh phả vào lòng bàn tay mình, rồi rút tay về. Ông nhìn Huyền Chân đứng bên cạnh. Huyền Chân không nói gì, chỉ nhìn đường nứt như nhìn một cánh cửa đã hé ra một khe nhỏ mà phía sau nó không ai trong đoàn này thực sự hiểu hết.
- Cho dừng tay ở đây, Lão Tào nói cuối cùng, giọng trầm xuống. - Hôm nay tới đây thôi. Không ai đập thêm một búa nào vào vách này nữa. Cho người canh ở giữa đường, đèn để xa khe nứt, xem hơi lạnh có mạnh lên hay yếu đi trong đêm. Mai sẽ là ngày thấy của, vào phòng phải vào cho đàng hoàng, không vào trong lúc vách đang tự nứt như thế này.
Ông cho cả ba người lên mặt đất. Ở miệng giếng, trước mặt cả đoàn đang chờ tin, ông thắp một nén hương ở một tảng đá phẳng bên miệng giếng, theo lệ của đoàn mỗi khi sắp mở một gian phòng lớn. Hương cháy trong gió chiều, khói bay ngang qua miệng hố đen rồi tan đi. Ông nói ngắn gọn với đoàn.
- Vách đã nứt. Mai đoàn mình thấy của. Tối nay ăn cơm sớm, ngủ sớm, mai dậy sớm. Ai trực ca đêm thì trực cho tỉnh táo, nghe dưới hầm có tiếng gì lạ thì báo ngay, không tự ý xuống xem một mình.
Trước khi giải tán, Lão Tào còn đi một vòng quanh trại kiểm tra ca gác đêm. Ông dừng lại ở lán của Tiểu Mãn, hỏi cậu học việc đã khỏe hẳn chưa sau lần ngạt khí, rồi dặn mai cậu chỉ làm việc nhẹ ở miệng giếng, chưa xuống hầm vội. Ông dừng lại ở lán của A Phúc, xem lại băng trên vai người khuân vác, thấy vết thương đã lành miệng tốt thì gật đầu hài lòng. Ông dừng lại lâu nhất ở miệng giếng. Ông nói chuyện nhỏ với người gác ca đầu tiên về việc phải nghe ngóng tiếng động lạ dưới hầm. Ông nói về việc hơi lạnh phả ra có thể làm đèn ở giữa đường tắt bất thường. Ông cũng dặn dù có nghe thấy gì cũng không được tự ý tụt xuống một mình trong đêm. Người gác gật đầu, ôm chặt cây đèn và cuộn dây tín hiệu bên cạnh mình. Lão Tào nhìn xuống hố đen một lần cuối. Trong lòng ông vừa mừng vì ngày mai thấy của, vừa có một mối lo mơ hồ mà ông không gọi tên được. Đó là mối lo của một người đã đào đất ba mươi năm. Ông biết rằng những gian phòng im lặng nhất thường là những gian phòng đòi giá cao nhất. Ông quay về lán, nằm xuống mà mãi không ngủ được. Ông cứ nghe tiếng gió qua rừng thông. Ông nghĩ tới đường nứt mảnh như sợi tóc trên vách đá dưới kia. Ông nghĩ tới những món đồ đầu tiên sẽ được mang lên khỏi miệng giếng vào ngày mai. Ông nghĩ tới việc cuốn sổ của mình sẽ ghi thêm bao nhiêu trang nữa trước khi vụ đào lớn nhất đời ông khép lại.
Đoàn giải tán về lán, lòng người nào cũng náo nức. Chỉ còn miệng giếng tối đen ở giữa trại. Ở sâu dưới đó, sau một vách đá đã nứt, hơi lạnh vẫn phả đều qua khe nứt trong bóng tối. Hơi ấy phả chậm rãi và đều đặn. Nhịp phả ấy giống hơi thở rất chậm của ai đó ở phía bên kia. Họ chờ một ngày mà họ đã chờ gần hai ngàn năm trong im lặng.