NGỌC THI NÚI MANG SƠN - Chương 22: Hai Gian Phòng Phụ
Tiểu Mãn xuống nhĩ thất lần đầu vào sáng mười sáu tháng mười, theo ca khuân vác của A Phúc. Đường xuống đã thuộc nằm lòng: giếng đứng, mộ đạo lát đá dốc…
Nội dung chương
Tiểu Mãn xuống nhĩ thất lần đầu vào sáng mười sáu tháng mười, theo ca khuân vác của A Phúc. Đường xuống đã thuộc nằm lòng: giếng đứng, mộ đạo lát đá dốc xuống, đoạn hầm có ống tre thông gió phả gió nhè nhẹ vào mặt, rồi tới vách đá đã nứt. Nhưng hôm nay khe nứt không còn là khe nứt nữa. Đoàn đã nêm rộng nó ra trong đêm, đủ cho một người khuân thùng lách qua mà không phải nghiêng vai quá nhiều. A Phúc đi trước, đèn dầu cầm thấp, dặn cậu một câu ngắn.
- Bước theo chỗ anh bước. Nền đá trơn.
Tiểu Mãn lách qua khe, và hơi lạnh táp vào mặt cậu như khi người ta mở cửa một gian hầm chứa đá giữa mùa hè. Cậu đứng khựng lại một nhịp cho mắt quen tối. Đèn dầu của A Phúc chỉ soi được một vòng nhỏ, nhưng trong vòng sáng đó, cậu thấy nền đá hoa cương lát phẳng, và dọc hai bên vách là những bệ đá thấp kê đầy đồ.
Đây là gian phòng phụ thứ nhất. Tiểu Mãn về sau kể lại rằng ấn tượng đầu tiên của cậu không phải là mừng, mà là ngợp. Binh khí đồng đã xanh rỉ xếp thành bó dựa vào vách, mũi giáo, lưỡi kiếm ngắn, đầu kích, thứ nào cũng phủ một lớp rỉ xanh dày như rêu đá. Bình gốm lớn nhỏ đặt thành hàng, có bình cao tới đầu gối, miệng bình còn dấu sáp ong đã hóa đen. Khay đồng, gương đồng úp mặt xuống, hộp sơn đã nứt men. Mọi thứ im lìm, phủ bụi mịn, thứ bụi không có dấu chân người trong gần hai ngàn năm, cho tới hôm qua.
- Đừng đứng ngây ra. - A Phúc nói, giọng vang khẽ trong phòng đá. - Việc của mình là khuân. Ông Tào ở gian trong đang chia việc.
Gian phòng phụ thứ hai nằm sau một ngưỡng đá thấp, phải bước qua. Gian này nhỏ hơn gian đầu một chút, đồ ít hơn nhưng quý hơn, theo cách Lão Tào nói với Đỗ Cửu mà Tiểu Mãn nghe được khi bước vào. Khay ngọc nhỏ xếp trong hộp gỗ đã mục, chỉ chạm nhẹ là thành hộp vỡ ra. Chuỗi hạt đá, vòng tay đá, và vương vãi trên nền đá gần các bệ là những mảnh ngọc bích rời, xanh nhạt, to nhỏ không đều, nhiều mảnh còn lỗ xâu chỉ nhỏ xíu ở hai đầu. Tiểu Mãn cúi xuống nhìn một mảnh ngay dưới chân mình. Mảnh ngọc dài bằng hai đốt ngón tay, mỏng, một mặt nhẵn, một mặt còn vệt chỉ vàng đã đứt bám mờ.
Cậu bỗng nhớ lời Huyền Chân nói ở trên mặt đất hôm mới đào: áo ngọc của vương gia nhà Hán được khâu từ hàng ngàn mảnh ngọc như thế. Cậu không dám nói ra. Trong gian phòng này, không ai nhắc tới chữ áo. Người ta chỉ nói đồ, nói kiện, nói thùng.
