QUỶ NHẬP TRÀNG BÊN SÔNG ĐÁY - Chương 27: Bà Tư Lành
Chiều mười bảy, Hà cùng bà Liên lên chợ huyện. Lý do bề ngoài là đi mua thêm đồ cho bếp tang: hương, nến, và một ít hàng khô cho ngày đưa tang hôm sau.…
Nội dung chương
Chiều mười bảy, Hà cùng bà Liên lên chợ huyện.
Lý do bề ngoài là đi mua thêm đồ cho bếp tang: hương, nến, và một ít hàng khô cho ngày đưa tang hôm sau. Lý do thật nằm trong chiếc điện thoại của Hà, ở tấm ảnh chụp mẩu giấy gói thịt dưới đáy chiếc lồng sắt sau chuồng trâu. Trên mẩu giấy ấy in tên một hàng thịt ở chợ huyện. Người bán thịt quen mặt khách mua thường xuyên. Và một người mua thịt sống đều đặn suốt hơn một năm cho một con vật không ai được biết, thế nào cũng phải để lại dấu vết trong trí nhớ của người bán.
Chợ huyện buổi chiều vắng hơn sáng. Các sạp đang dọn hàng, mùi thịt sống, mùi cá, mùi rau héo quyện trong không khí oi nồng sau bão. Bà Liên đi trước, quen thuộc từng lối. Bà dừng lại ở một sạp thịt giữa chợ, chào người đàn bà đứng sạp bằng cái tên thân quen.
- Chị Tư có nhà không em? Chị hỏi thăm bà cụ chút việc.
Người bán thịt chỉ tay về phía gian nhà nhỏ sau sạp. Bà Tư Lành ngồi ở đó, trên chiếc ghế nhựa thấp, đang đếm lại xấp tiền lẻ cuối ngày. Sáu mươi tám tuổi, người gầy, tóc búi cao, mắt còn tinh anh. Dân chợ huyện ai cũng biết bà Tư có hai nghề: bán thịt ở sạp ngoài, và bán mèo ở gian trong. Mèo nhà, mèo giống, mèo bắt chuột cho các nhà kho. Bà nhớ từng con mèo mình bán ra như nhớ con cháu trong nhà.
Nghe tiếng chào, bà ngẩng lên. Nhìn thấy khăn tang trên đầu bà Liên và Hà, mặt bà chùng xuống.
- Nhà có tang, tôi nghe cả chợ đồn từ hôm qua rồi. Cụ nhà mình... tôi xin chia buồn. Hai cô cháu ngồi xuống đây.
Bà Liên ngồi xuống, nói mấy câu chuyện thăm hỏi cho đúng phép, rồi nhìn sang Hà. Hà hiểu ý. Cô lấy điện thoại ra, nhưng chưa đưa ảnh vội. Cô hỏi chuyện trước, từ tốn như cách cô vẫn làm việc ở ủy ban xã: hỏi việc nhỏ trước, việc lớn sau.
- Bà Tư ạ. Cháu nghe nói bà bán mèo giỏi nhất vùng này. Nhà cháu ở làng Hạ Trạch. Cháu muốn hỏi bà một việc về mèo đen.
Mắt bà Tư Lành hơi nheo lại.
- Mèo đen à?
- Dạ. Mèo đen tuyền, không một sợi lông trắng. Khoảng năm ngoái, bà có bán một con mèo như thế cho người làng cháu không ạ?
Bà Tư im lặng một lúc. Ngón tay bà thôi không đếm tiền nữa. Bà nhìn Hà, rồi nhìn bà Liên, như cân nhắc xem hai người đàn bà đội khăn tang này đến hỏi vì tò mò hay vì việc hệ trọng. Rồi bà nói chậm rãi.
- Có. Tôi nhớ con mèo ấy lắm, không quên được. Đêm rằm tháng Giêng năm ngoái, mèo nhà tôi đẻ một lứa, chết gần hết, chỉ sống sót đúng một con. Con ấy đen tuyền từ đầu tới chân, không một sợi trắng, lại sinh đúng vào giờ Dậu. Người già vùng này kiêng thứ mèo ấy lắm, bảo là linh miêu, âm khí nặng, nhất là kiêng bén mảng tới nhà có đám. Tôi định nuôi nó ở nhà giữ kho thôi, không bán. Thế rồi khoảng tháng tư, có một cháu thanh niên đến hỏi mua bằng được.
