QUỶ NHẬP TRÀNG BÊN SÔNG ĐÁY - Chương 14: Người cha trên giường
Tiếng sấm làm ông Lương giật mình tỉnh giấc. Nó nổ ngay trên đầu, từ phía sông Đáy dội về, làm cả gian buồng rung lên, chiếc màn treo trên giường khẽ bay…
Nội dung chương
Tiếng sấm làm ông Lương giật mình tỉnh giấc. Nó nổ ngay trên đầu, từ phía sông Đáy dội về, làm cả gian buồng rung lên, chiếc màn treo trên giường khẽ bay một góc. Ông nằm yên một lúc, nghe mưa quất vào mái, nghe tim mình đập nhanh rồi chậm lại. Mấy đêm nay ông ngủ chập chờn như thế, cứ vừa thiếp đi là một tiếng động nhỏ cũng làm tỉnh, đầu óc vẫn để cả ngoài gian giữa, nơi cha ông nằm chờ giờ khâm liệm. Ông trở mình, nhìn qua khe cửa buồng. Ngoài ấy tối, chỉ có ánh đèn dầu nhỏ hắt ra một vệt vàng.
Ông ngồi dậy, khoác chiếc áo bông mỏng, xỏ dép. Bà Hảo nằm bên cạnh trở mình, hỏi bằng giọng ngái ngủ.
- Ông dậy làm gì, chưa tới ca của ông đâu. - Tôi ra thay cho em Bính và thằng Hiệp sớm một lúc. Ngồi trong ấy cả đêm mưa thế này, hai cha con nó cũng mệt rồi. Bà cứ ngủ đi. - Ông mới chợp mắt được có tí. - Ngủ thế đủ rồi. Người già ngủ ít.
Ông nói thế, nhưng sự thật là ông không yên lòng nằm trong buồng khi cha còn nằm ngoài kia chưa liệm. Từ ngày cụ mất, cứ nhắm mắt là ông lại thấy mình còn việc chưa làm xong cho cha: nén hương chưa thắp, lời hứa chưa nhắc lại, tấm lưới chưa kiểm tra. Ông là con trưởng. Trong nhà này, mọi việc liên quan tới hương hỏa đều qua tay ông, và ông coi đó không phải gánh nặng mà là phận sự tự nhiên như người ta giữ chìa khóa buồng thờ.
Gian giữa lạnh hơn buồng trong vì gió lùa qua khe cửa sổ. Ông Lương bước ra, thấy ông Bính gục đầu ngủ trên ghế canh, thấy Hiệp không còn ngồi ở ghế bên giường nữa. Chiếc chén chè của Hiệp còn trên bàn, ấm chè đã nguội. Ông cau mày nhìn em trai ngủ gục, thở dài rất khẽ. Ông không trách em. Ông Bính vốn yếu người, hai ngày nay lại chạy việc ngoài sân nhiều nhất. Nhưng ông cũng biết, nếu để người ngoài nhìn thấy cảnh người canh ngủ gật bên giường người mất, họ sẽ có cớ ra vào nói nhà này không giữ lệ.
- Bính, ông gọi khẽ, lay vai em. Bính, dậy đi chú. Ông Bính ậm ừ, đầu gật thêm một cái, không mở mắt. - Say ngủ thế này thì lạ. Thôi, để nó ngủ thêm một lúc, lát tôi gọi sau.
Ông Lương tự nói với mình, rồi kéo chiếc ghế canh còn trống tới sát giường, ngồi xuống. Ngọn đèn dầu ông vặn lớn lên một chút. Ánh sáng lan ra, soi rõ tấm lưới bồ kết treo quanh giường, soi rõ tấm vải trắng phủ trên mặt cha. Ông đưa tay, rất nhẹ, chỉnh lại mép vải cho ngay ngắn, một cử chỉ ông đã làm nhiều lần trong hai ngày qua mỗi khi vào gian giữa, như thể cha vẫn có thể cảm thấy lạnh hay ngứa vì một nếp vải lệch.