Việc khuân đồ bắt đầu ngay. Đoàn làm việc theo dây: người trong phòng gói đồ vào vải thô và rơm khô, đặt vào thùng gỗ, buộc dây, gõ tín hiệu, người ở miệng giếng kéo lên. Chu Tam ở trên ghi sổ từng thùng. Lão Tào đứng ở gian thứ hai, tự tay xem từng món trước khi cho gói. Ông dặn đi dặn lại: đồ ngọc để riêng, đồ đồng để riêng, không nhét chung, vỡ một món là trừ vào phần của cả ca. Kim Quý cạy gói nhanh nhất, tay hắn lướt trên những món đồ như đã quen thuộc từ lâu, món nào dễ vỡ hắn lót thêm vải, không hề hấp tấp. La Đại Dũng khuân những thùng nặng nhất, vừa đi vừa cười nói nhỏ, bảo phen này về thành phải khao cả xóm một bữa.
Tiểu Mãn làm chân chạy thùng giữa khe nứt và gian trong. Mỗi chuyến đi qua gian thứ nhất, cậu lại thấy số đồ trên bệ vơi đi một ít. Tới trưa ngày mười sáu, gian thứ nhất đã trống gần nửa. Đợt khuân này kéo dài sang ngày mười bảy. Người của Hứa Vạn Sơn đã chờ sẵn ở miệng giếng từ sớm, một người đàn ông trung niên mặc áo dài thâm, tay cầm một cuốn sổ riêng và một hộp con dấu nhỏ. Tiểu Mãn nghe Chu Tam gọi ông ta là người của hiệu trên. Mỗi thùng đồ lên tới miệng giếng, thùng được mở ra kiểm ngay tại chỗ, đối chiếu miệng với Lão Tào qua lời gọi xuống giếng, rồi mới đóng lại, niêm vải, ký biên nhận.
Đợt một tổng cộng mười một kiện. Con số đó Tiểu Mãn nghe rõ vì Chu Tam đọc to khi ký: mười một kiện, ngày mười bảy tháng mười, gian phòng phụ thứ nhất và một phần gian thứ hai. Người của hiệu ký tên, đóng dấu, trao một bản biên nhận cho Chu Tam giữ, rồi cho người khiêng các kiện đồ xuống núi theo đường mòn phía sau hẻm, nơi có xe thồ chờ sẵn ở chân núi. Tiểu Mãn đứng ở miệng giếng nhìn đoàn xe thồ đi khuất sau rặng thông, trong lòng thoáng một ý nghĩ lạ: những món đồ nằm yên hai ngàn năm, chỉ trong hai ngày đã đi xa khỏi ngọn núi này, và không bao giờ quay lại nữa.
Chiều mười bảy, khi ca khuân tạm nghỉ, Tiểu Mãn được phân vào gian thứ hai dọn nền để chuẩn bị đợt khuân tiếp. Chính lúc đó cậu nhìn kỹ hơn góc phòng mà từ hôm qua cậu vẫn tránh mắt. Trong góc gian phụ thứ hai, trên một bệ đá thấp, có một bộ áo giáp da xếp ngay ngắn. Áo giáp thuộc da đã cứng lại, các mảnh da khâu chồng lên nhau, dây buộc xếp gọn hai bên, đặt ngay ngắn như có người vừa cởi ra và gấp lại trước khi nằm xuống. Nhưng bên trong áo giáp rỗng không. Không xương, không tro, không gì cả. Chỉ là một bộ giáp trống, giữ nguyên hình dáng của một người mặc nó, đứng thẳng trên bệ.
Tiểu Mãn lạnh gáy. Cậu đứng im, đèn dầu trong tay rung nhẹ làm bóng bộ giáp chao trên vách đá, trông như nó vừa khẽ động đậy. A Phúc bước vào sau lưng cậu, nhìn theo, rồi cười khẽ.
- Sợ cái đó à? Áo giáp tùy táng thôi. Mộ lớn nào cũng có một bộ chôn theo để người chết xuống dưới kia còn có đồ mặc ra trận. Mộ nào người ta cũng xếp thế cả. Anh đi bao nhiêu vụ rồi, thấy hoài.
- Nhưng sao nó đứng được thế hả anh? - Tiểu Mãn hỏi.
- Người xưa kê khung gỗ bên trong, gỗ mục rồi, da cứng lại thì nó giữ dáng. - A Phúc nói, thản nhiên cúi xuống nhặt một khay đồng. - Đừng nghĩ bậy. Nghĩ bậy trong mộ là mệt người nhất đấy.
