NGỌC THI NÚI MANG SƠN - Chương 24: Đợt Hàng Đầu Tiên Về Thành
Mười một kiện đồ đợt một về tới Tụ Bảo Trai vào lúc trời vừa tối hẳn, ngày mười tám tháng mười. Xe thồ không đi cửa trước. Theo lệ đã dặn từ trước, đoàn…
Nội dung chương
Mười một kiện đồ đợt một về tới Tụ Bảo Trai vào lúc trời vừa tối hẳn, ngày mười tám tháng mười. Xe thồ không đi cửa trước. Theo lệ đã dặn từ trước, đoàn xe vòng ra ngõ sau của hiệu, dừng ở hậu viện, nơi Hứa Vạn Sơn đã cho người quét dọn sẵn một gian phòng trong, cửa sổ che rèm dày, đèn dầu hạ thấp. Hàng đào mộ về hiệu đồ cổ không bao giờ đi qua mặt tiền, dù mặt tiền của Tụ Bảo Trai ban ngày vẫn mở cửa đón khách mua bán đàng hoàng như mọi hiệu buôn khác trong thành Lạc Dương.
Hứa Vạn Sơn tự tay khóa trái cửa hậu viện, rồi mới cho người khiêng từng kiện vào phòng trong. Ông đứng ở ngưỡng cửa, tay cầm cuốn sổ riêng của mình, cuốn sổ không bao giờ rời khỏi phòng này. Người liên lạc đi theo xe đọc to từng số kiện. Mỗi kiện đặt xuống nền gạch, ông đều cúi xuống tự tay sờ nắp, kiểm dấu niêm vải và vết mực ký ở miệng giếng, đối chiếu với biên nhận đi kèm.
Biên nhận đợt một ghi rõ mười một kiện, ký ở miệng giếng ngày mười bảy tháng mười, có chữ của Chu Tam bên đoàn đào và chữ của người hiệu cử lên núi. Hứa Vạn Sơn đọc biên nhận hai lần, rồi mới gật đầu cho mở kiện đầu tiên.
Đồ trong các kiện làm ông hài lòng theo đúng cách của một người buôn đồ cổ lâu năm: không reo, không xuýt xoa, chỉ im lặng lâu hơn ở những món đáng tiền. Đồ đồng xanh rỉ nhưng nguyên dáng, một chiếc đỉnh nhỏ chân còn đủ, gương đồng mặt sau còn hoa văn, khi đưa lên ánh đèn còn bắt sáng ở mép. Đồ gốm Tây Hán, men còn, miệng bình không sứt. Ngọc nhỏ, khay ngọc, chuỗi hạt, thứ nào cũng là hàng thật của thời Tây Hán, thứ hàng mà khách sành trong thành nhìn một lần là biết không phải đồ làm giả của xưởng ngoài phố.
Ông tự tay kiểm từng kiện, đối chiếu biên nhận, ghi thêm vào sổ riêng của mình giá ước lượng cho từng nhóm đồ. Càng ghi, nét bút của ông càng chậm và chắc. Số tiền ứng ông đã đưa cho đoàn của Lão Tào qua đợt đầu, tính tới giờ phút này, đã có đồ thật để đối chứng. Vụ đào này không phải vụ đào mò. Ngôi mộ trên Mang Sơn đúng là mộ lớn, và phần phòng phụ mới mở đã cho ra từng này. Phần chính của nó còn nằm sau cánh cửa đá trong cùng.
Kiện cuối cùng không phải đồ đồng hay đồ gốm. Trong kiện đó, lót rơm khô rất kỹ, là một tấm bia đá nhỏ mang lên từ nhĩ thất. Cùng đi với bia là một bản chép tay dòng chữ khắc trên bia, do người của đoàn chép lại trên giấy. Bia gốc nặng, nên đoàn chỉ mang được bản chép cùng một mảnh vỡ nhỏ của bia để đối chiếu nét khắc. Hứa Vạn Sơn đặt bản chép lên bàn, dưới đèn, đọc đi đọc lại.
