QUỶ NHẬP TRÀNG BÊN SÔNG ĐÁY - Chương 22: Tiếng đồn trong làng
Mười giờ sáng, áo quan được khiêng vào gian giữa. Trần Văn Lương đứng ở vị trí đầu áo quan phía trong, hai tay đỡ lấy thân gỗ nặng mà lòng nhẹ bẫng một…
Nội dung chương
Mười giờ sáng, áo quan được khiêng vào gian giữa.
Trần Văn Lương đứng ở vị trí đầu áo quan phía trong, hai tay đỡ lấy thân gỗ nặng mà lòng nhẹ bẫng một cách lạ lùng. Đêm qua ông đã chạy quanh gian nhà này, bị chính cha mình lùa bắt trong bóng tối, ngã sấp trước bàn thờ, tưởng mình không qua khỏi. Sáng nay ông đứng đây, bầm tím ở vai và hông, đỡ áo quan cho cha, giữa tiếng khấn đều đều của thầy Nhẫn và tiếng khóc của đàn bà con gái trong nhà. Người làng đến chật sân. Ai cũng nói nhà họ Trần có phúc, cụ cố thọ chín mươi, mất yên lành, con cháu đông đủ.
Chỉ có người trong nhà mới biết, hai chữ yên lành ấy đã mong manh đến thế nào.
Nhập quan xong, phát tang. Lương mặc áo tang, chống gậy, đứng chịu tang ở vị trí con trưởng. Hà và em gái đứng sau, họ hàng các chi lần lượt vào thắp hương. Mọi thứ diễn ra đúng lệ, đúng thứ tự, như thể gian giữa nhà này chưa từng có một đêm mất điện. Lương cố giữ vẻ mặt bình thản của một người chủ tang. Ông biết trong những ngày này, mặt của trưởng chi là mặt của cả họ. Ông mà rối, cả đám rối theo.
Nhưng tin đồn không chờ lễ xong mới đi.
Nó bắt đầu từ những người giúp việc đêm bão. Đêm qua nhà có bà bếp và hai người hàng xóm sang phụ canh, trực ở gian ngoài. Họ không thấy tận mắt, nhưng họ nghe tiếng hét, nghe tiếng xương gãy, nghe ông Tứ gào mọi người đứng yên. Đến sáng, khi xe chở Hiệp đi viện lăn bánh qua cổng làng, câu chuyện đã có hình dạng của nó: nhà họ Trần có quỷ nhập tràng, cụ cố bật dậy giữa đêm bão, bẻ gãy tay cháu nội.
Đến trưa, người đến viếng không chỉ mang theo vòng hoa và phong bì. Họ mang theo cả những câu hỏi thì thầm ở sân sau, bên bàn nước, chỗ rửa chén.
- Nghe nói đêm qua cụ nhà mình động xác hả bác?
Người hỏi là một ông bạn đồng niên của Lương ở xóm dưới, hỏi nhỏ, vẻ mặt nửa tò mò nửa ái ngại. Lương đáp theo câu đã thống nhất trong nhà từ sáng.
- Mèo hoang nhảy qua lúc mất điện, xác động đậy một lúc, ông Tứ xử lý xong ngay. Cụ đã khâm liệm yên rồi.
- Mèo hoang gì mà bẻ được tay người ta?
- Anh Hiệp nó trượt chân ngã vào cạnh giường lúc tối om, gãy tay thôi. Viện huyện bó bột rồi.
Ông bạn gật gù, vẻ chưa tin hẳn nhưng không hỏi thêm. Lương quay đi, thấy sống lưng mình ướt mồ hôi dù trời sau bão mát rượi. Ông ghét chính mình trong lúc ấy. Ông, Trần Văn Lương, cả đời không nói dối ai một câu ra hồn, giờ đứng trong đám tang của cha mà phải bịa chuyện mèo hoang với bạn. Nhưng ông biết mình không còn lựa chọn nào khác. Nói thật hết ra, lúc này, là tự tay bôi tro lên mặt cha mình trước cả làng.
Cái đau của Lương không nằm ở lời nói dối. Nó nằm ở những tiếng xì xào ông không dập được.
