Nhà Có Đám - Chương 11: Chương 011: Sổ Điểm Danh
Liên đứng trên bục giảng của gian nhà cấp bốn lợp ngói sông Cầu. Mưa phùn kéo dài từ đêm qua khiến những mảng tường vôi vỡ lở ra từng mảng lớn, để lộ…
Nội dung chương
Liên đứng trên bục giảng của gian nhà cấp bốn lợp ngói sông Cầu. Mưa phùn kéo dài từ đêm qua khiến những mảng tường vôi vỡ lở ra từng mảng lớn, để lộ hàng gạch chỉ đỏ sẫm bên trong. Gió bấc lùa qua ô cửa sổ mất kính. Gió thổi bay những tờ tranh cổ động treo trên bức tường phía cuối lớp.
Lớp học chỉ có mười hai đứa trẻ. Chúng ngồi co ro trong những chiếc áo bông cánh cáu bẩn. Hai tay chúng đút sâu vào ống tay áo để sưởi ấm. Bàn học thứ ba bên dãy cửa sổ trống trơn. Đó là chỗ ngồi của Hương.
Liên mở cuốn sổ điểm danh. Bìa sổ bằng giấy xi măng cứng. Góc sổ đã bị gián nhấm nham nhở. Trang giấy bên trong màu vàng ngà, kẻ những dòng kẻ xanh mờ. Cột ngày hôm nay, dưới tên Nguyễn Thị Hương, vẫn là một khoảng trắng.
Liên rút từ túi áo khoác ra cây bút bi Thiên Long nắp xanh. Cô tháo nắp, đặt ngòi bút lên ô trống. Một vòng tròn màu đỏ được vẽ ra. Đường mực đỏ chót, đậm và ướt, nổi bật trên nền giấy vàng ố. Liên đè mạnh tay. Ngòi bút bi gai vào thớ giấy ẩm, tạo ra tiếng xoành xoạch nhỏ. Giấy rách một đường dài dọc theo tên Hương. Vết mực đỏ loang ra, thấm qua mặt sau của trang giấy, tạo thành một vệt sẫm màu như máu đông.
Liên ngẩng đầu nhìn xuống lớp học. Căn phòng yên lặng đến mức nghe rõ tiếng gió rít qua khe cửa và tiếng thở khò khè của thằng Tuấn bị hen suyễn ở bàn cuối.
- Có em nào biết bạn Hương hôm nay đi đâu không?
Mười hai đứa trẻ đồng loạt cúi đầu. Không đứa nào dám nhìn thẳng vào mắt cô giáo. Chúng nhìn chằm chằm vào những vết nứt trên mặt bàn gỗ. Những ngón tay đen nhẻm vì nhựa cây và đất cát bấu chặt vào mép bàn.
Liên bước xuống bục giảng. Tiếng dép cao su của cô chạm vào nền xi măng ẩm ướt phát ra những âm thanh lép nhép. Cô đứng trước bàn học thứ ba. Mặt bàn gỗ xoan đào xù xì, có những vết khắc hình bông hoa méo mó của Hương.
Dưới chân bàn, vệt đất đỏ từ hôm qua đã khô lại thành những vảy bụi xám. Liên cúi xuống nhìn kỹ. Vệt đất kéo dài từ gầm bàn ra đến tận bậu cửa sau lớp học. Vệt đất này giống như có ai đó đã kéo một vật nặng rỉ nước từ ngoài sân vào trong lớp.
- Tuấn, em ngồi ngay sau Hương mà. Hôm qua em có thấy bạn ấy đi đâu không?
Thằng Tuấn nhỏ thó, đầu đinh, mặc chiếc áo len xanh tuột chỉ ở gấu. Nó co rúm người lại, lắc đầu lia lịa. Nó cố tránh ánh mắt của Liên bằng cách cúi gằm mặt xuống cuốn sách tập đọc.
- Em không biết. Mẹ em bảo không được nói chuyện với nhà Hương nữa.
Liên nhíu mày:
- Tại sao?
- Mẹ bảo nhà ấy có đám.
- Đám gì?