Bản chép ghi lại, bằng lời kể của người chép, những dòng chữ khắc trên bia đá nhỏ dựng trong nhĩ thất: niên đại thuộc về thời Tây Hán, và tước hiệu của chủ mộ là một vương gia họ Lưu, tước Hoài Dương Vương. Người chép còn ghi thêm một dòng chú: chữ khắc đã mòn nhiều chỗ, nhưng niên đại và tước hiệu là hai chỗ rõ nhất, đoàn đã đối chiếu với mảnh bia vỡ mang theo, không sai.
Hứa Vạn Sơn đọc tới lần thứ ba thì đặt tờ giấy xuống, tay vẫn giữ một góc giấy như sợ nó bay mất. Ông đã biết những điều này từ trước, theo một cách khác: mảnh bản đồ lụa đời Minh trong két của ông đã vẽ vị trí ngôi mộ, và tay buôn ở Thượng Hải đã nói trước về một bộ áo ngọc trong mộ vương gia nhà Hán. Nhưng biết qua bản đồ và lời buôn khác hẳn biết qua bia đá trong chính ngôi mộ đó. Bản đồ có thể sai. Lời buôn có thể phóng đại. Bia đá trong nhĩ thất thì không nói dối về chủ nhân của nó. Từ giờ phút này, bộ áo ngọc nguyên vẹn nằm sau cửa đá trong không còn là tin đồn của giới buôn đồ cổ nữa. Nó là sự thật đã có vật chứng về tới tay ông.
Trong lúc kiểm đồ, ông cũng để ý tới cách đoàn đóng kiện. Vải gói lót rơm khô, dây buộc chéo, dấu niêm không rách. Đoàn thợ của Lão Tào làm việc có nghề, không cẩu thả như những băng đào lẻ ông từng thuê qua. Điều đó làm ông yên tâm thêm một phần về chặng cuối. Cửa đá trong cùng, theo thư báo lên từ trước, là việc nặng nhất của cả vụ, cần sức người và thời gian. Một đoàn có kỷ luật ở phòng phụ thì khi đứng trước quan tài, họ cũng sẽ có kỷ luật. Ông tự nhủ như vậy khi ghi vào sổ dòng nhận xét về đoàn, một dòng khen hiếm hoi trong cuốn sổ vốn chỉ toàn con số của ông.
Ông cũng cho gọi người giữ kho của hiệu vào, dặn chỗ cất mười một kiện đồ này phải tách riêng khỏi hàng thường của hiệu, khóa hai lớp, không cho khách quen nào xem trước. Đợt hàng này chưa bán vội. Nó là vật chứng để ông báo về Thượng Hải rằng ngôi mộ là thật, đồ đã ra, và phần chính còn ở phía trước. Một hai món nhỏ có thể đưa ra mặt tiền để dò giá thị trường Lạc Dương, nhưng phần lớn phải giữ kín. Tin về một ngôi mộ vương gia bị mở trên Mang Sơn không được lộ ra ngoài hiệu này trước khi vụ việc xong. Nếu lộ, nó sẽ kéo tới những thứ mà tiền ứng của ông không mua nổi. Đó là quan nha, lính tráng, và những đoàn đào khác đang đói việc ở khắp vùng này.
Ông mở két, lấy mảnh bản đồ lụa ra đặt cạnh bản chép, đối chiếu một lần cuối trong im lặng. Điểm chấm son trên lụa và dòng tước hiệu trên giấy nằm cạnh nhau trên bàn, cách nhau mấy trăm năm, cùng chỉ về một gian phòng đá sâu mười lăm mét dưới lòng núi Mang Sơn. Hứa Vạn Sơn cuộn bản đồ lại, cất vào két, khóa kỹ. Việc của ông không nằm dưới đất. Việc của ông là giấy tờ, tiền ứng, và những lời dặn đi qua người liên lạc.
