NGỌC THI NÚI MANG SƠN - Chương 42: Người Ra Đầu Thú
Lão Tào nằm dưỡng thương trong một căn buồng kín gió ở phía sau nhà một người em họ xa, nơi mùi thuốc cao và mùi rơm ẩm quyện vào nhau suốt ngày đêm. Hai…
Nội dung chương
Lão Tào nằm dưỡng thương trong một căn buồng kín gió ở phía sau nhà một người em họ xa, nơi mùi thuốc cao và mùi rơm ẩm quyện vào nhau suốt ngày đêm. Hai xương sườn gãy làm mỗi hơi thở của ông trở thành một việc phải tính toán. Muốn ho, ông phải ôm chặt lấy ngực. Muốn trở mình, ông phải chờ cơn đau đi qua rồi mới dám nhích từng chút một, như một con thú già bị thương nằm trong hang, nghe ngóng tiếng động bên ngoài bằng đôi tai còn thính hơn cả mắt.
Tin tức tìm tới ông từng ngày, qua miệng Chu Tam và A Phúc thay nhau ghé vào lúc trời tối. Ngày hai mươi bốn, tin còn rời rạc: người trong thành kháo nhau có vụ sập hầm ở Mang Sơn, có kẻ đào mộ chết. Ngày hai mươi lăm, tin rõ hơn: lính của Mã đoàn trưởng đã rút khỏi mấy chốt gác ở chân núi từ lúc nào không ai hay, con đường qua trại cũ giờ trống trơn, không còn ai đứng ra nhận là vùng đất đã có người bao. Ngày hai mươi sáu, A Phúc về với sắc mặt tái mét, bảo nhà của hai thợ trong đoàn đã có người của huyện nha tới hỏi thăm, hỏi ông chủ của họ đi đâu, hỏi đêm hai mươi mốt tháng này họ xuống núi lúc mấy giờ. Ngày hai mươi bảy, Chu Tam mang tới tin cuối cùng mà Lão Tào cần nghe: huyện nha đang lùng đoàn đào mộ khắp vùng, giấy gọi đã phát xuống các làng dưới chân Mang Sơn, và người ta nhắc tên ông đầu tiên.
Ông nằm nghe hết, không chen vào một câu. Ba mươi năm làm nghề đào mộ, ông thuộc nằm lòng cái vòng quen thuộc của những vụ đổ bể: còn bảo kê thì mọi chuyện chìm xuống như đá ném xuống giếng. Mất bảo kê thì từng người một sẽ bị lôi ra ánh sáng, kẻ yếu miệng khai trước, kẻ bị bắt sau khai thêm, đến cuối cùng cả đoàn tan như một nắm đất khô. Mã đoàn trưởng rút tay không phải vì sợ ma quỷ ở Mang Sơn. Ông ta rút vì ba mạng người là một cái giá mà không khoản tiền bảo kê nào còn che nổi, và vì vụ này đã chạm vào một ngôi mộ vương gia, thứ mà triều đình nào cũng ghi vào tội nặng nhất của nghề trộm mộ.
- Ông tính sao? Chu Tam hỏi khẽ, ngồi ở mép giường. Hay là anh em đưa ông qua sông, lánh đi một thời gian rồi tính tiếp?
Lão Tào nhìn lên mái nhà tối. Ông nghĩ tới chuyện bỏ trốn, nghĩ rất nghiêm túc, như ông đã nghĩ trong ba đêm liền. Trốn thì ông trốn được. Ông có tiền chôn giấu ở vài nơi, có người quen ở tận bên kia Hoàng Hà, có đủ mánh khóe của ba mươi năm lẩn lút để biến mất khỏi Lạc Dương trong một đêm. Nhưng trốn thì ba người chết kia sẽ thành người chết không ai nhận. Đỗ Cửu chết trong tay ông, xương sườn lún xuống ngay trên cánh tay ông đỡ. Đại Dũng chết vì đứng gần quan tài nhất trong cái đêm ông ra lệnh mở nắp. Hàn Pháo chết vì tin vào khẩu súng mà ông cho phép mang xuống hầm. Ông là người dẫn họ xuống. Người dẫn đầu bỏ trốn, thì ở lại là những thằng thợ làm thuê, một đứa học việc mười chín tuổi, một thằng thợ khuân vác vai còn vết thương, và một đạo sĩ trẻ đã nói đúng mọi điều mà cả đoàn cười nhạo.