Thằng Tuấn không trả lời. Nó cắn chặt môi, mắt nhìn trân trân vào cuốn sách. Những đứa trẻ khác cũng ngồi im phăng phắc. Mặt chúng tái mét dưới ánh sáng lờ mờ của buổi sáng mùa đông.
Liên biết không thể hỏi thêm được gì từ những đứa trẻ này. Ở cái làng này, người lớn nói gì, trẻ con nghe nấy. Và người lớn ở đây có những luật lệ riêng mà người ngoài như cô không bao giờ hiểu hết.
Liên gập sổ điểm danh. Cô cất nó vào chiếc cặp da giả màu đen đã sờn góc. Cô lấy chiếc đèn pin vỏ sắt Hải Phòng cất trong hộc bàn giáo viên. Chiếc đèn pin nặng trịch, vỏ sắt mạ kền đã bong tróc, lộ ra lớp đồng đỏ bên dưới. Hai quả pin Con Thỏ bên trong kêu lạch cạch mỗi khi cô chuyển động.
Liên bước ra khỏi lớp. Sương mù buổi sớm phủ kín sân trường. Mặt đất nhão nhoét bùn đỏ. Những cây bàng già rụng hết lá, cành khẳng khiu chĩa lên bầu trời xám xịt như những bàn tay khô héo.
Liên đi theo con đường đất đỏ dẫn vào xóm Trong. Đây là khu vực hẻo lánh nhất của xã. Con đường này dốc và trơn trượt. Đất đỏ bám chặt vào đế dép cao su của Liên, khiến mỗi bước đi của cô trở nên nặng nề.
Những ngôi nhà ở đây nằm thưa thớt sau những hàng rào cúc tần hoặc giại tre già. Mùi khói bếp củi ẩm ướt lẫn với mùi phân trâu bò nồng nặc trong không khí. Sương muối đọng trên những lá chuối héo rũ, nhỏ từng giọt buốt giá xuống vai áo Liên.
Cô bước đi trên con lộ đất. Hai bên đường, những rặng xoan khẳng khiu đổ bóng xuống lòng đường xám xịt. Sương mù dày đặc che khuất những mái nhà tranh vách đất ở phía xa.
Thỉnh thoảng, một vài bóng người đi ngược chiều. Họ đội nón lá rách, khoác bao tải dứa tránh mưa. Khi thấy Liên đi tới, họ liền cúi gằm mặt, kéo sụp vành nón lá rồi rảo bước thật nhanh. Không một tiếng chào hỏi. Không một cái nhìn xã giao.
Sự lạnh nhạt này khiến Liên cảm thấy ngột ngạt. Cô nhớ lại những ngày đầu mới về làng nhận công tác. Khi đó, người dân tuy nghèo nhưng luôn đon đả chào hỏi cô giáo. Giờ đây, họ nhìn cô bằng ánh mắt dò xét, e dè.
Liên dừng lại trước cổng nhà bà Tình. Nhà bà Tình nằm ngay lối rẽ vào ngõ nhà Hương. Cổng nhà làm bằng những cọc tre buộc chéo, bên trên gác đầy những cành cây gai để ngăn trộm.
Liên gõ mạnh vào cọc tre.
- Cháu chào bà Tình ạ!
Tiếng gõ vang lên khô khốc trong không gian yên ắng. Một lát sau, có tiếng bước chân lê lẹt xẹt trên sân gạch. Cánh cửa gỗ gian giữa hé mở. Bà Tình bước ra, đầu quấn chiếc khăn len màu nâu cáu bẩn. Bà đứng ở hiên nhà, không bước xuống sân. Trên tay bà là chiếc chổi tre cũ kỹ.
- Ai đấy?
- Dạ cháu là cô Liên, cô dạy văn của Hương đấy ạ. Hai hôm rồi cháu không thấy em đến lớp, nên sang thăm em chút ạ.
Bà Tình đứng im. Đôi mắt kèm nhèm của bà nhìn Liên qua làn sương mù. Bà không có ý định mở cổng. Bà nắm chặt cán chổi tre, các khớp xương ngón tay gồ lên trắng bệch.