- Thanh niên ấy thế nào hả bà? - Bà Liên hỏi khẽ.
- Người làng Hạ Trạch, họ Trần nhà mình đấy. - Bà Tư nhìn thẳng vào bà Liên. - Nó đến hai lần. Lần đầu tôi không bán, nó về. Lần sau nó quay lại, trả giá cao gấp mấy lần một con mèo thường, cao bất thường. Nó hỏi rất kỹ: có thật đen tuyền không, có thật sinh giờ Dậu không. Tôi hỏi nó mua mèo âm khí nặng thế làm gì, nó cười bảo nuôi cho vui, nó không tin mấy chuyện kiêng kỵ. Tôi thấy tiền, lại thấy nó tha thiết quá, nên bán. Trước khi nó mang đi, tôi còn dặn đi dặn lại: giống này kiêng nhất đám ma, đừng bao giờ để nó bén mảng tới nhà có người chết.
Gian nhà nhỏ im lặng. Ngoài chợ, tiếng dao thớt, tiếng người mặc cả xa dần như ở một thế giới khác. Hà cảm thấy tay mình lạnh đi. Cô đã đoán trước câu chuyện sẽ như thế này, từ lúc nhìn thấy chiếc lồng sau chuồng trâu. Nhưng đoán là một chuyện. Ngồi nghe một người ngoài họ, không liên quan, kể lại rành rọt từng chi tiết, lại là một chuyện khác hẳn. Nó biến nghi ngờ thành sự việc.
- Bà Tư. - Hà nói, giọng cô cố giữ bình tĩnh. - Hôm mười lăm vừa rồi, người ấy có quay lại tìm bà không ạ?
Bà Tư Lành nhìn cô cháu gái chằm chằm. Một lúc sau, bà gật đầu, và giọng bà hạ thấp hẳn xuống.
- Có. Chiều mười lăm, nó lên chợ, đến thẳng nhà tôi. Mặt nó hôm ấy khác lắm, căng thẳng, không như người đi mua bán. Nó không mua gì cả. Nó hỏi tôi chuyện cơ chế. Nó hỏi làm thế nào để một con mèo như thế làm cho người chết bật dậy được. Nó hỏi phải nhảy qua chỗ nào, giờ nào thì linh. Tôi nghe mà lạnh cả người. Tôi bảo nó: cháu hỏi chuyện ấy làm gì, chuyện tổ tiên kiêng, đừng có dại mà động vào. Nó không nghe tôi nói hết. Nó hỏi thêm một câu nữa, câu mà đêm qua tới giờ tôi cứ nghĩ mãi, nghĩ đến mất ngủ.
Bà dừng lại. Bà Liên nắm chặt tay Hà dưới gầm bàn.
- Nó hỏi: xác dậy thì đuổi theo ai trước hả bà?
Hà nhắm mắt lại một giây. Trong đầu cô hiện lên gian giữa nhà cổ lúc một giờ sáng, cha cô chạy vòng quanh trong bóng tối, cụ cố đi cứng đờ theo sau, và người cháu thứ đứng ở cửa hông với kịch bản của riêng mình. Câu hỏi của anh ta ở chợ huyện chiều mười lăm không phải câu hỏi của người tò mò. Đó là câu hỏi của người tính toán. Tính xem nạn nhân của mình sẽ là ai. Tính xem mình đứng ở đâu cho an toàn.
Bà Liên lên tiếng, giọng bà run nhẹ.
- Bà Tư, những lời bà vừa nói, nếu sau này họ nhà cháu cần hỏi lại trước mặt đông người, bà có dám nói lại không?
Bà Tư Lành im lặng một lúc lâu. Bà là người làm ăn ở chợ, quen tránh chuyện thị phi của các dòng họ. Nhưng rồi bà thở dài.
- Tôi bán con mèo ấy đi là tôi cũng có phần. Đêm qua nghe tin nhà mình có chuyện, tôi biết ngay có bàn tay nó trong đó. Người ta già rồi, có những việc không nói ra thì chết không nhắm mắt được. Họ nhà cô mà cần, tôi nói. Nói đúng như tôi vừa nói.
Bà Tư kể tiếp, giọng đều đều như người đang tự thanh minh với chính mình.