Ông không ngủ được đêm hai mươi bảy. Cơn đau ở sườn hành ông một nửa, nửa còn lại là tiếng gọi trong đầu của những việc chưa làm xong. Gần sáng, ông gọi Chu Tam dậy, bảo đỡ ông ngồi lên, và nói ra quyết định mà ông đã cân nhắc tới khô cả miệng.
- Sáng mai, ngày hai mươi tám, ta tới huyện nha đầu thú. Một mình. Ta nhận tội cầm đầu. Đoàn này là của ta, đơn hàng là ta nhận, tiền ứng là ta cầm, lệnh mở chủ thất là ta ra. Mấy đứa bay ở ngoài danh sách cầm đầu. Tiểu Mãn chỉ là học việc khuân vác. A Phúc với mày là thợ làm thuê, không biết việc trong chủ thất. Ta sẽ khai đúng như vậy, khai một lần cho rõ, để huyện nha khỏi lôi từng nhà ra mà tra.
Chu Tam ngồi im, rồi lắc đầu quầy quậy, bảo làm thế là ông tự chui đầu vào tù, mười mấy năm chứ không ít, ở tuổi này vào đó thì khó mà còn ngày ra. Lão Tào cười khan, cơn cười làm ông nhăn mặt vì đau.
- Tao năm nay năm mươi tư rồi. Ba mươi năm ăn cơm của đất chết. Có những món nợ không trả bằng tiền được. Ba mạng người nằm trong núi kia, nếu tao trốn, đêm nào tao cũng nghe tiếng đất sập sau lưng. Vào tù ít ra còn có một cái án rõ ràng để mà trả.
Trước khi trời sáng hẳn, ông cho gọi Huyền Chân tới. Đạo sĩ trẻ đến với cuốn sổ tay ghi chép tiền hỗ trợ các gia đình đã sờn gáy, hai mắt thâm quầng vì nhiều đêm không ngủ. Lão Tào bảo anh ngồi xuống, rồi từ dưới gối, ông lấy ra cuốn sổ tay nghề của mình. Đó là cuốn sổ bìa vải dầu đã theo ông từ thời cha ông truyền nghề, trong đó ghi đường đi nước bước của ba mươi năm, ghi phần chia của từng vụ. Kẹp ở những trang cuối là hai tờ biên nhận quan trọng nhất của vụ này: đợt một mười một kiện đồ giao ngày mười bảy tháng mười, đợt hai mười sáu kiện giao ngày hai mươi tháng mười. Tổng cộng hai mươi bảy kiện, đều có dấu của Tụ Bảo Trai. Cùng kẹp trong sổ là danh sách phần tiền ứng còn giữ và những khoản ông đã dặn gửi cho gia đình ba người chết.
- Cậu cầm lấy. Ông đẩy cuốn sổ qua mặt giường, giọng khàn đi vì đau. Phần tiền còn lại, cậu dùng nó lo cho gia đình ba người chết tới nơi tới chốn. Nhà Đại Dũng còn mẹ già và em gái. Nhà Hàn Pháo còn vợ dại con thơ. Nhà Đỗ Cửu thì cậu biết rồi đó. Mỗi khoản chi ra đều ghi vào sổ này, ghi rõ ngày tháng, người nhận, để sau này huyện nha có hỏi, cậu có cái mà đưa ra. Ta không còn lo được cho họ nữa. Từ mai, việc ấy là của cậu.
Huyền Chân cầm cuốn sổ bằng hai tay. Anh hỏi ông đã nghĩ kỹ chưa, hỏi có cần chờ thêm vài ngày cho sườn lành hơn không, vì đường tới huyện nha dài và ông đi lại đang rất khó khăn. Lão Tào lắc đầu.
- Chờ thêm ngày nào thì nhà của mấy đứa nhỏ bị hỏi thăm thêm ngày ấy. Ta đi trước khi người ta tới bắt, thì lời của ta còn có trọng lượng. Người tự tới đầu thú nói khác với người bị giải tới, cậu hiểu không?
Anh gật đầu, không khuyên thêm. Có những quyết định mà người ngoài chỉ nên đứng yên chứng kiến, vì khuyên can lúc ấy chỉ làm nhẹ lòng người khuyên chứ không thay đổi được gì cho người đã quyết.