- Hỏi làm gì. Con bé thôi học rồi.
Liên cố gặng hỏi:
- Sao lại không đi học nữa hả bà? Cháu học đang tốt mà. Bố cháu bảo cho cháu đi học hết cấp một cơ mà.
Bà Tình quay người, sửa lại chiếc chổi tre dựng ở góc hiên. Giọng bà khàn khàn, đều đều.
- Con bé đi làm dâu rồi.
- Nó mới có mười ba tuổi, bà ơi! Mười ba tuổi đầu, em biết nấu cơm nào mà làm dâu?
- Đi làm dâu rồi. Nhà họ đón đi rồi. Đừng hỏi nữa.
Bà Tình đi vào trong nhà, đóng sầm cửa lại. Tiếng then gỗ gài cạch một cái lạnh lùng. Khóa sắt xích bên ngoài va vào nhau loảng xoảng.
Liên đứng lặng người trước cổng tre. Gió bấc thổi qua kẽ lá cúc tần, rít lên những tiếng u u. Cô đi tiếp vào ngõ sâu. Đường ngõ hẹp dần, hai bên là những bức tường gạch xỉ xám xịt phủ đầy rêu xanh. Mùi ẩm mốc từ những rãnh nước thải bốc lên nồng nặc.
Nhà ông Sáu nằm cách đó vài chục mét. Bức tường gạch xỉ nhà ông mốc đen vì nước mưa. Ông Tám đang ngồi trên chiếc ghế đẩu ở góc sân, rít thuốc lào. Tiếng điếu cày kêu giòn giã rồi tắt ngấm. Khói thuốc trắng đục bay ra qua khe cổng sắt. Con chó mực nhà ông nằm dưới gầm phản gỗ ngoài hiên, thấy Liên nhưng không sủa, chỉ gầm gừ nhỏ trong cổ họng.
Liên bám tay vào thanh sắt lạnh ngắt của cánh cổng.
- Bác Sáu ơi. Cháu hỏi thăm cháu Hương chút ạ.
Ông Tám không ngẩng đầu lên. Ông dùng ngón tay gạt xỉ thuốc trên miệng nõ điếu. Khuôn mặt ông xám ngoét, đầy những nếp nhăn sâu hoắm.
- Hỏi làm gì.
- Cháu Hương nghỉ học mấy hôm rồi bác ạ. Hôm nay cả làng đều bảo cháu đi làm dâu. Là thế nào hả bác? Nhà ai đón cháu đi thế ạ?
Ông Tám đứng dậy, cầm chiếc điếu cày đi vào trong nhà. Trước khi bước qua ngưỡng cửa, ông nói vọng ra, giọng khàn đặc.
- Con bé đi làm dâu rồi. Đừng tìm nữa. Cô giáo về trường đi.
Cánh cửa nhà ông Sáu đóng lại. Tiếng chốt cửa sắt kêu rột roẹt rồi im bặt.
Liên đi dọc theo con ngõ dài. Cô gõ cửa nhà cô Hợi bán tạp hóa. Cô Hợi đang xếp những gói mì tôm Miliket lên kệ gỗ. Thấy Liên đứng ngoài cửa, cô Hợi liền kéo cánh cửa xếp sắt xuống nửa chừng, chỉ để hở một khoảng nhỏ dưới đất.
- Cô Hợi ơi, cháu hỏi thăm về Hương.
- Con bé đi làm dâu rồi.
Cánh cửa xếp sắt sập xuống sát đất. Tiếng khóa móc vào nhau kêu cạch.
Liên đi tiếp đến nhà chú Sinh thợ mộc. Tiếng cưa xẻ gỗ thường ngày hôm nay im bặt. Chú Sinh đang ngồi đục đẽo một khúc gỗ xoan đào ngoài hiên. Những dăm gỗ trắng xóa rơi đầy dưới chân chú.
- Chú Sinh, Hương nhà Tuấn đi đâu rồi chú?
Chú Sinh ngừng tay đục. Chú nhìn chằm chằm vào mũi đục sắc lẹm, không ngước mắt lên nhìn Liên.
- Con bé đi làm dâu rồi.