Tiểu Mãn gật đầu, cố tin như vậy. Cậu quay đi làm việc, nhưng thỉnh thoảng vẫn liếc về góc phòng. Bộ giáp đứng im, rỗng không, không có gì lạ xảy ra thêm. Có lẽ A Phúc nói đúng. Trong ngôi mộ này, những thứ làm cậu sợ nhất cho tới giờ đều có lời giải thích bình thường: tiếng nước là nước ngấm, bóng người là mê sảng vì ngạt khí, áo giáp đứng là khung gỗ mục. Chỉ có một người nói với cậu rằng có một thứ trong mộ này không giải thích như vậy được, và người đó đang bị giữ trên mặt đất.
Cuối gian phụ thứ hai, đối diện với bệ áo giáp, là một cánh cửa đá lớn hơn hẳn vách nhĩ thất. Tiểu Mãn nhìn thấy nó rõ nhất vào cuối ca chiều, khi đèn được mang tới gần để đoàn dọn nền. Cửa gồm hai cánh đá hoa cương khép kín, cao quá đầu người, bề mặt đá lạnh và phẳng, khe cửa ở giữa đen ngòm, hẹp như một sợi chỉ đen chạy từ trên xuống dưới. Không ai nói gì về cánh cửa đó trong lúc làm việc. Nhưng Tiểu Mãn để ý, Lão Tào hai lần đi ngang qua đều bước chậm lại, và Đỗ Cửu có lúc đứng nhìn khe cửa rất lâu, tay đặt hờ lên xà beng như đang tính toán.
Cậu hiểu, không cần ai nói, đó là cửa vào chủ thất. Sau cánh cửa đó là quan tài của vương gia, là bộ áo ngọc nguyên vẹn mà cả đơn hàng này nhắm tới, và là thứ mà Huyền Chân đã dặn đi dặn lại không được mở khi anh chưa có mặt.
Ca làm kết thúc khi đèn dầu bắt đầu cạn. Tiểu Mãn cúi xuống nhặt thùng trống cuối cùng ở gian thứ hai thì tay cậu chạm phải một mảnh ngọc rời trên nền đá, mảnh ngọc mà lúc sáng cậu đã nhìn thấy. Cậu nhặt lên theo phản xạ để bỏ vào khay đồ gom. Mảnh ngọc lạnh buốt khác thường. Không phải cái lạnh của đá trong hầm, thứ lạnh ấy cậu đã quen sau một tháng. Đây là cái lạnh thấm sâu vào đầu ngón tay, lan lên như cầm phải một cục nước đá giữa mùa đông, dù cậu đã cầm nó lên khỏi nền đá một lúc lâu mà nó không hề ấm lại theo hơi tay.
Trong đầu cậu bật ra, nguyên văn, câu nói của Huyền Chân ở trên mặt đất: nếu thấy một cánh cửa đá nữa thì đừng để ai mở khi thầy chưa có mặt. Và một câu khác, cũ hơn, từ ngày đầu đào: ngọc còn trong miệng thì thi còn yên.
Trên đường khuân thùng ra, cậu đi ngang qua chỗ Đỗ Cửu đang đứng ghi nhớ vị trí từng bệ đồ. Đỗ Cửu hỏi cậu đã quen việc chưa, có còn sợ tối như hôm đầu xuống giếng không. Tiểu Mãn đáp là quen rồi, nhưng trong bụng cậu biết mình nói dối. Cậu quen tiếng dây thừng, quen hơi lạnh, quen mùi đất ẩm và mùi dầu đèn. Cậu chưa quen được ý nghĩ rằng sau cánh cửa đá kia còn một gian phòng nữa, sâu hơn, kín hơn, và cả đoàn này đang đi từng bước về phía nó, thùng đồ nào khuân ra cũng làm con đường tới đó ngắn lại một đoạn. Cậu muốn hỏi Đỗ Cửu một câu về cánh cửa, nhưng Đỗ Cửu đã quay đi gọi người đổi ca, và câu hỏi của cậu lại nuốt xuống như mọi lần.
Tiểu Mãn đặt vội mảnh ngọc vào khay, rụt tay lại. Cậu nhìn về phía cánh cửa đá hai cánh ở cuối phòng. Khe cửa đen ngòm vẫn im lìm như cũ. Cậu tự nhủ, cửa còn đóng, ngọc còn ở yên chỗ của nó, mọi thứ vẫn còn kịp. Rồi cậu xách thùng trống đi ra khe nứt, không nói với ai về cái lạnh trên đầu ngón tay mình.