Đêm cuối cùng ở căn buồng dưỡng thương, Lão Tào làm thêm một việc mà ông giữ kín không nói với Chu Tam. Ông nhờ người em họ mang tới giấy bút, rồi tự tay viết một danh sách ngắn. Nét chữ run vì đau nhưng còn rõ: những người nào trong đoàn đã xuống chủ thất đêm đó, những người nào chỉ ở ngoài, và phần việc của từng người dừng ở đâu. Ông viết Tiểu Mãn ở dòng riêng, ghi rõ nó mới mười chín, mới học việc, chỉ khuân đèn và đồ lặt vặt, chưa từng cầm xẻng đào một mình. Ông viết A Phúc là thợ khuân vác thuê theo ngày. Ông viết Chu Tam giữ miệng hầm, không xuống chủ thất. Viết xong, ông đọc lại hai lần, chấm thêm một dấu ở cuối trang rồi gấp tờ giấy bỏ vào ngực áo. Đó không phải giấy xin tha. Đó là cái khiên cuối cùng ông còn che được cho những người ở lại, những người không có tiếng nói đủ lớn trước mặt quan nha.
Ông cũng dặn kỹ chuyện trong nhà mình. Mấy món đồ cũ trong hòm nghề, cái nào bán được thì bán lấy tiền gửi thêm cho vợ của Đỗ Cửu. Mấy món không rõ nguồn gốc thì chôn hết xuống vườn, đừng để trong nhà, kẻo khi huyện nha tới khám thì con cháu trong nhà lại mang thêm tội chứa đồ gian. Ông nói những lời đó bình thản như dặn người ta thu xếp một chuyến đi xa, chỉ có bàn tay đặt trên đùi là siết chặt lại mỗi khi nhắc tới tên Đỗ Cửu. Người phó trùm theo ông gần hai mươi năm, chưa từng cãi ông nửa lời, và đêm đó đã chết thay cho ông theo đúng cái cách mà ông vẫn khoe với người ngoài: đoàn của Lão Tào, lúc hoạn nạn không ai bỏ ai.
Sáng hai mươi tám tháng mười năm 1928, sương phủ trắng con đường đất dẫn vào thành. Lão Tào chống một cây gậy tre, mặc chiếc áo bông đã giặt sạch, tóc chải gọn, đi từng bước chậm chạp mà thẳng lưng. Chu Tam dìu ông tới đầu phố huyện rồi dừng lại theo lời ông dặn, vì từ đó ông muốn đi một mình. Người qua đường ngoái nhìn ông lão ôm sườn bước thấp bước cao, không ai biết ông là ai, cũng không ai biết ông đang đi đâu. Chỉ có Huyền Chân đứng cách một quãng xa ở góc phố, nhìn theo cho tới khi bóng ông khuất sau cổng huyện nha, mới quay đi làm phần việc của mình.
Ở cổng huyện nha, lính canh chặn ông lại hỏi có việc gì. Lão Tào chống gậy đứng thẳng, hít một hơi ngắn vì cơn đau ở sườn, rồi nói rõ ràng từng tiếng, đủ lớn để cả người lính lẫn viên thư lại vừa bước ra nghe thấy.
- Tôi là Tào Đức Thắng, người ta gọi là Lão Tào. Tôi làm nghề đào mộ ở Mang Sơn đã ba mươi năm. Tôi tới đầu thú. Ba mạng người ở Mang Sơn trong đêm hai mươi mốt vừa rồi, tôi là người dẫn họ xuống.
Viên thư lại sững người, cây bút trong tay dừng giữa không trung. Người lính canh lùi lại một bước như vừa nghe một câu không nên nghe ở cổng. Còn Lão Tào, sau khi nói xong câu đó, bỗng thấy lồng ngực nhẹ đi một cách lạ lùng, nhẹ hơn cả những ngày ông còn nằm tính đường bỏ trốn. Ba mươi năm ông đi trong bóng tối, tránh từng ngọn đèn, nghe ngóng từng tiếng chó sủa. Sáng hôm ấy, lần đầu tiên ông tự bước ra chỗ sáng, xưng tên mình và nghề của mình, và đứng yên chờ người ta mở cánh cổng sắt nặng nề ra cho ông đi vào.