Liên đến nhà bà góa câm ở cuối xóm. Bà góa đang ngồi nhặt rau muống héo bên giếng nước. Thấy Liên bước vào ngõ, bà vội vàng bưng rổ rau đi thẳng vào nhà. Bà dùng một tay đẩy cánh cửa liếp tre rồi cài chặt then gỗ bên trong.
Liên đi qua nhà ông Tào. Ông Tào là thầy cúng của làng. Ngôi nhà của ông nằm dưới bóng một cây đa cổ thụ. Trước cửa nhà treo một chiếc gương bát quái đã mờ đục và một chùm tỏi khô héo.
Liên gõ cửa. Cánh cửa gỗ lim dày cộp không hề nhúc nhích.
- Ông Tào ơi, cháu là Liên đây ạ.
Bên trong nhà vang lên tiếng gõ mõ tụng kinh đều đặn. Tiếng mõ gõ cộc cộc cộc. Liên gọi thêm hai lần nữa. Tiếng mõ vẫn vang lên, không hề ngắt quãng. Rồi tiếng tụng kinh lầm rầm nhỏ dần, thay vào đó là giọng nói khàn khàn vọng ra qua khe cửa.
- Con bé đi làm dâu rồi. Về đi.
- Ông Tào nói cho cháu hiểu với. Cái các ông gọi là làm dâu ấy rốt cuộc là thế nào ạ?
Tiếng mõ lại vang lên dồn dập hơn. Cộc cộc cộc cộc. Không có tiếng trả lời nào khác.
Cửa nào cũng cài then. Người trong nhà chỉ đáp lại bằng đúng một câu. Họ nói như thể đang đọc một lời nguyền đã học thuộc lòng. Không ai giải thích thêm. Không ai mở rộng cửa.
Cả ngôi làng chìm trong sự đồng lõa câm lặng. Sự im lặng bao trùm lên những mái nhà ngói rêu phong. Chỉ có tiếng gió thổi qua những rặng tre và tiếng chó sủa hoang hoải từ đằng xa.
Liên cảm thấy ngón tay mình tê buốt vì lạnh. Cô siết chặt chiếc đèn pin vỏ sắt trong tay. Kim loại lạnh ngắt truyền vào da thịt. Cô quyết định quay lại nhà Tuấn.
Ngôi nhà của Tuấn nằm biệt lập ở cuối làng, lưng tựa vào bãi keo lá tràm. Con đường dẫn vào nhà Tuấn trơn trượt hơn. Những vệt bùn đỏ bám chặt vào đế dép cao su của Liên.
Nhà Tuấn không có cổng. Chỉ có một hàng rào tre đan thưa thớt, nhiều chỗ đã mục gãy. Ngôi nhà ba gian lợp ngói âm dương xám xịt đứng im lìm dưới bóng những cây xoan khẳng khiu. Cửa chính khép hờ.
Trên bậc thềm đá, bát nước lá thơm hôm qua Liên thấy giờ đã đổ nhào. Nước lá thơm chảy tràn ra sân, ngấm vào đất, để lại một vệt đen sẫm. Mùi sả, mùi lá bưởi héo vẫn còn thoang thoảng trong không khí ẩm ướt.
Liên bước lên thềm. Cô đẩy nhẹ cánh cửa gỗ gian giữa. Cửa không khóa. Tiếng bản lề rỉ sét kêu ken két kéo dài.
Bên trong nhà tối om. Mùi ẩm mốc và mùi nhang tàn xộc vào mũi. Liên bật chiếc đèn pin vỏ sắt. Ánh sáng vàng vọt quét qua gian nhà trống rỗng.
Chiếc bàn thờ gỗ xộc xệch đặt sát bức tường phía trong. Trên bàn thờ, bát hương bằng sành bám đầy bụi tro. Không có ảnh thờ, cũng không có bài vị. Chỉ có một đĩa hoa quả héo rũ đã mốc xanh.
Bộ bàn ghế gỗ xoan đào vẫn nằm im ở góc nhà. Trên bàn, ấm trà đất nung lạnh ngắt. Liên đi vào buồng trong.
