NGỌC THI NÚI MANG SƠN - Chương 29: Điểm Danh Tám Người
Chiều hai mươi mốt tháng mười, Lão Tào chuẩn bị đêm mở chủ thất như chuẩn bị một trận đánh. Ông đã làm nghề ba mươi năm, mở không biết bao nhiêu ngôi mộ…
Nội dung chương
Chiều hai mươi mốt tháng mười, Lão Tào chuẩn bị đêm mở chủ thất như chuẩn bị một trận đánh. Ông đã làm nghề ba mươi năm, mở không biết bao nhiêu ngôi mộ lớn nhỏ, nhưng chưa đêm nào ông chuẩn bị kỹ như đêm nay. Không phải vì ông sợ, ông tự nhủ như vậy khi bày đồ nghề ra giữa sân trại. Là vì cửa trong là cửa cuối, vì hiệu trên đã ra hạn chót đêm nay. Trong đoàn của ông, từ hôm qua tới giờ, có một sự im lặng lạ mà ông đọc được như một người chủ đoàn lâu năm. Ai cũng biết đêm nay là đêm quyết định. Ai cũng đang giữ một ý nghĩ riêng trong đầu.
Thư hạn chót của Hứa Vạn Sơn đã tới trại từ chiều hôm trước. Lão Tào đọc thư trước mặt Đỗ Cửu, đúng như người liên lạc dặn. Đêm hai mươi mốt mở chủ thất, lấy áo ngọc và ve sầu ngọc trong đêm đó. Ông không bất ngờ. Một chủ hiệu đã nhận hai mươi bảy kiện đồ thật thì không có lý do gì cho đoàn thêm năm ngày thong thả. Ông gấp thư, kẹp vào cuốn sổ tay nghề cùng hai tờ biên nhận, và từ lúc đó, mọi việc trong trại đều chạy theo một đồng hồ duy nhất: trời tối hẳn là xuống hầm.
Việc đầu tiên của buổi chiều là điểm danh. Lão Tào gọi cả đoàn ra sân trại, đứng thành một hàng ngang trước lán của ông, và tự tay đọc danh sách vào chủ thất đêm nay, ghi vào sổ trước mặt mọi người, từng tên một, chậm và rõ.
- Tào Đức Thắng, tôi, chủ đoàn, ra lệnh chung. - Đỗ Cửu, phó đoàn, đứng cạnh tôi. - Phan Kim Quý, cạy phá, tay chính ở cửa và ở quan tài. - La Đại Dũng, sức chính, nêm và xà beng. - Hàn Pháo, mang súng, giữ phía sau đội hình trong phòng. - A Phúc, khuân vác và giữ đèn, vai đau thì làm việc nhẹ, không ai ép. - Lưu Tiểu Mãn, chạy việc, giữ đèn phụ và truyền lời. - Lâm Huyền Chân, thầy trấn mộ, đứng ở cửa chủ thất, xem và nói với tôi, không cản việc.
Tám người. Ông đọc xong, ngẩng lên nhìn từng mặt một. Rồi ông chỉ về phía Chu Tam đang đứng ở cuối hàng.
- Chu Tam ở lại miệng giếng, giữ đường dây và tiếp ứng. Miệng giếng là đường sống của cả bọn ở dưới. Dưới có chuyện gì, dây là thứ đầu tiên phải còn. Anh ở trên này, việc của anh nặng như việc của người ở dưới, đừng nghĩ mình ở lại là nhẹ.
Chu Tam gật đầu, tay siết cuốn sổ ghi chép của mình. Trong đoàn này, ai cũng biết giữ miệng giếng trong đêm mở cửa trong là việc giao cho người tin cẩn nhất sau phó đoàn.