Đêm đó ông viết thư trả lời gửi lên núi. Người liên lạc ngồi chờ ở gian ngoài, được mời một ấm trà, không được vào phòng trong. Hứa Vạn Sơn viết thư bằng nét chữ đẹp và điềm đạm thường ngày của một chủ hiệu lớn, nhưng nội dung thư có hai việc rất rõ ràng, không điềm đạm chút nào.
Việc thứ nhất: ông đồng ý giải ngân đợt hai cho đoàn. Tiền ứng tiếp theo sẽ theo người liên lạc lên núi cùng thư này, đủ để đoàn chi dùng và chuẩn bị cho chặng cuối. Đồ đợt một đã về, chất lượng đúng như cam kết, hiệu trên không có gì phàn nàn về cách làm việc của ông Tào.
Việc thứ hai: ông sửa lại mức giá đã nói trước với người liên lạc. Riêng con ve sầu ngọc trong miệng thi thể, nếu lấy được nguyên vẹn, không sứt mẻ, giá của nó tăng gấp đôi mức đã nói. Mức giá mới ông ghi rõ trong thư, dặn người liên lạc nói miệng lại với Lão Tào một lần nữa khi trao thư, và dặn thêm rằng con ve đó phải được gói riêng, giao riêng, không lẫn vào các kiện đồ chung của đoàn.
Ông viết tới đó thì dừng bút một lúc. Trong đầu ông hiện lên hình ảnh mà ông chưa từng thấy tận mắt. Đó là một gian phòng đá tối, một quan tài đá, một thi thể mặc áo ngọc xanh. Trong miệng thi thể là một con ve tạc bằng phỉ thúy. Thứ đá quý đó, giới buôn Thượng Hải sẵn sàng trả giá bằng cả một con phố. Ông đã nhận tiền đặt của tay buôn đó. Tay buôn đó không mua đồ đồng, không mua đồ gốm. Thứ tay buôn đó chờ, từ đầu tới cuối, là bộ áo ngọc và con ve ngọc đi cùng nó.
Hứa Vạn Sơn gấp thư, bỏ vào phong bao, niêm lại cẩn thận. Ông gọi người liên lạc vào, trao thư tận tay, và dặn thêm một câu ngoài thư, bằng giọng của một người chủ hiệu nói với người làm công lâu năm, nhẹ nhàng mà không cho phép hiểu lầm.
- Nói với ông Tào, của cải chia nhau không hết, nhưng con ve ấy, ta muốn nó về tay ta trước tiên. Đồ khác chậm một ngày cũng được. Con ve thì không.
Người liên lạc cúi đầu nhận thư, bỏ vào tay nải, ra hậu viện lên ngựa trong đêm. Tiếng vó ngựa xa dần trên ngõ sau tối om của thành Lạc Dương. Hứa Vạn Sơn đứng ở cửa phòng trong, nhìn theo một lúc, rồi quay vào, ngồi xuống bàn, mở lại bản chép chữ trên bia đá ra đọc lần nữa.
Ngoài mặt tiền của hiệu, phố đã vắng. Trong phòng trong, mười một kiện đồ nằm im trên nền gạch, chờ được phân loại, chờ được định giá, chờ những người mua mà chủ của chúng sẽ không bao giờ biết tên. Hứa Vạn Sơn thổi bớt một ngọn đèn cho đỡ tốn dầu, giữ lại một ngọn soi trang sổ của mình. Trên trang sổ, ông ghi thêm một dòng cuối cùng của ngày mười tám tháng mười: đợt một đã giao đủ, áo ngọc đã xác thực, chờ đợt hai và chờ cửa trong.
Ông gấp sổ lại. Mọi thứ, theo tính toán của ông, đang đi đúng đường. Người đào đất ở trên núi lo việc đào đất. Người giữ tiền ở trong thành lo việc giữ tiền. Chỉ có một điều ông không ghi vào sổ, vì nó không thuộc về sổ sách: ông chưa từng xuống ngôi mộ đó một lần nào, và ông cũng không có ý định xuống. Khoảng cách mười lăm mét đất đá giữa ông và con ve ngọc, trong tính toán của ông, là khoảng cách an toàn nhất của vụ làm ăn này.