Chiều xuống, khách viếng đông hơn. Có người ở làng bên nghe tin cũng sang, đứng ở cổng nhìn vào gian giữa lâu hơn mức cần thiết của một người đi viếng. Có bà cụ hàng xóm, lúc thắp hương xong, cầm tay bà Hảo thì thầm câu gì đó làm vợ ông tái mặt. Bà Hảo về kể lại với chồng trong buồng, giọng run.
- Người ta bảo cụ nhà mình chết không yên nên mới thế. Có người còn hỏi em có phải nhà mình đắc tội gì với ai không.
Lương ngồi lặng trên mép giường. Cha ông, Trần Văn Thịnh, người dựng lại uy tín họ Trần sau chiến tranh, người giữ thửa đất mặt sông không bán qua ba đời cò đất gạ giá, người mà cả làng Hạ Trạch kính nể suốt mấy chục năm. Giờ cha nằm trong áo quan cách ông một gian nhà, và ngoài kia người ta đang bàn tán rằng cha chết không yên. Cái danh dự ông cụ gây dựng cả đời, chỉ một đêm bão và vài cái miệng nhanh hơn chân, đã nứt ra như thế.
Ông đã cố dập đồn theo cách của mình. Ông nhờ người nhà ai hỏi cũng chỉ nói một câu mèo hoang. Ông bảo Hà và các em không được nhắc lại chuyện đêm qua với người ngoài. Ông còn định sau lễ viếng sẽ sang nhà mấy vị cao niên trong làng phân trần. Nhưng càng giấu, người ta càng sinh nghi. Đám tang đông người, mỗi người ra về mang theo một mảnh câu chuyện, ghép lại ở quán nước đầu làng thành một câu chuyện lớn hơn, đen hơn. Lương hiểu ra một điều muộn màng: tin đồn về người chết không dập được bằng im lặng. Nó chỉ dập được bằng sự thật, mà sự thật thì ông chưa có đủ, hoặc chưa dám nói.
Điều làm ông đau nhất là ông chưa biết sự thật trọn vẹn là gì.
Đêm qua, trong bóng tối, ông là người bị lùa bắt. Ông không nhìn thấy con mèo nhảy vào. Ông không biết vì sao lưới bồ kết lại hở, vì sao cửa sổ lại mở, vì sao em trai ông ngủ gục trên ghế canh đúng vào đêm bão. Ông chỉ biết những điều ông Tứ và thầy Nhẫn nói: xác bị mèo kích, hồn cha đã đi. Nhưng những câu hỏi còn lại cứ gõ vào đầu ông suốt buổi lễ viếng, đều đặn như tiếng mõ.
Giữa buổi chiều, có một đoàn khách là hội người cao tuổi của xã vào viếng. Ông hội trưởng, bạn học cũ của cụ cố từ thời còn để chỏm, chống gậy run run thắp hương rồi đứng lặng trước áo quan rất lâu. Lúc ra sân, ông nắm tay Lương, nói đủ lớn cho mấy người xung quanh nghe.
- Cụ Thịnh sống thế nào, cả vùng này biết. Mấy lời đồn nhảm ngoài quán nước, người khôn không ai tin đâu anh Lương. Anh cứ lo tang cho chu toàn.
Lương cúi đầu cảm ơn, cổ họng nghẹn lại. Nhưng khi đoàn khách ra khỏi cổng, ông nhìn theo và thấy hai người trong đoàn vừa đi vừa ghé tai nhau, một người còn ngoái lại nhìn gian giữa. Ông hiểu, lời bênh vực nói to ở sân trước và tiếng thì thầm ở cổng sau là hai thứ cùng tồn tại trong một đám tang như thế này. Người ta thương cụ thật lòng, và người ta cũng tò mò thật lòng. Hai thứ ấy không loại trừ nhau.
Hà từ trong nhà đi ra, tay cầm cuốn sổ tang, đứng cạnh cha.
- Bố vào ăn chút cơm đi, từ sáng tới giờ bố chưa ăn gì.
- Bố không đói. Khách còn đông không con?