- Chiều mười lăm, lúc nó đi ra, tôi còn chạy theo ra tới cửa, gọi với theo một câu nữa. Tôi bảo: cháu nghe bà, nhà có người già yếu thì đừng có giữ con mèo ấy trong nhà, mang đi cho ai ở xa, hoặc mang trả lại bà cũng được, bà hoàn tiền. Nó không quay đầu lại. Nó chỉ giơ tay vẫy vẫy như xua đi, rồi đi thẳng ra phía sạp thịt đằng kia mua một túi thịt sống, xách về. Tôi đứng nhìn theo mà trong bụng cứ nôn nao không yên. Tối ấy về nhà tôi còn thắp hương khấn, mong là mình già cả nghĩ linh tinh.
Hà lẳng lặng lấy điện thoại, mở tấm ảnh chụp mẩu giấy gói thịt dưới đáy lồng sắt cho bà Tư xem. Bà lão ghé sát vào màn hình, nheo mắt đọc dòng chữ ghi tay, rồi gật đầu chậm rãi.
- Đúng hàng thịt nhà chị Hai đầu chợ đấy. Giấy gói nhà ấy in như thế này bao nhiêu năm nay. Nó mua thịt ở đó đều lắm, người bán thịt quen mặt nó, cứ thấy nó là tự cân phần thịt sống không mỡ. Nuôi con gì bằng thịt sống suốt hơn một năm, hai cô cháu tự hiểu.
Hà thu điện thoại về. Mẩu giấy gói thịt trong ảnh, dòng sổ ghi tên trong cuốn sổ cũ, câu hỏi ở chợ chiều mười lăm. Ba thứ từ ba nơi khác nhau, do ba bàn tay khác nhau giữ, cùng chỉ về một người. Cô không còn cần thêm gì nữa để tin. Phần còn lại chỉ là việc của họ tộc và thời điểm.
Hà gật đầu cảm ơn. Rồi cô hỏi câu cuối cùng, câu hỏi mà cô đã để dành từ đầu buổi.
- Bà Tư, bà có còn giữ giấy tờ gì về lần bán mèo ấy không ạ?
Bà Tư Lành cười khẽ, một nụ cười của người bán hàng cẩn thận mấy chục năm.
- Tôi thì chữ nghĩa không nhiều, nhưng khách nợ, khách quen, tôi đều ghi sổ. Thói quen từ thời bao cấp đến giờ, không bỏ được.
Bà đứng dậy, đi vào gian trong, lục trong chiếc tủ gỗ cũ một lúc, rồi mang ra một cuốn sổ bìa đã sờn, giấy ngả vàng, chữ viết tay nắn nót của người ít chữ nhưng cẩn thận. Bà lật từng trang, ngón tay dò theo từng dòng, miệng lẩm nhẩm tháng năm.
Rồi ngón tay bà dừng lại.
- Đây. Tháng tư năm ngoái đây.
Bà quay cuốn sổ về phía Hà và bà Liên, chỉ vào một dòng chữ ở giữa trang. Dòng chữ viết bằng bút bi mực xanh, nét chữ run run mà rõ ràng từng con chữ.
Tên người mua: Trần Văn Hiệp. Tháng 04/2025.
Hà nhìn dòng chữ ấy rất lâu. Ngoài kia, chợ huyện đang tan. Trong gian nhà nhỏ sau sạp thịt, một cuốn sổ ghi nợ cũ của một bà lão bán mèo vừa khép lại bước điều tra dài nhất của cô, bằng một cái tên mà cả nhà đã lờ mờ biết nhưng chưa ai dám gọi thành lời.
Cô chụp lại trang sổ ấy bằng điện thoại, hai tay giữ máy thật chắc để ảnh không nhòe.
- Cháu cảm ơn bà. - Hà nói. - Việc này, cháu xin bà giữ kín cho nhà cháu đến sau ngày đưa tang cụ.
- Tôi biết. - Bà Tư đóng cuốn sổ lại, vuốt nhẹ lên bìa như vuốt lên một vật có linh hồn. - Tôi giữ kín cả đời cũng được. Chỉ mong nhà mình xử được việc, để cụ nhà ra đi cho thanh thản. Cụ ấy, tôi nghe danh từ lâu, là người tử tế.
Trên đường về làng, bà Liên ngồi sau xe, im lặng suốt quãng đường dài. Đến gần cổng làng, bà mới nói một câu, nhỏ đến mức suýt tan trong tiếng gió.
- Người ngoài còn biết giữ kín cho cụ. Người trong nhà thì...
---