QUỶ NHẬP TRÀNG BÊN SÔNG ĐÁY - Chương 29: Đoạn camera 00:40
Việc cuối cùng Hà làm trong ngày mười bảy là sang nhà bà Tư đầu ngõ. Nhà bà Tư nằm ngay đầu ngõ vào nhà cổ, có cửa hàng tạp hóa nhỏ. Hai năm trước, sau…
Nội dung chương
Việc cuối cùng Hà làm trong ngày mười bảy là sang nhà bà Tư đầu ngõ.
Nhà bà Tư nằm ngay đầu ngõ vào nhà cổ, có cửa hàng tạp hóa nhỏ. Hai năm trước, sau một vụ mất trộm xe máy trong làng, bà lắp một chiếc camera an ninh trên mái hiên, ống kính hướng chéo ra mặt ngõ, quét được cả đoạn đường trước cổng nhà họ Trần và lối rẽ ra phía sau làng. Cả làng vẫn trêu bà là người giữ cổng bằng máy móc. Hà nhớ ra chiếc camera ấy vào buổi trưa, khi đang ghi sổ tang và nghe một người khách viếng nhắc chuyện ngõ làng đêm bão tối om không thấy đường. Cô viết ngay vào sổ của mình một dòng: camera nhà bà Tư, kiểm tra đêm mười lăm rạng mười sáu.
Chiều muộn, khi khách viếng đã thưa, Hà xin phép cha ra ngoài một lúc. Cô sang nhà bà Tư, trình bày khéo léo rằng nhà mình muốn xin lại đoạn ghi hình đêm bão, vì đêm ấy mất điện, nhà có người ngã gãy tay, muốn xem lại đường đi lối lại lúc tối trời để sau này làm giấy tờ bảo hiểm. Lý do ấy vừa đủ thật, vừa đủ kín. Bà Tư không hỏi thêm, dẫn cô vào gian trong, mở chiếc đầu ghi đặt trên nóc tủ.
- Đêm bão nhà này cũng mất điện theo cả làng cô ạ. Nhưng nhà tôi có cái ắc quy dự phòng, camera nó vẫn chạy được một lúc lâu sau khi điện lưới mất. Để tôi tua lại.
Hai người ngồi trước màn hình nhỏ. Bà Tư tua ngược thời gian về đêm mười lăm. Hình ảnh hiện lên mờ nhòe vì mưa, ngõ làng chìm trong tối, thỉnh thoảng lóe sáng vì chớp. Hà xem từng đoạn, tim đập chậm và chắc. Cô không tìm một con mèo. Cô tìm một con người.
Và cô thấy người ấy lúc không giờ bốn mươi phút.
Trên màn hình, trong cơn mưa xối xả, một bóng người mặc áo mưa màu vàng đi nhanh qua khung hình, hướng từ ngõ vào phía sau nhà họ Trần. Tay người ấy xách một chiếc lồng nhỏ, đung đưa theo nhịp bước. Người ấy đi rất nhanh, đầu cúi thấp, nhưng dáng đi và chiếc áo mưa thì không lẫn vào đâu được. Áo mưa vàng, loại áo mưa cánh dơi màu vàng tươi mà cả nhà họ Trần đều biết: đó là chiếc áo mưa riêng của anh Hiệp, chiếc áo anh vẫn mặc đi làm. Vẫn treo ở móc sau cửa buồng, chiếc áo mà sáng mười sáu, khi xe đưa anh đi viện, chị Phượng còn cầm theo khoác cho chồng khỏi ướt.
Hà nhìn đồng hồ trên góc đoạn ghi hình một lần nữa. Không giờ bốn mươi phút, ngày mười sáu tháng chín. Đúng hai mươi phút trước khi điện mất hẳn. Đúng vào khoảng thời gian anh Hiệp nói với cô ở gian giữa rằng anh chỉ ra hiên đi vệ sinh.
- Bà cho cháu chép lại đoạn này được không ạ? - Hà hỏi, giọng cô giữ được bình tĩnh một cách kỳ lạ. - Cháu chép vào điện thoại và cái thẻ nhớ này.