Việc thứ hai là kiểm đồ nghề. Từng món được bày ra trên tấm bạt giữa sân, kiểm trước mặt cả tám người. Đèn dầu, ba ngọn, dầu đổ đầy, bấc cắt sẵn, thêm một thùng dầu nhỏ dự phòng mang xuống đặt ở nhĩ thất. Dây thừng, hai cuộn, kiểm từng đoạn sờn. Nêm sắt, một bộ đủ cỡ, mài lại từ sáng. Xà beng, hai cây, một dài một ngắn. Búa tay, cuốc ngắn, ván chắn của những ngày phá cơ quan. Và sau cùng, chiếc bếp than nhỏ của đoàn, thứ bếp gang thấp mà đoàn vẫn dùng ở miệng hầm để nung dụng cụ và đun nước, được A Phúc lau sạch tro cũ, cho than mới vào một bao riêng. Lão Tào dặn rõ: bếp than mang xuống hầm đêm nay, đặt ở nhĩ thất gần cửa chủ thất, để nung dụng cụ khi cần và giữ thêm một nguồn sáng ấm trong lúc phá cửa. Phá sáp ong và đất nện cứng ở khe cửa có lúc cần nêm nung nóng, và đèn dầu một mình không đủ sáng cho việc tỉ mỉ đó.
Huyền Chân đứng ở cuối hàng, nghe tới bếp than thì liếc nhìn chiếc bếp gang một lúc lâu hơn bình thường, nhưng anh không nói gì. Lão Tào để ý thấy cái nhìn đó mà không hỏi. Mỗi người trong sân này đều có một thứ họ nhìn lâu hơn bình thường chiều nay. Ông nhìn lâu nhất là hòm đồ nghề của cha mình.
Việc thứ ba, và là việc quan trọng nhất, là luật của đêm nay. Lão Tào đợi cho đồ nghề kiểm xong, sân trại yên hẳn, rồi mới nói. Ông nói chậm, rõ, nhìn thẳng vào từng người, như cách ông đã nói luật nộp đồ vào ngày đầu đào. Lần này giọng ông nặng hơn. Chính ông cũng biết luật này là luật mà Huyền Chân đã nhắc đi nhắc lại suốt một tháng. Đêm nay ông lấy nó làm luật của mình.
- Nghe cho kỹ, tôi chỉ nói một lần. Vào chủ thất, mọi việc theo lệnh của tôi. Không có lệnh của tôi, không ai tự ý làm bất cứ việc gì, dù việc đó trông dễ tới đâu. Cửa mở thì vào theo thứ tự tôi gọi. Quan tài mở ra, không ai tự ý chạm vào thi thể. Nhất là không ai chạm vào miệng thi thể, nếu chưa có lệnh của tôi. Đồ trong phòng, tôi chỉ món nào thì lấy món đó. Ai trái lệnh đêm nay, dù là người cũ tới đâu, tôi xử theo luật đoàn ngay tại chỗ. Nghe rõ chưa?
Cả hàng đáp rõ, không đều nhau nhưng đủ lớn. Kim Quý đáp rõ cùng mọi người, mặt không đổi sắc, đứng ở vị trí của hắn trong hàng như mọi buổi điểm danh khác. Tiểu Mãn đáp nhỏ nhất, mắt nhìn xuống bếp than ở giữa sân rồi lại nhìn lên Lão Tào. Huyền Chân không nằm trong hàng đáp, vì luật này một phần nhắm tới việc anh sẽ đứng xem. Nhưng anh gật đầu một cái khi Lão Tào nhìn qua phía anh. Cái gật đầu xác nhận anh đã nghe và anh cũng sẽ giữ phần của mình. Anh sẽ đứng ở cửa, không cản việc, có gì thì nói với chủ đoàn.
Trước khi giải tán, ông còn dặn thêm về thứ tự xuống giếng và vị trí đứng khi phá cửa, vì trong hầm tối, đội hình lộn xộn là nguồn của mọi tai nạn. Đỗ Cửu xuống đầu tiên kiểm lại đường dây và ống thông gió. Đại Dũng và Kim Quý mang nêm và xà beng xuống tiếp. A Phúc mang bếp than, phải có người đỡ ở đoạn mộ đạo dốc vì vai hắn còn đau. Tiểu Mãn mang đèn phụ và thùng dầu nhỏ. Hàn Pháo xuống sau, súng đeo chéo sau lưng, không cầm tay trong lúc leo. Huyền Chân xuống gần cuối, trước Lão Tào, vì chủ đoàn luôn là người xuống sau cùng để nhìn lại trại một lượt và cũng là người lên sau cùng khi rút. Chu Tam nghe tới đó thì ghi thêm vào sổ của mình giờ xuống dự tính và thứ tự tên, để ở trên miệng giếng, ai lên ai xuống ông đều đối chiếu được bằng tiếng gọi qua đường dây.