Ngồi gần như thế, ông nhìn mặt cha lần cuối trước ngày khâm liệm, dù biết mai kia liệm xong vẫn còn nhìn được qua lễ, nhưng không còn là nằm trên giường nhà như người ngủ nữa. Mặt cụ gầy, má hõm, râu trắng thưa, hai mắt nhắm yên, miệng hơi hé như người ngủ say sau một ngày làm đồng dài. Khó mà tin được người nằm đây mới tháng trước còn chống gậy ra sân, còn gọi ông vào buồng dặn lại chuyện nhà cửa đất đai bằng giọng rành rọt không vấp một chữ.
Lời dặn ấy ông thuộc lòng. Nhà cổ và đất mặt sông giao chi trưởng giữ hương hỏa, cấm bán. Đất vườn chia theo chi, phần chi thứ là ruộng ven bãi. Cụ nói trước mặt trưởng họ Phúc và thầy Nhẫn, nói rõ ràng, có người làm chứng, không phải lời nói lúc mê sảng. Ông Lương khi ấy quỳ bên giường cha, hứa sẽ giữ. Ông hứa không phải vì tham phần đất tốt. Ông giữ đất mặt sông vì đó là đất hương hỏa từ đời ông nội dựng nhà năm một nghìn chín trăm mười một, bán đi thì bàn thờ này thờ ai, con cháu sau này về đâu thắp hương ngày giỗ. Ông hiểu em trai và cháu thứ không vui với phần chia ấy. Ruộng ven bãi năm được năm mất, đất cát pha, cấy lúa thì kém, trồng màu thì phải tưới nhiều. Nhưng lệ họ từ xưa là thế, chi trưởng giữ hương hỏa thì cũng gánh hết việc giỗ chạp, tu sửa nhà thờ, không phải chỉ hưởng phần tốt mà thôi.
- Cha cứ yên tâm, ông nói rất khẽ, chỉ đủ mình nghe. Con giữ nhà này, giữ đất này. Chừng nào con còn sống thì không ai bán được một thước.
Gió ngoài vườn gào lên một hồi, quật qua hàng chuối, một tàu lá gãy rơi xuống sân kêu bộp. Ngọn đèn dầu trên bàn chao đảo, lửa nghiêng hẳn sang một bên rồi đứng lại, suýt tắt. Ông Lương đưa tay che gió cho đèn, giữ cho lửa cháy đều, rồi nhìn ra cửa sổ. Cánh cửa sổ hé một khe, chiếc khăn mặt chèn ở khe dưới đã ướt một nửa. Ông đứng dậy định đi tới khép lại, thì nghe tiếng bước chân ngoài hiên trước nhà và tiếng Hiệp gọi nhỏ từ ngoài cửa hông.
- Bác Lương dậy rồi ạ. Cháu vừa ra ngoài vệ sinh một lúc, cháu vào ngay đây. - Chú Bính ngủ say quá, ông Lương nói thêm, vẫn hướng ra phía hiên. Lát cháu vào thì lay chú dậy hộ bác. Người canh mà ngủ thế này là không được đâu. - Vâng, cháu vào cháu gọi cha cháu ngay. Cha cháu hai hôm nay đuối quá bác ạ, bác đừng trách cha cháu. - Bác không trách. Bác chỉ lo cho cha cháu, ngủ trên ghế lạnh lưng, sáng mai lại khổ.
- Ừ, vào đi, mưa to thế ra ngoài làm gì lâu vậy. - Cháu ra hiên đứng cho tỉnh ngủ bác ạ. Trong gian kín quá.
Hiệp nói từ ngoài hiên, giọng vọng vào, nhưng ông Lương không thấy hắn bước vào gian giữa ngay. Có tiếng dép lẹp xẹp ở thềm trước rồi im. Ông ngồi lại ghế, không để ý thêm. Người canh đêm đi vệ sinh là chuyện thường, ông không phải người hay bắt bẻ cháu vì những việc nhỏ, nhất là trong đêm tang. Ông chỉ thấy lạ là Hiệp nhận ca canh với cha nó mà lại bỏ đi vệ sinh lâu, để ông Bính ngủ gục một mình bên giường. Nhưng ý nghĩ ấy cũng chỉ thoáng qua, rồi bị tiếng mưa và nỗi mệt chiếm hết.