Bà Tư gật đầu, còn nhiệt tình chỉ cho cô cách xuất file. Vài phút sau, đoạn ghi hình đã nằm trong điện thoại của Hà và trong một chiếc USB nhỏ cô luôn mang theo người làm văn thư. Cô cảm ơn bà Tư, xin bà giữ kín việc này cho nhà mình, rồi đi về trong bóng chiều đã sẫm.
Hà còn nhờ bà Tư tua thêm một đoạn dài trước và sau mốc ấy. Trước không giờ bốn mươi, ngõ làng chỉ có mưa và một người hàng xóm trùm áo mưa đi đóng cổng. Sau không giờ bốn mươi, cho đến lúc điện mất hẳn và camera chuyển sang chế độ ghi bằng ắc quy, không có thêm bóng người nào đi về phía sau nhà họ Trần nữa. Chỉ một người. Chỉ một lần. Chỉ một chiếc lồng. Cô ghi vào sổ tay, ngay tại nhà bà Tư, ba dòng ngắn: không giờ bốn mươi, người áo mưa vàng, xách lồng, hướng sau nhà. Rồi cô ghi thêm dòng thứ tư, là câu nói của chính anh Hiệp với cô lúc không giờ ba mươi lăm đêm ấy, rằng cha anh mệt nên anh để cha chợp mắt, và sau đó anh chỉ ra hiên một lúc. Ba dòng sự thật và một dòng lời nói. Đặt cạnh nhau, chúng không khớp nhau ở bất cứ điểm nào.
Bà Tư nhìn cô ghi chép, chép miệng.
- Nhà có tang mà cháu vẫn phải chạy việc giấy tờ, khổ thân. Thôi cháu về đi, trời tối rồi. Việc nhà cháu, bà không nói với ai đâu.
Cô về nhà với ý định trình bày ngay. Trong tay cô giờ đã có một chuỗi gần như khép kín: móng vuốt mèo trong lọ thủy tinh, dấu chân trên bậu cửa sổ. Chiếc lồng sau chuồng trâu, cuốn sổ ghi tên ở chợ huyện, và giờ là hình ảnh người áo mưa vàng xách lồng lúc không giờ bốn mươi. Năm mắt xích. Cô định đợi khách viếng về hết, sẽ đưa tất cả cho cha và trưởng họ ngay trong đêm.
Nhưng trưởng họ Phúc đã chờ cô ở sân sau.
Ông Phúc đứng dưới gốc mít, nơi hôm trước ông đã nói chuyện với bác cả Lương. Hình như ông biết cô vừa đi đâu về. Ông không hỏi về đoạn ghi hình. Ông chỉ hỏi một câu.
- Cháu vừa sang nhà bà Tư đầu ngõ, phải không?
- Dạ phải ạ. Cháu xin đoạn camera đêm bão. - Hà không giấu. Cô biết giấu người này là vô ích. - Cháu có bằng chứng rồi bác ạ. Rõ ràng lắm. Cháu định thưa với bác và bố cháu tối nay.
Ông Phúc gật đầu chậm rãi, rồi lắc đầu cũng chậm rãi như thế.
- Bác không ngăn cháu làm rõ việc này. Chính bác là người nói với bố cháu rằng họ này phải họp một buổi cho ra lẽ. Nhưng không phải tối nay, và không phải ngày mai.
- Bác...
- Ngày mai là ngày đưa tang cụ. - Ông Phúc ngắt lời, giọng không cao nhưng dứt khoát. - Cụ nằm kia, khách khứa cả vùng đang ra vào. Bây giờ cháu mang chuyện này ra, dù chỉ trong bốn người biết với nhau, thì ngày mai đoàn đưa tang sẽ đi sau áo quan một người chết và trước một câu chuyện nhà có kẻ hại nhau trong đêm canh xác. Người ta sẽ không nhớ cụ sống thế nào nữa. Người ta chỉ nhớ cái chuyện kia thôi. Danh của cụ, cháu giữ hay cháu phá, là ở hai ngày này.