Ông cũng nhắc lại một lệ cũ của đoàn mà mấy người trẻ chưa từng nghe trong vụ này: trước đêm mở phòng chính của bất kỳ ngôi mộ nào, cả đoàn ăn cơm chung một mâm ở sân trại, không ai ăn riêng trong lán, không ai uống rượu. Rượu bị cấm tuyệt đối từ trưa nay, ông nói rõ, ai có chai riêng trong lán thì tự đổ đi trước mặt phó đoàn. Hàn Pháo cười gượng, nói hắn đã cất chai từ sáng. Lão Tào không cười lại. Ông biết rõ trước những đêm như đêm nay, rượu là thứ làm tay người nhanh hơn đầu người. Trong chủ thất, một bàn tay nhanh hơn lệnh của chủ đoàn là điều nguy hiểm nhất. Ông lường trước được điều đó bằng kinh nghiệm ba mươi năm của mình.
Lão Tào cho giải tán để mọi người về lán ăn cơm sớm và nghỉ một ca trước giờ xuống hầm. Đêm nay sẽ dài: phá cửa đá dự tính mất gần hai giờ, sau đó mới tới việc trong chủ thất. Ông dặn ai cũng phải ăn no và ngủ được chút nào hay chút đó, vì dưới hầm không có chỗ cho người mệt làm sai một nhát nêm.
Mọi người tản ra. Sân trại trở lại tiếng động thường ngày, nhưng gấp gáp hơn. A Phúc và Tiểu Mãn khiêng bếp than và bao than ra đặt sẵn ở miệng giếng, cạnh cuộn dây của Chu Tam. Hàn Pháo lau lại khẩu súng của mình ở cửa lán, một việc hắn làm rất lâu và rất kỹ, dù Lão Tào đã nói súng trong hầm chỉ để giữ phía sau, không phải để dùng tới. La Đại Dũng thử lại cây xà beng dài, cười nói với người bên cạnh rằng đêm nay về sẽ tính chuyện sửa lại mái nhà cho mẹ hắn ở quê. Những tiếng nói thường ngày đó làm sân trại nghe như một buổi chiều trước một đêm làm việc lớn, không hơn không kém. Chỉ có người trong cuộc mới biết, không đêm làm việc nào trước đây của đoàn này có một thầy trấn mộ bị canh giữ cả tuần, một dấu khắc của người chết ở chân cửa đá, và một phong thư hạn chót nằm trong sổ của chủ đoàn.
Lão Tào ở lại sân sau cùng. Ông mở hòm đồ nghề của cha mình ra. Chiếc hòm gỗ đó đã theo ông ba mươi năm qua bao nhiêu ngôi mộ. Trong hòm có cuốn sổ tay nghề, có tấm bùa cũ ố vàng của cha kẹp từ ngày đầu ông vào nghề. Trong hòm còn có những món đồ nghề nhỏ không còn dùng tới nhưng ông không bao giờ bỏ đi. Ông kiểm lại một lượt cuối, tay chạm lên từng món như chào chúng trước một đêm dài. Rồi ông lẩm bẩm một câu rất khẽ, chỉ mình ông nghe. Đó là một câu về tổ nghề mà cha ông vẫn nói trước mỗi vụ lớn. Người đào đất của người chết thì phải nhớ mình cũng sẽ nằm xuống đất. Vì vậy, việc gì làm trong đêm nay cũng phải làm cho ngay ngắn.
Ông tự tay đóng nắp hòm lại, khóa lại, và đứng dậy nhìn về phía miệng giếng, nơi bếp than, dây thừng và đèn dầu đã xếp sẵn chờ trời tối. Sau lưng ông, trại lên đèn từng lán một. Trước mặt ông, miệng giếng đen ngòm mở xuống mười lăm mét đất đá, xuống hai gian phòng phụ đã trống đồ, và xuống một cánh cửa đá hai cánh mà tám người của ông sẽ phá ra trong đêm nay.