Chiếc giường tre của Hương trống trơn. Tấm chiếu cói rách nát bị lột phăng ra, để lộ những nan tre gãy mũi nhọn chĩa lên. Chiếc rương gỗ lớn đặt ở góc buồng, cái rương mà hôm qua được phủ kín bằng tấm chăn đỏ, giờ đã biến mất. Chỉ còn lại bốn vết lõm sâu trên nền đất nện, nơi bốn chân rương từng đè xuống.
Bên cạnh những vết lõm đó, có vài sợi chỉ đỏ nằm vương vãi. Liên cúi xuống nhặt một sợi chỉ lên. Sợi chỉ đỏ được se chặt, có ba nút thắt đồng khoảng. Đây là loại chỉ dùng để buộc tay người chết hoặc để làm bùa trừ tà. Liên thả sợi chỉ xuống đất.
Cô đi vòng ra gian bếp bên cạnh nhà chính của Tuấn. Gian bếp lợp bằng lá cọ mục nát, nhiều chỗ dột nát để lộ bầu trời xám xịt bên trên.
Liên bước vào trong. Nền bếp đầy tro than ẩm ướt. Chiếc kiềng ba chân bằng sắt rỉ sét nằm chỏng chơ giữa đống tro tàn lạnh ngắt. Một chiếc niêu đất vỡ đôi nằm cạnh đó, những hạt cơm nguội đã mốc đen bám chặt vào thành niêu.
Trên giàn bếp, những ống tre đựng muối, đựng mỡ trống rỗng. Mùi bồ hóng và mùi chuột chết hôi thối xộc lên nồng nặc. Căn bếp này hoang phế từ nhiều ngày trước, không phải mới đêm qua.
Liên soi đèn pin lên vách đất của gian bếp. Trên vách đất có những vết cào xước sâu, giống như móng tay người cào vào đất để bấu víu. Những vết cào còn rất mới, đất đỏ vẫn còn rơi lác đác dưới chân vách.
Liên vội vàng đi ra ngoài cửa sau. Cửa sau mở toang, hướng thẳng ra bãi keo sau làng.
Nền đất ngoài cửa sau ướt nhão do trận mưa đêm qua. Liên soi đèn pin xuống đất.
Có những dấu chân nhỏ, kích thước chỉ bằng bàn chân đứa trẻ mười ba tuổi, in sâu xuống bùn đỏ. Những dấu chân này không đi bình thường. Chúng chỉ có phần gót chân in rõ, còn phần ngón chân thì mờ nhạt, như thể người đó đang đi giật lùi hoặc bị kéo lê đi. Bên cạnh những dấu chân là một vệt rãnh rộng khoảng hai gang tay, kéo dài từ thềm nhà ra phía hàng rào tre.
Liên lần theo vệt rãnh đi ra phía hàng rào sau nhà. Hàng rào tre đan ở đây đã bị đổ rụp. Những cọc tre già bị gãy đôi, xơ tước ra.
Mùi nước lá thơm tắm gội thoang thoảng bay ra từ phía bãi keo. Mùi hương ấy lẫn vào mùi lá keo mục ẩm ướt.
Liên cúi người đi qua đoạn rào đổ. Đất dưới chân cô xốp và lún sâu. Ánh đèn pin vỏ sắt quét qua những bụi cây dại mọc sát chân rào.
Có một vật nằm lẫn trong đám lá khô và bùn đỏ. Liên ngồi thụp xuống. Cô dùng ngón tay gạt lớp bùn nhão.
Đó là một đồng tiền giấy loại hai trăm đồng cũ. Tờ tiền bị gấp làm tư, nhăn nhúm. Trên mặt tờ tiền có một vệt sáp màu đỏ tươi bám chặt. Vệt sáp đã đông cứng, dai và dính.
Liên đưa tờ tiền lên mũi ngửi. Mùi sáp nến thơm lẫn với mùi dầu rái dùng để gắn mạch gỗ quan tài.
Ngay bên cạnh đồng tiền lẻ, vệt bùn đỏ kéo dài thành một đường rãnh sâu, dẫn thẳng về phía bãi keo.