Ông Phúc nhìn cô một lúc lâu. Ông là người đã làm chứng cho di chúc miệng của cụ cố hồi tháng bảy, người đã đứng ra lo việc họ khi cụ còn nằm trên giường bệnh. Trong mắt ông lúc này, Hà đọc được một điều: ông không ngạc nhiên. Người đàn ông bảy mươi tuổi này có thể đã lờ mờ đoán ra từ trước, như cô Liên, như bất kỳ người già nào trong họ biết nhìn vào những chỗ im lặng bất thường của người trẻ. Ông chỉ chưa có trong tay thứ mà cô đang có.
- Bác hỏi cháu một câu thôi. - Ông nói. - Những thứ cháu giữ, có chắc không?
- Dạ chắc ạ. Không phải một thứ. Là năm thứ, ở năm nơi khác nhau, cùng chỉ về một người.
Ông Phúc thở dài, gật đầu, như xác nhận một điều ông không hề muốn xác nhận.
- Thế thì càng phải giữ cho qua ngày mai.
- Cháu cất bằng chứng cho kỹ. - Ông Phúc nói tiếp, dịu giọng hơn. - Qua đưa tang, mở cửa mả xong, họ sẽ họp. Bác hứa với cháu, buổi họp ấy sẽ có, và những gì cháu giữ sẽ được đặt lên bàn thờ này mà nói, trước mặt cả họ, không thiếu một thứ. Hai ngày nữa thôi. Việc nhà mình, mình xử trong nhà mình, nhưng phải xử sau khi cụ đã yên mồ yên mả.
Hà cúi đầu. Cô biết mình vừa thua. Không phải thua vì lý lẽ, mà thua vì thứ tự của lễ nghĩa: người chết nằm đó lớn hơn mọi sự thật của người sống. Cô là người cháu, cô không thể cãi lại điều ấy mà vẫn nhận mình là người giữ lệ của nhà này.
- Dạ. Cháu nghe bác.
- Ngoan. - Ông Phúc đặt nhẹ tay lên vai cô, cái chạm tay của người lớn trong họ dành cho con cháu đang phải gánh việc quá sức. - Bác biết bắt cháu nuốt xuống hai ngày là khó cho cháu. Nhưng cháu nhớ lấy: giữ được sự thật đến đúng lúc nó cần được nói ra, cũng là một phần của sự thật đấy.
Rồi ông quay vào nhà, đi thẳng tới bàn thờ, thắp cho cụ cố một nén hương, đứng lặng hồi lâu mới ra tiếp khách cùng mọi người. Hà đứng lại dưới gốc mít, nhìn theo dáng lưng ông. Cô hiểu ông không chỉ nói về hai ngày. Ông đang dạy cô cách mà họ này vẫn xử việc từ bao đời: chậm, kín, và không để người ngoài quyết thay.
Tối hôm ấy, Hà mở chiếc hộp gia phả bằng gỗ trong buồng thờ, chiếc hộp đựng cuốn gia phả chép tay của họ Trần và mấy giấy tờ quan trọng nhất của nhà. Cô đặt chiếc USB vào trong hộp, ngay dưới cuốn gia phả, đóng nắp lại. Chiếc lọ thủy tinh đựng móng vuốt, cô vẫn giữ trong túi áo của mình. Một vật cô giữ trên người. Một vật cô gửi vào nơi thiêng nhất của nhà này. Cô tự nhủ, như thế là chắc chắn nhất: dù có chuyện gì xảy ra với cô trong hai ngày tới, bằng chứng vẫn còn lại một đường sống.
Đêm ấy, nằm trong buồng, Hà nghe tiếng khách viếng cuối cùng ra về, tiếng người nhà rửa bát, tiếng cha cô ho khan ở gian bên. Đầu giường cô là cả một sự thật đủ để đổi thay số phận một con người và danh dự một người đã khuất. Cô phải nuốt nó xuống, thêm hai ngày nữa, mỉm cười tiếp khách, khóc cụ đúng lệ, đi sau áo quan ngày mai như mọi người cháu khác.
Cô nhắm mắt lại. Ngoài kia, sông Đáy chảy trong đêm tối, mang theo nước lũ sau bão rút dần. Cô nghĩ, sự thật cũng như nước sông này: chặn được một lúc, không chặn được mãi. Ngày kia, khi mồ cụ đã yên, cô sẽ mở chiếc hộp gia phả này ra, trước mặt cả họ.
Rồi mọi người sẽ phải nghe.
---