Ông cầm chiếc gậy tre dựng ở chân giường lên, đặt ngang trên đầu gối theo đúng lệ canh xác. Cây gậy tre vót nhẵn, nhẹ mà cứng, người canh cầm gậy không phải để đánh ai, mà để gõ xuống nền gạch gọi người còn thức, và theo lời các cụ, để thứ gì không sạch nghe tiếng gõ khô mà tránh xa giường người mất. Ông Lương cầm gậy mà tay run nhẹ vì mệt và vì lạnh. Ông nghĩ về hai ngày vừa qua, về những đoàn người vào viếng, về những lời chia buồn giống nhau, về ánh mắt mấy người họ hàng xa khi nhìn ra mảnh đất mặt sông trước nhà. Đất ấy bây giờ là bãi cỏ rộng, mùa này nước sông lên cao, cỏ ướt sũng. Ngày cụ còn khỏe, cụ vẫn chống gậy ra đứng ở đầu bãi, nhìn sông, nói đất này là đất nhìn mặt sông, giữ được đất là giữ được thế nhà. Ông hiểu vì sao người ta dòm ngó. Ông cũng hiểu vì sao em trai ông im lặng và cháu ông lạnh mặt. Nhưng hiểu không làm lời hứa của ông nhẹ đi. Ông đã hứa trước hai người làm chứng, hứa bằng đầu gối quỳ trên nền gạch này, thì dù ai oán trách, ông cũng giữ.
Ông ngồi yên, nhìn cha, nghe đồng hồ quả lắc tích tắc. Kim đồng hồ tiến dần tới một giờ. Ngoài sông, sấm lại rền, lần này xa hơn, nhưng gió thì gần hơn, từng cơn ép vào vách nhà, làm những tấm gỗ lim già kêu răng rắc rất khẽ. Điện trong nhà từ chập tối đã chập chờn, bóng đèn trần lúc sáng lúc mờ; đến lúc này, bóng đèn trên bàn thờ nhấp nháy hai lần liên tiếp, rồi một tiếng tách nhỏ vang lên ở đâu đó trong tường.
Một giờ đúng. Điện mất hẳn.
Cả ngôi nhà chìm vào tối đen trong một thoáng, chỉ còn ngọn đèn dầu trên bàn con cạnh giường cháy leo lét, quầng sáng của nó co lại thành một vòng nhỏ quanh giường và ghế canh. Ông Lương ngồi yên, chưa kịp đứng dậy, mắt cố quen với bóng tối. Ngay lúc ấy, một cơn gió cực mạnh quật thẳng vào mặt trước nhà, rung cả khung cửa sổ gian giữa. Chiếc chốt long không giữ nổi nữa. Cánh cửa sổ bật tung ra ngoài, đập vào vách kêu rầm một tiếng, gió và mưa hắt thẳng vào gian giữa, làm tấm lưới bồ kết bay phần phật và ngọn đèn dầu nghiêng ngả dữ dội.
Ông Lương đứng bật dậy, một tay giữ đèn, một tay đưa ra phía cửa sổ định kéo cánh cửa vào. Nhưng gió quá mạnh, và bóng tối quá dày, ông chỉ thấy khung cửa sổ mở toang ra khoảng vườn đen kịt, mưa xiên thành màn trắng mờ trong ánh đèn yếu ớt. Ông nghe tiếng bà Hảo ở buồng bên gọi tên ông, tiếng bà Liên ở gian bên kia hỏi có việc gì, tiếng ghế đổ đâu đó. Và giữa những tiếng ấy, rất gần, từ phía khung cửa sổ vừa bật tung, có một bóng đen nhỏ lao vút vào gian giữa nhanh như một vệt cắt qua ánh đèn.
Ông chưa kịp hiểu đó là gì. Ông chỉ biết sau vệt đen ấy, tấm vải trắng trên ngực người cha nằm trên giường khẽ động, như có vật gì vừa đáp xuống rồi rời đi ngay. Gian giữa tối om, mưa vẫn hắt qua cửa sổ mở toang, và ông Lương đứng chết lặng bên giường, tay còn giơ ra giữa khoảng không, linh cảm một điều khủng khiếp vừa bắt đầu mà miệng ông chưa gọi thành tiếng được.
---