- Thưa bố, còn hai đoàn nữa chắc tới trước tối. Cô Liên đang tiếp ở trong. Bố, lúc nãy con nghe người ta ở bàn nước nói...
Hà ngập ngừng. Lương nhìn con gái, thấy trong mắt nó có nét gì khác hẳn vẻ mệt mỏi của người lo tang. Nó là đứa cháu duy nhất trong nhà đêm qua đủ bình tĩnh không bỏ chạy, lại là đứa quen ghi chép mọi việc. Ông không biết con gái mình đang giữ những gì sau đêm ấy. Nhưng ông biết nó đang giữ một điều gì chưa nói, như chính ông đang giữ.
- Nói gì thì kệ người ta, con ạ. Mình làm tròn việc nhà mình trước.
- Vâng.
Hà gật đầu rồi quay vào. Lương nhìn theo bóng con gái, lòng dấy lên một nỗi bất an mỏng như sợi khói: trong nhà này, hình như mỗi người đang giữ một mảnh sự thật của đêm bão, và chưa ai ghép chúng lại với nhau.
Khoảng năm giờ chiều, khi khách viếng thưa dần, trưởng họ Trần Văn Phúc gọi Lương ra sau nhà, chỗ gốc mít già. Ông Phúc bảy mươi tuổi, em họ của cụ cố, người làm chứng cho di chúc miệng của cụ hồi tháng bảy. Ông nói chậm, từng chữ một, như người đã suy nghĩ cả buổi chiều.
- Anh Lương này. Chuyện đêm qua, trong nhà biết với nhau là một chuyện. Nhưng tiếng đã ra khỏi cổng rồi. Người ta nói cụ nhập tràng, nói nhà này có chuyện khuất tất. Để nó lan hết tuần tang này, danh của cụ hỏng hẳn, họ này cũng mang tiếng lâu dài.
- Em biết. Nhưng em chưa rõ đầu đuôi, nói gì bây giờ hả chú?
- Thì phải làm cho rõ đầu đuôi. - Ông Phúc nhìn thẳng vào Lương. - Sau đưa tang, họ này phải họp một buổi cho ra lẽ, ngay tại gian giữa nhà này. Ai biết gì nói nấy, có gì khuất tất thì lôi ra ánh sáng mà xử trong họ. Để tiếng đồn nó xử thay mình thì mất hết.
Lương im lặng một lúc lâu. Tiếng mõ từ gian giữa vọng ra, đều đều. Ông nhìn vào trong nhà, nơi áo quan của cha đặt giữa những vòng hoa trắng, nơi Hà đang ghi chép sổ tang bằng nét chữ cẩn thận của người làm văn thư.
- Vâng. Họp thì họp. Sau đưa tang ngày mười tám, em sẽ thưa với chú và các chi.
Ông Phúc gật đầu, đặt tay lên vai Lương.
- Anh là trưởng chi, việc này anh phải đứng mũi. Khó mấy cũng phải làm cho cụ được yên. Người chết cần yên hơn người sống cần yên, anh ạ.
Lương đứng lại một mình dưới gốc mít sau khi ông Phúc vào nhà. Trời chiều xám dần. Ông nghĩ tới cha, tới ngôi nhà cổ dựng từ năm một nghìn chín trăm mười một, tới thửa đất mặt sông mà cả đời cha giữ như giữ bàn thờ. Ông thề thầm trong bụng, chưa thành lời, rằng dù sự thật đêm bão có là gì, dù nó chạm vào ai trong nhà này, ông cũng sẽ lôi nó ra cho kỳ hết. Cha ông không thể nằm xuống với cái tiếng chết không yên được.
Trong nhà, tiếng khóc đưa tiễn một đoàn khách viếng nữa lại vang lên. Lương vuốt mặt, quay vào, tiếp tục đứng vào vị trí người con trưởng chịu tang, lưng thẳng, mặt bình thản như không có chuyện gì.
Chỉ những vết bầm trên vai và hông ông, nhói lên mỗi khi ông cúi chào khách, là còn nhắc ông rằng đêm qua là thật.
---